Prichard Colón: Bokschilar uchun Ramzga Aylangan Abadiy Chempion

Boks olamining “abadiy chempioni” sanalgan Prichard Colón 33 yoshida vafot etdi. Uning hayot yo‘li, ayniqsa, oxirgi o‘n yilligi, ringdagi bir kecha qanday qilib butun taqdirni o‘zgartirib yuborishi mumkinligini yana bir bor eslatdi.

Otaning og‘ir xabari

Xabarni birinchi bo‘lib uning otasi Richard Colón e’lon qildi. U ijtimoiy tarmoqdagi qisqa, ammo larzali yozuvi bilan o‘g‘lining bu dunyodan ketganini ma’lum qildi. U so‘zlarida minnatdorlik, charchoq va og‘riq birlashgan: yillar davomida qilinayotgan duolar, umidlar, qat’iy kurash — endi barchasi xotiraga aylangan.

Prichard Colón tirikligida ham, fojiali jarohatidan keyingi yillarda ham bokschilar hamjamiyati uchun ramzga aylangandi. Endi esa u, otasining so‘zlari bilan aytganda, “yaxshiroq dunyoga” jo‘nab ketdi.

Florida bolasi, Puerto-Riko g‘ururi

Colón Florida shtatida tug‘ilgan, ammo oilasi u bolaligida Puerto-Rikoga ko‘chib o‘tgan. U yerda u nafaqat ulg‘aydi, balki orzularini shakllantirdi. Milliy havaskor chempionatlarida ketma-ket g‘alabalar, besh karra chempionlik, Youth Pan American oltin medali — bularning barchasi u 20 yoshga ham to‘lmasdan avval erishilgan natijalar edi.

Ringda u o‘zini dadil, tajovuzkor va ishonchli tutardi. Tomoshabinlar uni tezda tanidi. Puerto-Riko bayrog‘ini yelkasiga tashlab ringga kirgan yosh yigit ko‘p o‘tmay orol uchun faxr timsoliga aylandi.

Professional ringdagi yuksalish

2013 yilda u professional boksga qadam qo‘ydi. Super yarim o‘rta vazn toifasida 17 jang o‘tkazdi, ulardan 16 tasida g‘alaba qozondi. 13 raqibini nokautga uchratdi. Statistikadan ko‘ra, u faqat g‘olib emas, ringni “o‘chirib qo‘yadigan” bokschi edi.

2015 yil sentabrida u sobiq WBA chempioni Vivian Harris bilan to‘qnash keldi. Bu jang Colón uchun sinov edi: tajribali raqib, yuqori bosim, katta sahna. U esa bosim ostida ezilmadi — to‘rtinchi raundda nokaut va navbatdagi baland qarsaklar.

Hammasi to‘g‘ri ketayotgandek edi. Rezyume chiroyli, istiqbol yorqin, nomi esa tez-tez chempionlik janglari kontekstida tilga olinayotgan payt.

Keyingi oyda esa hammasi o‘zgardi.

Fairfaxdagi fojiali kecha

2015 yil oktyabr. EagleBank Arena, Fairfax, Virginia. Raqib — Terrel Williams. O‘n raundlik jang. Oddiy bir kecha bo‘lishi kerak edi. Navbatdagi bosqich, navbatdagi sinov.

U 23 yoshda edi.

Jang davomida Colón boshiga bir qator zarbalar oldi, ular orasida orqa qismga — qoidaga zid zarba ham bor edi. Promouter Lou DiBella keyinchalik aynan shu zarbani tilga oladi. Videoyozuvlarda yettinchi raundda Williams tomonidan bosh orqa tomoniga yo‘llangan zarba aniq ko‘rinadi. Colón larzaga keladi, burchagiga qaytadi, qisqa ko‘rikdan o‘tadi. Hakam raqibni jazolaydi, ammo jang davom etadi.

Bosim kuchayadi. To‘qqizinchi raundda Colón ikki marta yiqiladi. Burchakda esa chalg‘ish. Uning jamoasi jang tugadi, deb o‘ylab, qo‘lqoplarini yechib yuboradi. Natijada u diskvalifikatsiya qilinadi. Statistikada bu — yagona mag‘lubiyat. Ammo bu raqam ortida butun hayot turgan edi.

Operatsiya, nogironlik aravachasi va sukutdagi kurash

Jangdan keyin u kiyinish xonasida bosh jarohati alomatlarini ko‘rsata boshlaydi. Holati yomonlashadi. Tez yordam. Shifoxona. Shoshilinch operatsiya — shifokorlar miya bosimini tushirishga urinadi.

U omon qoladi, ammo ringga qaytmaydi. Faqat sportchi sifatida emas, oddiy inson sifatida ham avvalgidek yashay olmaydi. Keyingi yillarda otasi internetda ulashgan suratlarda Prichard ko‘pincha nogironlik aravachasida, atrofidagilar yordami bilan ko‘rinadi. Bir paytlar ring markazida bo‘lgan yigit endi uy sharoitida, tinimsiz parvarish ostida yashaydi.

Uning fojiasi butun boks olamiga zarba bo‘ldi. Bu faqat bitta jang natijasi emasdi, bu xavfli zarbalar va kechikkan tibbiy choralar narxining jonli, og‘riqli isboti edi.

WBCning “abadiy chempioni”

World Boxing Council (WBC) Colón vafotidan so‘ng uni “abadiy chempion” deb atab, alohida bayonot chiqardi. Tashkilot prezidenti Mauricio Sulaimán imzolagan matnda Colón “jasorat timsoli” sifatida ta’riflanadi.

Ular shunchaki xotira so‘zlari bilan cheklanmagan. WBC avvalroq ham Colónni “Honorary World Champion” deb e’lon qilgan, unga mashhur yashil-oltin kamarni topshirgan edi. U ringda bu kamar uchun jang qila olmadi, ammo tashkilot nazarida u uni “har doim haqli ravishda munosib ko‘rgan” bokschi bo‘lib qoldi.

Colón bilan bog‘liq fojia WBCni xavfsizlik qoidalarini keskin kuchaytirishga undadi. Ayniqsa, bosh orqa qismiga yo‘llanadigan zarbalar — “rabbit punch” — bo‘yicha mutlaq murosasizlik siyosati e’lon qilindi. Tibbiy protokollar ham qayta ko‘rib chiqildi, ring ortidagi nazorat kuchaytirildi. Har bir yangi qoida ortida Prichardning ismi, uning boshidan kechirganlari turibdi.

Tashkilot o‘z bayonotida: “Prichard nafaqat mahorat bilan jang qildi, u Puerto-Riko bayrog‘ini eng baland cho‘qqilarga olib chiqish sha’ni bilan kurashdi”, deya ta’kidlaydi. Ularning so‘nggi xabari esa sodda, ammo og‘ir: uning tabassumi va merosi yuraklarda yashashda davom etadi.

Savol ochiq qoladi

Prichard Colónning hikoyasi boks tarixida raqamlar bilan emas, savollar bilan eslanadi. Qanchalik ko‘p ehtiyot chorasi yetarli? Qachon hakam, murabbiy yoki shifokor “yetarli” deyishi kerak? Va eng og‘iri — birgina kechikkan qaror qancha umrni o‘zgartirishi mumkin?

Uning ismi endi reytinglar jadvalida emas, xavfsizlik qoidalarida, murabbiylar suhbatida, yosh bokschilarga beriladigan ogohlantirishlarda yashaydi. Ringdagi so‘nggi mag‘lubiyatidan 11 yil o‘tib, Colón bu sportni yana bir bor larzaga keltirdi — bu safar natija tablodagi hisobda emas, inson hayotining haqiqiy bahosida o‘lchanadi.