Summer Shaw: Judo va McDonald’sdagi navbatchilik
22 yoshli Summer Shaw yaqinda tatamidan kassaga qaytdi. Bir haftada.
Glazgodagi Commonwealth Games’da Shotlandiya uchun tarixiy bronza, 48 kg vazn toifasida birinchi judo medali. Oradan ko‘p o‘tmay esa u yana eski ish formasida, McDonald’sda navbatdagi smenada.
Kimdir unga shunday degan: “Commonwealth medali yutib, keyin ishga qaytishing – bu telbalik.” Shaw esa ish tanaffusida telefonini oldi va besh soniyalik TikTok rolik yozdi. “Shunchaki maza uchun” joylashtirilgan video bir milliondan ortiq ko‘rildi. Shundan keyin savollar yog‘ila boshladi.
“Izohlarda: ‘Bu qanday bo‘lishi mumkin?’, ‘Bu ruxsat etilmasligi kerak’, deyishdi”, – deydi u BBC Sport’ga.
Bolalik orzusi – kassadagi tanaffusda
Shaw sakkiz yoshidan beri mana shu sahnani tasavvur qilgan: tatamida bayroq, medal, Shotlandiya uchun podium. Glazgoda bu orzu nihoyat haqiqatga aylandi.
“Bunga chiqishning o‘zi telbalikdek edi, medal bilan qaytish esa undan ham zo‘r”, – deydi u.
O‘yinlarning so‘nggi jumasida bronzani qo‘lga kiritdi. Keyingi hafta esa Surrydagi oilaviy uyiga qaytdi. Va ishga ham.
McDonald’sdagi yarim stavkali ishini u A-level imtihonlariga tayyorlanayotgan kezlarida olgan. Otasi orqali Shotlandiya sharafini himoya qilish huquqiga ega bo‘lgan judochi endi asosan Birmingemda yashaydi – u yerda u biologiya yo‘nalishida o‘qiydi va Walsall’dagi British Judo Olympic and Paralympic National Training Centre’ga yaqin.
“Ish jadvalimga juda moslashuvchan qarashadi, qachon ishlashim mumkin bo‘lsa, shunda qo‘yishadi. Menga juda yaxshi munosabatda bo‘lishgan”, – deydi u.
Uyga qaytganida odatda haftasiga ikki-uch smenaga chiqadi. Sportchi uchun esa bunday elastik ish topish oson emas.
“Ko‘pchilikdan eshitaman, yarim stavkali ishida xo‘jayinlari dam olish kunini bermaydi”, – deydi u.
Medal bor, boylik yo‘q
Shaw judo tatamisida dunyo darajasidagi raqobatchi. Lekin bu sport uni moliyaviy jihatdan ta’minlab qo‘yadigan sohalar qatoriga kirmaydi.
“Futbol, Formula One bor… lekin yuqori darajaga chiqib, moliyaviy jihatdan butunlay xotirjam bo‘ladigan sport turlarini ko‘p o‘ylab topa olmayman”, – deydi u.
U UK Sport va National Lottery tomonidan beriladigan Athlete Performance Award (APA) stipendiyasini oladi. Bu grant uning yashash va mashg‘ulot xarajatlarining bir qismini yopadi. Natijalar va medal salohiyatiga qarab turli darajadagi yordamlar mavjud.
Shawga ko‘ra, judo singari sportlarda yana bir daromad manbaiga ega bo‘lish “juda odatiy hol”.
“Olayotgan pulim (APA) yashash xarajatlarimni yopadi, bu katta ne’mat va buning qadriga yetish kerak”, – deydi u.
Lekin keyingi musobaqaga u o‘zi pul to‘ladi – British Judo bu safarni moliyalashtirmagan. Peru Grand Prixiga borish unga ancha qimmatga tushdi, bu xarajatlar esa deyarli hech qayerdan qoplanmaydi.
“Men ham oddiy odamman! Uydan jamg‘arma qilishni xohlayman”, – deydi u.
Shu sababli homiylik masalasi uning hozirgi bosqichida haqiqiy “o‘yin qoidalarini o‘zgartiruvchi” omil bo‘lishi mumkin.
“Bu har bir imkoniyatni ishga solish degani… moliyalashtirilmaydigan musobaqalarga borishga yo‘l ochadi”, – deydi u.
2028 Los Angeles sari
Yil boshida Shaw GoFundMe sahifasini ham ochdi. Maqsad – 2028 yilda Los Angelesda bo‘ladigan Olimpiya o‘yinlarigacha bo‘lgan yo‘lni moliyalashtirishga yordam topish.
Uning TikTok videosi ostidagi izohlar sport va kundalik hayot to‘qnashuvini juda aniq ko‘rsatib turibdi: “Bu aqldan ozish”, “Menga bu narsa tushunarsiz”. Bitta izoh esa shunchaki shunday deydi: “Superman ham yonma-yon ish qilgan.”
Savol o‘zi-o‘zidan tug‘iladi: agar u yaxshi homiy topsa, McDonald’sdagi ishini davom ettirarmidi?
“U yerda juda ko‘p yaqin do‘stlarimni topdim, yigitim bilan ham o‘sha yerda tanishganman! Hayotimdagi ko‘p yaxshi narsalarim uchun o‘sha McDonald’sga qarzdorman”, – deydi u.
Shu bilan birga, moliyaviy bosimni ham yashirmaydi.
“Homiy bo‘lsa, men ishni ko‘proq tanlab qilardim. ‘Musobaqa yaqinlashyapti, hisobimga zarba bermasin deb albatta ishlashim kerak’, degan o‘y bilan emas.”
Glazgoda tatamiga chiqqan Summer Shaw bilan kassadagi Summer Shaw – bir odam. Biri Shotlandiya uchun medal yutadi, ikkinchisi esa keyingi safarga chipta puli uchun smenaga chiqadi. Savol shunda: Los Angelesga olib boradigan yo‘lni qaysi biri tezroq ochib beradi?
