Futbol siyosatida bo‘ron: Fifa rahbariyatiga isyon
Futbolning eng yuqori darajadagi siyosiy sahnasida keskin burilish. Uefa, Concacaf va Asian Football Confederation birlashib, Fifa va uning prezidenti Gianni Infantino’ni “aldov orqali ishonchni buzganlikda” ochiq aybladi.
Bu shunchaki navbatdagi bayonot emas. Bu – tizim ichidan chiqqan, futbolning eng kuchli uchta konfederatsiyasidan kelgan jiddiy da’vo.
FFE rejasi va portlagan mojaro
Mo‘ljaldagi markaz – Fifa Forward Enterprise (FFE) deb nomlangan taklif. Rejaga ko‘ra, yangi kompaniya tuzilishi, u Fifa musobaqalarining barcha tijoriy va chiptaga oid huquqlarini boshqarishi kerak edi. Jahon chempionatlari ham shunga kiradi. Shu paketning 21 foizi esa xususiy investitsiya kompaniyasiga sotilishi ko‘zda tutilgan edi.
Bu futbol iqtisodiyotini tubdan o‘zgartiradigan qadam bo‘lishi mumkin edi. Lekin bosim juda kuchli bo‘ldi. Uefa boshchiligidagi keskin qarshilik, ayrim konfederatsiyalarning ochiq noroziligi – natijada loyiha bekor qilindi.
Uefa hatto barcha Fifa musobaqalarini boykot qilish bilan tahdid qildi. Bu allaqachon oddiy ishchi kelishmovchilik chegarasidan chiqib ketganini ko‘rsatdi.
“Vakolat topshirilgan, lekin burch tark etilgan”
Uefa, Concacaf va Asian Football Confederation imzolagan ochiq xatda asosiy urg‘u bitta masalaga qaratilgan: “o‘yin halolligi va uni boshqarishga saylanganlarning halolligi”.
Xatda shunday satr bor: “Ishonch aldov orqali buzilganda, bir shaxs unga vakolat bergan jamoaning ustiga o‘zini qo‘yib olganda, bu burch tark etilgan hisoblanadi”.
Infantino nomi tilga olinmagan. Lekin ma’no yashirin emas. BBC Sport’ga gapirgan manbalar bu maktubni Fifa prezidentiga “lavozimni obro‘ bilan tark etish” uchun imkoniyat sifatida ko‘rayotganini aytgan.
Ya’ni, ochiqcha iste’fo chaqiruvi bo‘lmasa-da, ohang aynan shunga yaqinlashgan.
Fifa qarshi zarbasi
Bu keskin maktub Fifa tomonidan shanba oqshomida e’lon qilingan javob bayonotidan keyin paydo bo‘ldi. Tashkilot o‘sha murojaatda o‘ziga va Infantino’ga qarshi “uyg‘unlashtirilgan va davom etayotgan urinish” borligini, ular Fifa’ni “izdan chiqarishga” qaratilganini qat’iy tanqid qilgan edi.
Ya’ni, ikki tomon ham endi yumshoq diplomatik tildan voz kechib, ochiq to‘qnashuvga yaqinlashmoqda.
Mustaqil tekshiruv talabi
Uch konfederatsiya imzolagan xat faqat ayblov bilan cheklanmaydi. Ular FFE atrofidagi jarayonni “to‘liq mustaqil uchinchi tomon” tomonidan qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda.
Fifa esa oktyabr oyida Fifa Council yig‘ilishida hisobot taqdim etishga va’da bergan. Endi esa bu hisobotni kim tayyorlashi, qanchalik mustaqil bo‘lishi va aynan nimalarni ochib berishi futbol siyosatining keyingi sahnasini belgilab berishi mumkin.
Savol ochiq: bu mojaro faqat bir loyiha taqdiri bilan yakunlanadimi yoki butun global futbol boshqaruvi tepasida kuchlar muvozanatini o‘zgartiradimi?
