Trump va Infantino: Futbol siyosatidagi keskin to‘qnashuv
Futbol siyosatining eng keskin pallalaridan biri yana Oq uy soyasiga ko‘chdi. FIFA prezidenti Gianni Infantino bosimi kuchayib, iste’foga chaqiriqlar ko‘paygan bir paytda, unga eng kutilmagan, lekin eng baland minbardan himoya keldi: Donald Trump sahnaga chiqdi.
Sobiq AQSh prezidenti dushanba kuni kechqurun Truth Social’dagi posti orqali FIFA rahbarini almashtirishga urinayotgan assotsiatsiyalarni ogohlantirdi. Uning yozishicha, agar a’zolar Infantinoni chetga sursa, FIFA Jahon chempionati “hech qachon bu qadar muvaffaqiyatli va daromadli bo‘la olmaydi”.
Bu so‘zlar bejiz emas. Infantino so‘nggi yillarda FIFA’ning tijorat strategiyasini tubdan o‘zgartirgan odam sifatida maydonga tushgan. AQSh, Kanada va Meksikada o‘tkazilgan, tarixdagi eng yirik va eng daromadli Jahon chempionati aynan uning siyosati va agressiv tijorat yondashuvi mahsuli sifatida ko‘riladi.
Ammo aynan shu yo‘l uni bugungi bo‘hronga ham olib keldi.
Qimmatga tushgan g‘oya
Infantino FIFA doirasida alohida sho‘ba tashkil etib, Jahon chempionatini shu yangi tuzilma orqali boshqarishni rejalashtirgan edi. Reja sodda, lekin juda keskin edi: yangi kompaniyaning 20 foizigacha ulushini xususiy investorlar sotib olishi mumkin bo‘lardi.
Bu esa futbol olamida portlashga teng reaksiyani keltirib chiqardi. Turnirni xususiy kapital qo‘liga qisman topshirish g‘oyasi federatsiyalar, mintaqaviy ittifoqlar va futbol siyosatidagi ko‘plab ta’sirchan shaxslar uchun qabul qilib bo‘lmas chiziq bo‘lib chiqdi.
Bosim shu darajaga yetdiki, Infantino uzr so‘rashga majbur bo‘ldi. Reja bekor qilindi, lekin izlari qolib ketdi: ishonch chizig‘i allaqachon yorilgan edi.
UEFA, CONCACAF va Osiyo – bir frontda
Infantino uchun eng og‘ir zarba esa mintaqaviy konfederatsiyalar blokidan keldi. UEFA, CONCACAF va Osiyo Futbol Konfederatsiyasi birgalikda keskin ohangdagi xat e’lon qildi. Unda ular FIFA prezidentini “aldov orqali ishonchni buzganlikda” aybladi.
“Qachonki ishonch aldov bilan buzilsa, qachonki bir shaxs unga vakolat bergan jamoaning ustiga o‘zini qo‘ysa, u o‘z burchini tark etgan bo‘ladi”, — deyiladi xatda.
Konfederatsiyalar bu voqeani oddiy protsedura xatosi emas, balki “FIFA xizmat qilishi kerak bo‘lgan institutlar bilan ishonchni tubdan buzish” deb atadi. Ya’ni gap shunchaki texnik jarayon haqida emas, tizimning yuragiga urilgan zarba haqida ketmoqda.
Shu nuqtada Trumpning ovozi aynan siyosiy maydonda og‘irlik qilishi mumkin bo‘lgan omilga aylanadi. U Infantinoni yo‘qotish Jahon chempionatining kelajakdagi tijoriy salohiyatini yemiradi, deb ochiq yozdi. Futbol siyosatida bu — ochiqcha saf tanlash.
Hammasi qarshi emas
Shunga qaramay, futbol olami bir yoqadan bosh chiqargani yo‘q. Argentina, Meksika va Qatar milliy federatsiyalari allaqachon ochiq tarzda Infantinoni qo‘llab-quvvatlashgan. Ularning pozitsiyasi bejiz emas: so‘nggi yillarda FIFA siyosati va Jahon chempionatlari atrofidagi qarorlar bu mamlakatlarga sezilarli sport va siyosiy maydon ochib berdi.
Infantino va Trump o‘rtasidagi yaqin munosabatlar ham yangilik emas. 2026 yilgi Jahon chempionati paytida bu aloqalar jiddiy tahlil va tanqid ostida qolgan, futbol va siyosat chizig‘i qanchalik qorishib ketayotgani haqida ko‘plab savollar tug‘ilgandi.
Endi esa bu aloqalar yana markazda: Trumpning ochiq himoyasi Infantinoning ichki siyosiy pozitsiyasini mustahkamlashga urinishi sifatida ko‘riladi.
Xususiy kapital soyasi
Janjalning ichida yana bir muhim ism bor: Thrive Capital. Joshua Kushner boshqaradigan bu investitsiya kompaniyasi Jahon chempionati ulushlarini xususiy investorlar qo‘liga berish rejasini qo‘llab-quvvatlagan. Joshua’ning akasi Jared Kushner esa Trumpning kuyovi.
Shu faktning o‘ziyoq futbol siyosati, global kapital va AQSh siyosiy elitasining bir-biriga qanday chirmashib ketganini ko‘rsatib turibdi. Jahon chempionati atrofidagi bu mojaroni oddiy sport bahsi sifatida ko‘rish qiyin — bu global ta’sir va pul oqimlari ustidan nazorat uchun kurash.
Bugun savol bitta: FIFA a’zolari ishonch haqidagi da’volarni jiddiy qabul qilib, Infantinoni chetga suradimi yoki Trump kabi kuchli siyosiy ittifoqchilarining himoyasi unga bu bo‘hrondan omon chiqish uchun yetadimi?
Jahon chempionati kelgusi avlodlar uchun kimning qo‘lida shakllanadi — federatsiyalar qo‘lida qoladimi yoki xususiy kapital eshigi baribir bir kun ochiladimi?
