VfL Wolfsburg: 2. Bundesliga bozorini egallash qanday amalga oshmoqda?

Bundesligadan tushish odatda bir klub uchun shok terapiyasi bo‘ladi: daromad keskin kamayadi, budjet qisqaradi, ambitsiyalar qayta ko‘rib chiqiladi. VfL Wolfsburgga qarasangiz, bu klassik ssenariy parcha-parcha bo‘lib ketgandek. Qog‘ozda bu klub endi oddiy 2. Bundesliga ishtirokchisi. Transfer bozorida esa ular butun ligaga alohida toifa sifatida turibdi.

22,7 million yevro. Yozgi transfer oynasida Wolfsburgning xarajatlari shuncha.

Solishtirish uchun: qolgan 17 ta raqibning barchasi birgalikda ochiq ma’lum bo‘lgan transfer to‘lovlarida qariyb 19 million yevro sarflagan, xolos. Birgina klub – butun ligadan ko‘proq pul ishlatayotgan bo‘lsa, bu tabiiy savolni tug‘diradi: bu hali sog‘lom raqobatmi yoki allaqachon musobaqaning buzilishi?

Fabian Reese: Berlin timsolidan Wolfsburg quroliga

Wolfsburgning o‘ziga xos mavqeini Fabian Reese transferidayoq aniq ko‘rish mumkin. Hertha BSC sobiq sardori va ramziy figuralaridan biri uchun sakkiz million yevro to‘langan. 2. Bundesligada bu miqdor – signal. Juda baland signal.

Reese so‘nggi yillarda liganing eng yorqin futbolchilaridan biriga aylangan edi: Hertha safida 91 ta rasmiy o‘yin, 35 ta gol, 31 ta golli uzatma. Wolfsburg sport direktori Pirmin Schwegler uni klubga kelgan kuni “2. Bundesliganing eng kuchli futbolchilaridan biri” deb atadi. Bu shunchaki maqtov emas, transfer siyosatining manifesti edi.

Reese uchun qaror oson bo‘lmaganini u o‘zi ham tan oldi. U imzo chekkanidan keyin bu qadamni qanchalik og‘ir qabul qilganini, lekin Wolfsburgning qat’iy qiziqishi, professional sharoitlar va “klub, Volkswagen hamda atrofdagilar qadriyatlari” uni ishontirganini aytdi.

Berlin tomoni uchun bu hikoya butunlay boshqacha tus olgan edi. Reese poytaxtda yangi Hertha konsepsiyasining yuzi bo‘lib ulgurgan, klubni shahar bilan qayta bog‘lash jarayonida muxlislar uchun ramzga aylangan edi. Bu aloqaning qanchalik chuqurlashgani o‘tgan yilning o‘zidayoq ko‘rinib qolgandi: 2025-yil noyabrida u shartnomasini 2030-yilgacha muddatidan avval uzaytirdi. Hertha bu voqeani katta kampaniya bilan nishonlab, sport direktori Benjamin Wieber “Fabiyni uzoq muddatga klubda ushlab qolishni istaganimiz sir emas edi. U Hertha BSC bilan yuz foiz identificatsiya bo‘ladi”, deb ta’kidlagan.

Xabar aniq edi: Reese oddiy xodim emas, klub va shahar yuzi bo‘lishi kerak edi. O‘sha paytdagi so‘zlari ham shu yo‘nalishda edi – Herthani “yuragiga eng yaqin klub” deb atagan, Berlinda hali ko‘p rejalari borligini aytgan, 2030-yilgacha bo‘lgan shartnoma esa odatiy futbol biznesidan ham ortiq darajadagi sadoqatdek ko‘ringandi.

Oradan bir yil ham o‘tmay, bu hikoya tugadi. Uni esa bevosita 2. Bundesliga raqibi yakunlab berdi. Wolfsburg sakkiz million yevro stolga qo‘ydi va Hertha atigi bir necha oy oldin kelajagini unga bog‘lagan futbolchini olib ketdi.

Ko‘plab Hertha muxlislari uchun bu oddiy “asosiy o‘yinchini yo‘qotish”dan ko‘ra ancha og‘irroq zarba. Reese’ning Berlin bilan hissiy bog‘liqligi, maydondagi fe’l-atvori, o‘sha shartnoma uzaytmasi uni alohida figura qilgandi. Endi u o‘zini butunlay boshqa falsafaga ega bo‘lgan klub libosida topdi.

Sport nuqtai nazaridan Hertha – hali birorta futbolchini sotib olmagan jamoa – eng yaxshilaridan birini boy berdi. Hissiy tomondan esa – identifikatsiya ramzini yo‘qotdi. Wolfsburg esa ikkalasini birdan qo‘lga kiritdi. Eng muhimi, bu transfer ligadagi moliyaviy tafovutni juda ochiq ko‘rsatib qo‘ydi: Bundesligadan tushgan klub ikkinchi liga raqibidan ikkinchi liga futbolchisi uchun sakkiz million yevro to‘lay oladi.

Hornby, Glatzel, Wahl: raqiblarning ichini bo‘shatayotgan klub

Reese – yagona misol emas. SV Darmstadt 98dan Fraser Hornby uchun to‘langan to‘rt million yevro yana bir bevosita raqibni zaiflashtirdi. TSG Hoffenheimdan kelgan Muhammed Damar, tushgan Bundesligachi klubdan 1,8 million yevroga olingan Hauke Wahl – bu hammasi bir chiziq bo‘ylab ketayotgan siyosatning bo‘laklari.

Robert Glatzel uchun to‘langan qariyb 1,7 million yevro qog‘ozda unchalik katta ko‘rinmasligi mumkin. Lekin bu transfer boshqacha ustunlikni ochib beradi. Wolfsburg nafaqat ko‘pchilik raqiblar uchun yetib bo‘lmas transfer to‘lovlarini bera oladi, balki ularning tasavvuriga ham sig‘maydigan maoshlarni taklif qiladi. 180 dan ortiq 2. Bundesliga o‘yini, yillar davomida ikki xonali gol ko‘rsatkichlari – Glatzelni aynan shunday futbolchi sifatida tanitgan. Wolfsburg esa Bundesligadagi kabi ish tutmoqda.

Bularning barchasi Volkswagen atrofidagi inqiroz fonida sodir bo‘layotgani alohida e’tiborli. Asosiy homiy deyarli mavjudlik inqiroziga yuz tutgan, 100 minggacha ishchi ishidan ayrilishi mumkinligi haqida gap ketayotgan bir paytda, VfL Wolfsburg hozircha sarf-xarajatni qisqartirishga majbur emasdek ko‘rinadi.

SC Freiburgdan 22 yoshli shveysariyalik hujumchi Alessio Besio uchun 700 ming yevro to‘lashdi – bu futbolchi uch yil davomida asosiy jamoada birorta o‘yin o‘tkazmagan, o‘tgan mavsumni esa uchinchi ligadagi Verl safida ijarada o‘tkazgan. Bunga yana Feyenoorddan qariyb bir million yevroga olingan, lekin tizzasidan jarohat olib, bir necha haftaga safdan chiqqan Timon Wellenreutherni qo‘shing. FC Augsburgdan erkin agent sifatida kelgan Elvis Rexhbecaj esa transfer to‘lovi bo‘lmasa-da, ko‘plab ikkinchi liga klublari uchun mutlaqo boshqa iqtisodiy o‘lchamni anglatadi: 150 dan ortiq Bundesliga o‘yini tajribasi bilan.

Demak, Wolfsburg shunchaki istiqbolli yoshlarni yig‘mayapti. 2009-yilgi Germaniya chempioni allaqachon Bundesligada yoki 2. Bundesliganing yuqori qismida o‘zini isbotlagan, tayyor professional futbolchilarga borayotganini yashirmayapti.

Yaqin o‘tmish bilan taqqoslaganda – boshqa daraja

Wolfsburgning hozirgi xarajatlari o‘lchamini tushunish uchun so‘nggi yillardagi boshqa “gigantlar”ga nazar tashlash kifoya. FC Schalke 04 2025/26-yilgi 2. Bundesliga mavsumida futbolchi sotishdan 8,75 million yevro atrofida daromad qilgan, lekin atigi 3,4 million yevro sarflagan. Natijada 5,35 million yevrolik transfer profiti hosil bo‘lgan. Eng qimmat xarid – hujumchi Christian Gomis, 1,5 million yevro.

Fabian Reese transferi yolg‘iz o‘zi Schalke’ning butun yozgi transfer oynasidan ikki baravar qimmatga tushgan.

Bundesligaga qaytishidan oldingi 2024/25 mavsumida ham Hamburger SV mutlaqo boshqa masshtabda ishlagan: jami 9 million yevro sarf, 3 million atrofida daromad. Eng qimmat transfer – Alexander Rossing-Lelesiit, qariyb 2,8 million yevro.

Hannover 96 misoli ham shunday: 2025/26 mavsumida 11 million yevro daromad, 4,33 million yevro xarajat, natijada 6,68 million yevro atrofida ortiqcha.

Bu fon oldida Wolfsburgning bugungi raqamlari yanada keskin ko‘rinadi. Ikkinchi liga uchun bu – boshqa sayyoradagi iqtisodiyot.

Wolfsburg faqat pul yoqmayapti – lekin ustunlik qayerda?

Shunga qaramay, bu klub shunchaki chekni to‘ldirib, pulni havoga sovurayotgani yo‘q. Rasm to‘liqroq. Relegatsiya qilingan klub kranni oxirigacha ochib, raqiblarni sotib olayapti, deyish ham to‘liq haqiqat emas. 2015-yilgi kubok sohibi bo‘lgan klub futbolchi savdosidan ham katta mablag‘lar ishlab topmoqda.

Patrick Wimmer TSG Hoffenheimga o‘tib, qariyb 10 million yevro keltirdi. Jakub Kamiński 1. FC Cologne bilan shartnoma imzolab, yana 5,5 million yevro qo‘shdi. Lovro Majer AEK Athens tomon yo‘l olib, taxminan 6 million yevro atrofida daromad taqdim etdi. Jami hisobda hozircha 24 million yevroga yaqin tushum qayd etilgan. Ya’ni, shov-shuvli xarajatlarga qaramay, Wolfsburg transfer bozorida hatto kichik profit bilan turibdi.

Asosiy farq boshqacha joyda. Wolfsburg yangi futbolchilarni deyarli to‘liq o‘z sotuvlari hisobiga moliyalashtiryapti. Ularning haqiqiy moliyaviy ustunligi joriy balansda emas, balki shu millionlarni bir zumda qayta investitsiya qilish imkoniyatida namoyon bo‘lmoqda – darhol qaytish uchun qurilgan tarkibga.

Bu holatning tarixiy o‘xshashligi ham bor. VfB Stuttgart 2019/20-yilda Bundesligadan tushgach, zudlik bilan qaytishni maqsad qilganida ham katta sarf qilgandi: yangi futbolchilarga qariyb 25,4 million yevro ketgan. Ulardan Silas yolg‘iz o‘zi Paris FCdan sakkiz million yevroga tushgan, Sasa Kalajdzic esa Admira Wackerdan qariyb olti million yevroga olingan.

Ammo o‘sha paytda bitta muhim farq bor edi: Stuttgart futbolchi sotishdan 79,5 million yevro atrofida daromad ko‘rgan. Natijada og‘ir investitsiyalarga qaramay, transfer oynasi 54 million yevrodan ortiq profit bilan yakunlangan.

Wolfsburg esa katta sotuvlar bilan balansni ushlab turgani holda, o‘zining “moliyaviy qurolini” ikkinchi ligada ham to‘liq ishlatishga tayyor.

Millionlar – yangilik emas, sahna esa o‘zgardi

Yana bir jihatni unutmaslik kerak: Wolfsburg transfer bozorida katta raqamlar bilan o‘ynashni bu yozdan boshlagani yo‘q. O‘tgan mavsumdayoq ular futbolchi sotishdan qariyb 37 million yevro topib, yangi o‘yinchilarga taxminan 68 million yevro sarflagan. Yakuniy minus – qariyb 31 million yevro.

Vinicius Souza Sheffield Uniteddan 15 million yevro atrofida tushgan. Union Saint-Gilloise safidan ijaradan keyin to‘liq sotib olingan Mohamed Amoura uchun esa 14,75 million yevro atrofida to‘lov amalga oshirilgan.

Wolfsburg uchun millionlab yevrolik transferlar – odatiy hol. O‘zgargan narsa – sahna. Bundesligada ular Bayern Munich, Borussia Dortmund, Bayer Leverkusen, RB Leipzig va muntazam ravishda ikki xonali million summalar sarflaydigan boshqa klublar bilan raqobatlashardi. 2. Bundesligada esa shu model birdaniga shunday raqiblar bilan to‘qnash kelyapti-ki, ularning butun transfer budjeti ba’zan Wolfsburgning birgina Fabian Reese uchun to‘lagan summasidan kamroq.

Shu sababli ham o‘sha raqamlar tushgandan keyin butunlay boshqacha jaranglay boshladi.

Tafovut qanchalik katta?

Reese, Hornby, Glatzel, Wahl, Rexhbecaj, Wellenreuther – bu ismlar birgalikda bitta aniq rejani chizib beradi: Wolfsburg 2. Bundesligada uzoq qolishni xohlamaydi. Ideal ssenariy – bir yillik “mehmonlik”.

Yana bir muhim nuqta: Amoura kabi futbolchilar ham klub bilan birga ikkinchi ligaga tushishni tanladi. transfermarkt.de ma’lumotlariga ko‘ra, Wolfsburg tarkibining umumiy bozor qiymati 194,15 million yevroga baholangan. Bu ko‘rsatkich ularni Bundesligada to‘qqizinchi o‘ringa qo‘ygan bo‘lardi. 2. Bundesligada esa ularga eng yaqin raqib – yana bir tushgan klub FC St. Pauli, 45,93 million yevro bilan. Farq – qariyb to‘rt yarim baravar.

Shunday tafovutni ko‘rib, Wolfsburgni 2. Bundesliganing “FC Bayern Munich”i deb atash ham yetarli emasdek. Axir yuqori liganing o‘zida ham Bayern tarkibining qiymati 1,07 milliard yevro atrofida, bu esa RB Leipzig tarkibidan (hozircha 604 million yevro) ikki baravar ham qimmat emas. Borussia Dortmund hali transfer bozorida faol bo‘lib turgani ham bor.

Demak, Wolfsburgning hozirgi ustunligi oddiy “kuchli favorit” darajasidan chiqib ketgan. Bu – butun liga uchun yangi realitet.

Endi esa navbat maydonga. To‘p o‘ynay boshlaganida bitta savolga javob topiladi: Wolfsburgning bu darajadagi moliyaviy qudrati haqiqatan ham musobaqani buzadimi yoki raqiblar baribir yo‘l topadimi? 2. Bundesliga uchun bu mavsum, ehtimol, so‘nggi yillardagi eng katta sinovga aylanadi.