Fifa rahbariyatiga qarshi uch konfederatsiya: Infantinoning iste’fosi talab qilinmoqda
Jahon futboli siyosiy maydonga aylanib bormoqda. Endi esa uch yirik konfederatsiya — Uefa, Asian Football Confederation (AFC) va Concacaf — Fifa prezidenti Gianni Infantinoni ochiqchasiga iste’foga chaqirdi.
Sabab bitta: ishonch.
“Xizmat qilish kerak, buyruq berish emas”
Uefa prezidenti Aleksander Ceferin, AFC rahbari Shayx Salman bin Ibrohim Al Xalifa va Concacaf prezidenti Viktor Montagliani imzo chekkan ochiq xat futbol olamida portlash effekti berdi. Unda “futbolga xizmat qiladigan, uni boshqarishga da’vo qilmaydigan yetakchilik” talab qilinadi.
Xatda asosiy urg‘u shunday jumlaga qaratilgan: ishonch “aldov orqali buzilgan”. Gap Fifa prezidentining muvaffaqiyatsiz tugagan Football Forward Enterprise (FFE) rejasi haqida ketmoqda — aynan shu tashabbus futbolni bo‘lib yuborish xavfini yuzaga chiqardi.
Uch konfederatsiya Infantinoni eng katta gunohda ayblamoqda: u bu reja bir tomonlama ilgari surilganini tan olmadi. Ular nazarida, bu nafaqat siyosiy xato, balki futbol oilasiga nisbatan xiyonat.
Yangi turnirlar, eski bo‘linish
Uefa allaqachon Fifa musobaqalarini boykot qilish ehtimolini bir necha bor tilga olgan edi. Endi esa gap amaliy harakatlarga o‘tmoqda. Uefa, AFC va Concacaf yangi turnirlar formatini muhokama qilishni boshlagan.
Natija tez orada ko‘rinishi mumkin: kelasi oy bo‘lib o‘tadigan ayollar o‘rtasidagi 20 yoshgacha bo‘lganlar Jahon chempionati Yevropa jamoalarisiz o‘tishi ehtimoli real ssenariyga aylanib bormoqda. Shu bois muqobil variantlar izlanmoqda.
Bu — oddiy bosim emas. Bu Fifa markazlashgan hokimiyatiga qarshi ochiq siyosiy zarba.
“Bu aloqa xatosi emas, bu — hukm xatosi”
Ochiq xat Fifa rahbariyatining inqirozga bergan javobini ham keskin tanqid qiladi. Rabotda kichik doiradagi rahbarlar bilan o‘tkazilgan yig‘ilish va undan keyingi Infantinoning uzri — uch konfederatsiya nazarida, asl muammoni yashirishga urinish xolos.
Xatda shunday deyiladi: bu voqeaga “aloqa yetishmovchiligi” sifatida qarash — haqiqatni yashirish. Muammo — hukm va qaror qabul qilishdagi tub xato ekani ta’kidlanadi.
Ular Fifa Jahon chempionatidagi ulushni sotishga urinishni “nafaqat protsedura buzilishi, balki Fifa xizmat qilishi lozim bo‘lgan institutlar bilan ishonchni chuqur buzish” sifatida baholaydi. Taklifning o‘zi “aslidan noto‘g‘ri” deb atalgani ayniqsa e’tiborga molik.
Mustaqil tekshiruv va moliyaviy bosimga javob
Uch prezident futbol doirasidan tashqarida turgan, mustaqil organni jalb qilgan holda to‘liq tekshiruv o‘tkazishni talab qilmoqda. Fifa avvalroq bu borada navbatdagi Fifa Council yig‘ilishida to‘liq hisobot taqdim etishga va’da bergan edi. Endi esa konfederatsiyalar bu jarayonni Fifa ichida emas, tashqarida ko‘rishni istamoqda.
Xat mualliflari yana bir nozik nuqtani nishonga oladi: moliyaviy yordam. Ular Infantinoning tarafdorlari orasida tarqatilayotgan, “rahbariyat o‘zgarsa, ayrim assotsiatsiyalar mablag‘dan mahrum bo‘ladi”, degan qo‘rquvni rad etadi. Ularning ta’kidlashicha, gap hech bir a’zo assotsiatsiyaning “haqli ravishda olgan yordamidan mahrum bo‘lishida emas”.
Bu — kichik federatsiyalarni o‘z tomoniga og‘dirish uchun ishlatilayotgan siyosiy retorikaga ochiq javob.
Afrikadan va Janubiy Amerikadan qarshi ovoz yo‘q
Shunga qaramay, manzara bir chiziqli emas. Uch konfederatsiya pozitsiyasi qat’iy bo‘lsa-da, a’zo assotsiatsiyalar ichida vaziyat murakkabroq.
Yevropadan tashqarida ko‘pchilik hali ham ochiqchasiga Infantinoga qarshi chiqishga jur’at qilgani yo‘q. Faqat kichik guruhgina kelasi yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan qayta saylov oldidan bergan qo‘llab-quvvatlov xatlarini qaytarib olish fikriga jiddiy yondashmoqda.
Eng muhim jihat: Afrika va Janubiy Amerika konfederatsiyalari — Caf va Conmebol — so‘nggi kunlarda ochiqchasiga Infantinoni qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qildi. Demak, futbol siyosatidagi chiziq aniq chizilgan: bir tomonda Uefa, AFC, Concacaf, boshqa tomonda esa Caf va Conmebol.
Global bloklar to‘qnashuvi endigina boshlanayotgandek.
Sukut saqlayotgan prezident
Shu paytgacha bir qator yirik a’zo assotsiatsiyalar Infantinoga yozma ravishda murojaat qilib, Football Forward Enterprise atrofidagi qarorlari yuzasidan yuzma-yuz izoh talab qilgan. Javob yo‘q.
Ular na rasmiy uchrashuv, na shaxsiy qo‘ng‘iroq ko‘rgan. Fifa prezidentining sukuti esa inqiroz fonida yanada balandroq yangramoqda.
Saylovga sanog‘li kunlar, bosim esa ortib bormoqda
Fifa prezidentligi uchun nomzodlar 18 noyabrgacha o‘z da’vosini e’lon qilishi shart. Uefa, AFC va Concacaf ichida esa muqobil nomzod bo‘yicha ish allaqachon qizigan. Viktor Montagliani asosiy da’vogarlar qatorida tilga olinmoqda, ammo konfederatsiyalar ochiq aytmoqda: ular Fifa nizomi va boshqaruv qoidalariga mos keladigan barcha variantlarni ko‘rib chiqishga tayyor.
Bir tomonda — “yetakchilik xizmat bo‘lishi kerak” degan da’vo. Ikkinchi tomonda — amaldagi prezidentni himoya qilayotgan kuchli blok.
Savol endi shunday: Fifa kelgusi o‘n yillikni birlashgan holda boshlaydimi yoki futbolning eng yuqori darajasida bo‘linish yangi normal holatga aylanadimi?
