Gianni Infantino: futbolning qudratli rahbari sinovdan o'tmoqda
Gianni Infantino Kolumbiyaning Cali shahriga qo‘ngan samolyotdan tushishi bilanoq, uni uchish-qo‘nish yo‘lagida Kolumbiya futbol federatsiyasi prezidenti kutib oldi. Ramon Jesurun — uning eng yaqin ittifoqchilaridan biri — bu lahzani boy bermadi: samimiy tabassumlar, tezkor surat, federatsiyaning Instagram sahifasiga chiroyli kadr.
Bu oddiy ish safari emasdi. Infantino bu safar Kolumbiyaning yangi prezidenti Abelardo de la Espriella inauguratsiyasida qatnashish uchun kelgan edi. Yonida esa Janubiy Amerika futboli boshqaruv organi Conmebol rahbari Alejandro Dominguez. U Infantino faoliyatini maqtadi, 2026-yilgi Jahon chempionatini “nihoyatda muvaffaqiyatli” deb atadi va ochiq aytdi: “Biz Gianni bilan birgamiz”.
Mana shunday hayot kechiradi Fifa prezidenti.
Prezidentga xos kortej, prezidentga xos samolyot
Rabatdagi Fifa shtab-kvartirasiga bu hafta boshida qora oynali Mercedeslar korteji, yonida politsiya mashinalari bilan kirib kelgan payt — bu manzara davlat rahbarlari darajasidagi qabulni eslatdi.
Infantino bu yerga Fifa boshqaruv kengashining tanlab olingan a’zolarini yig‘ish uchun chaqirgan edi. Maqsad bitta: Fifa’ning tijorat va chiptalarga oid biznesining 21 foizini xususiy investitsiya fondiga sotish rejasini muhokama qilish. Aynan shu Fifa Forward Enterprise rejasi keyinchalik uning eng katta siyosiy portlashiga aylandi.
Infantino odatda shunday yuradi. Orada esa Qatar Airways Executive xususiy reysi unga xizmat qiladi. 2026-yilgi Jahon chempionati davomida aynan shu samolyot unga bir kunda uch martagacha parvoz qilib, ikki o‘yinni jonli tomosha qilish imkonini bergan edi.
Bu ko‘rinish, albatta, “prezidentona”. Ammo ko‘proq bir davlat rahbariga o‘xshaydi, sport tashkiloti boshlig‘iga emas.
Rabat — hozirgi mojarolar markazi. Infantino so‘nggi hafta shu yerda bazaviy ofis sifatida ishladi, Fifa Forward Enterprise bo‘yicha bosim kuchaygan sari uning har bir qadami kuzatildi.
Uning vazifasiga ko‘ra, Fifa’ning 211 a’zo assotsiatsiyasining barchasiga borib, tashkilot mablag‘lari bilan qurilgan infratuzilma va “grassroots” loyihalarini ko‘zdan kechirish kiritilgan. Futbolni birlashtirish — uning rasmiy shiori. Buni esa Zurichdagi ofisdan turib bajarib bo‘lmaydi.
Shu sabab u doimiy ravishda konfederatsiya yig‘ilishlarida, Fifa musobaqalarida, siyosatchilar va futbol rahbarlari bilan uchrashuvlarda ko‘rinadi. Aloqa tarmog‘i — uning hokimiyat asosi.
Biroq hamma ham uni davlat rahbariga tenglashtirishga tayyor emas. Fifa Kongressi arafasida, Vancouverda mahalliy hokimiyat organlari Infantino uchun to‘rtinchi darajali kortej — odatda davlat rahbarlari yoki Papa uchun ajratiladigan darajadagi protokol — so‘rovini rad etdi. Yangi Zelandiya politsiyasi esa 2023-yilgi ayollar Jahon chempionati chog‘ida xuddi shunday iltimosni qabul qilmaganini eslatdi.
Maosh, nufuz va kuchaygan tanqid
Kortejlar va charter reyslar yonida, albatta, katta maosh ham bor. Infantino bugun 2016-yilda saylangan paytdagidan uch barobar ko‘p maosh oladi. O‘sha paytda u yiliga qariyb 1,3 million funt olgan bo‘lsa, hozirgi daromadi 4 million funt atrofida: 2,2 million funt bazaviy maosh va 1,8 million funt tasdiqlangan bonus.
Taqqoslash uchun: uning avvalgisi Sepp Blatter oxirgi yili uchun 2,6 million funtlik paket olgan. Infantino bundan tashqari, kunlik xarajatlar va turmush bilan bog‘liq sarf-xarajatlar uchun yiliga 20 500 funtlik “per diem” ham oladi.
Dunyoning eng mashhur sport turini boshqarayotgan inson uchun bunday maosh, deydi u, tabiiy. Infantino o‘zini oqlash uchun rekord daromadlar va a’zo assotsiatsiyalar uchun ko‘paygan moliyaviy yordamni ko‘rsatadi: pul bor, loyiha bor, demak, maosh ham shunga yarasha bo‘lishi kerak, degan mantiq.
Aynan shu moliyaviy kuch unga ko‘plab mamlakatlarda sodiq saylov bazasini yaratib berdi. Yevropadan tashqarida ko‘plab federatsiyalar uchun Fifa pullari — futbolning nafas olishi. Bu esa saylov paytida ovozga aylanadi.
Ammo Yevropada kayfiyat boshqacha. Uefa va bir nechta milliy assotsiatsiyalar nazarida, aybnomalar ro‘yxati endi haddan oshgan. Ular Fifa’ni endi “bir odam loyihasi” sifatida boshqarib bo‘lmasligini ochiq ayta boshlashdi.
Trump soyasidagi Fifa
Infantino hokimiyatining eng yorqin, eng bahsli qismi — uning AQSh prezidenti Donald Trump bilan aloqalari. Bu ittifoq uning siyosiy og‘irligini yanada oshirdi, lekin futbolga bo‘lgan mas’uliyatini so‘roqqa tutdi.
2025-yil mayida Infantino Trump bilan Yaqin Sharqqa diplomatik safarga chiqadi va Paragvaydagi Fifa Kongressiga ikki soat kechikib keladi. Uefa bundan g‘azablanadi: ular uni “shaxsiy siyosiy manfaatlarni” futboldan ustun qo‘yishda ayblab, zalni tark etadi.
Shu fon’da Fifa Tinchlik mukofoti Trump’ga topshiriladi. Oradan ko‘p o‘tmay AQSh Venesuelaga bostirib kiradi, prezident Nicolas Maduro hokimiyatdan ag‘dariladi, Eron hududiga havo hujumlari boshlanadi. Tanqidlar yog‘iladi, lekin Fifa etik qo‘mitasi Infantino siyosiy betaraflik me’yorlarini buzgan-buzmaganini ko‘rib chiqishga ham kirishmaydi.
Yil boshida esa Infantino yana bir kutilmagan sahnada ko‘rinadi: Trump’ning G‘azoni qayta tiklash bo‘yicha tashkil etilgan Board of Peace kengashining ilk yig‘ilishida. Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi — u ham a’zosi bo‘lgan tashkilot — bu qatnashuvni siyosiy betaraflik qoidalariga zid deb hisoblamaydi. Ammo ko‘plar uchun bu chiziq allaqachon bosib o‘tilgan edi.
Trump bilan yaqinlik yana bir vaziyatda yanada keskin ko‘rindi. USA hujumchisi Folarin Balogun Jahon chempionati davomida qizil kartochka oladi, lekin diskvalifikatsiyasiz qutulib qoladi. Fifa intizom qo‘mitasining bu qarori misli ko‘rilmagan holat sifatida baholanadi. Trump esa ochiqchasiga Infantino’ga qo‘ng‘iroq qilib, qizil kartani qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini aytadi.
Infantino buni rad etadi: qaror mustaqil organ tomonidan qabul qilinganini, hech kim bunga ta’sir o‘tkazolmasligini ta’kidlaydi. Ammo ishonch allaqachon yemirilgan edi. Jahon chempionati yakuniy haftasida Trump va Infantino Nyu-Yorkdagi Trump Tower’da birga paydo bo‘lishadi. AQSh prezidenti u yerda yana bir bor Fifa rahbarining “yaxshi qaror”ini maqtaydi.
Eng keskin nuqta esa Fifa Forward Enterprise bo‘ldi. Xususiy investor — Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi bilan bog‘liq kompaniya bo‘lishi kerak edi. Futbolning eng muqaddas trofeyidan ulush sotish g‘oyasi, siyosiy aloqalar fonida, portlashga tayyor bombaga aylandi.
Boykot tahdidi va Uefa bosimi
Infantino uzoq vaqt o‘zini deyarli yengilmas his qilardi. Ammo Fifa Forward Enterprise rejasi barbod bo‘lgach, u kechirim so‘rashga majbur bo‘ldi va reja bo‘yicha orqaga chekinishini e’lon qildi. Endi u yana “odatiy ish rejimi”ga qaytishga urinmoqda.
Bu esa ancha murakkab bo‘lib chiqishi mumkin. Uefa tomonidan Fifa musobaqalarini boykot qilish tahdidi hanuz kuchda. Bu da’vo yaqin 29 kun ichida sinovdan o‘tadi — Polshada Fifa U-20 Jahon chempionati start oladi. Yevropa federatsiyalari qanchalik qat’iy ekani aynan shu turnirda ma’lum bo‘ladi.
Shu orada Infantino Yevropadan tashqaridagi kuchli qo‘llovga tayanmoqda. Conmebol, ko‘plab Osiyo va Afrika assotsiatsiyalari, Fifa mablag‘laridan bevosita foyda ko‘rayotganlar — ular uchun Infantino hali ham daromad, infratuzilma va xalqaro sahnaga chiqish eshigi. Bu esa unga hanuz siyosiy tayanch beradi.
Kengaytirilgan musobaqalar va Saudiya bilan yaqinlik
Infantino hokimiyatga kelgan paytdan boshlab Jahon chempionatini kengaytirish uning manifestining markazida turardi. Endi esa 2030-yilgi mundialni 64 ta terma jamoaga chiqarish rejasi juda real ko‘rinadi — agar u to‘rtinchi muddatga ham qolsa, bu o‘ziga xos meros bo‘lishi mumkin.
Yozgi Club World Cup ham kengaytirildi. Kubokning o‘zida “Inspired by the Fifa president Gianni Infantino” degan shaxsiy bag‘ishlov bor — bu ham uning o‘z rolini qanchalik markazga qo‘yishini ko‘rsatadi.
Keyingi ikki erkaklar Jahon chempionatining noyob taqsimoti esa Saudiya Arabistoniga yo‘l ochdi. Infantino bilan yaqin aloqalarga ega yana bir davlat — 2034-yilgi mundialni aynan shu mamlakatda o‘tkazadi.
Yozgi Jahon chempionati uchun o‘tkazilgan qur’a marosimi ham shov-shuvsiz o‘tmadi: uzun, dabdabali, ba’zan esa haddan oshgan sahna ko‘rinishlari, markazda — Trump va Infantino. Tomoshabinlar esa chiptalar narxidan norozi bo‘lishdi. Pul to‘lashga tayyor bo‘lganlarning bir qismi esa viza ololmay qoldi.
Fifa chiptalar savdosida cheklanmagan narx belgilanishi mumkin bo‘lgan ikkilamchi bozorni tanladi va har bir sotilgan chipta uchun 30 foiz ulush oldi. Tanqidchilar uchun bu aniq signal edi: foyda, muxlis tajribasidan ustun qo‘yildi. Nyu-York va Nyu-Jersi bosh prokurorlari Fifa’ni chiptalarga oid amaliyotlar yuzasidan savol-javobga chaqirish uchun rasmiy chaqiruv yubordi.
Kursi qanchalik chayqalayapti?
Shu kungacha hamma narsa shuni ko‘rsatib turardi: Infantino yana bir muddatga bemalol qayta saylanadi. Jahon chempionati boshlanishidan oldinyoq 111 ta assotsiatsiya uni qo‘llab-quvvatlashini e’lon qilgan edi — bu esa qayta saylanish uchun yetarli ko‘rsatkich.
Endi esa Fifa’ning xususiy investitsiya rejasi inqirozidan so‘ng manzara xiralashdi. Uefa bu vaziyatni imkoniyat sifatida ko‘ryapti. Ular uchun bu — nihoyat uni iste’foga majbur qilishga urinish uchun eng qulay lahza.
Ammo Infantino hali ham Kolumbiya prezidenti inauguratsiyasida qizil gilamda yuribdi, dunyo yetakchilari bilan yonma-yon turibdi, Qatar Airways Executive samolyotida navbatdagi manzilga uchib ketmoqda.
Bunday tarmoq, bunday siyosiy og‘irlik bilan Fifa prezidentini chindan ham kursidan tushirish mumkinmi? Yokida futbol siyosatining kelgusi yillari yana ham shu odam atrofida aylanishda davom etadimi?
