Kevin Ellison: Bir Marta Premier League’da O‘ynagan Futbolchi
“Maydonga chiqdim, to‘rt marta to‘pga tegdim va Paul Scholesni yiqitdim”, — deydi Kevin Ellison o‘sha yagona Premier League o‘yini haqida. Leicester City safida 2001-yilda Manchester Unitedga qarshi mehmon bo‘lib tushgan o‘sha kun — uning orzusi edi. Va paradoks shundaki, eng baland cho‘qqisi ham, eng katta og‘rig‘i ham aynan shu davr atrofida aylanadi.
Qurilish maydonidan Premier League sari
Ellisonning yo‘li to‘g‘ri stadionga olib bormadi. Avvaliga u tug‘ilib o‘sgan shahri Liverpool tomonidan rad etildi. U paytda u non-league jamoa Altrincham safida o‘ynar, kun davomida esa qurilish maydonida ishlardi, mebel — uch qismli divanlar, karavotlar, shkaflar — tashirdi. Futbolchi uchun odatda “oraliq bosqich” deyiladigan narsa uning uchun hayot masalasiga aylangan edi.
Shu orada 50 ming funtlik taklif paydo bo‘ldi. Leicester City uni olib ketdi. 22 yoshli yigit uchun bu nafaqat shartnoma, balki butun bolalik tasavvurlarining ro‘yobi edi.
Bir oy o‘tib u o‘zini Old Trafford o‘rtasida Roy Keane, Ole Gunnar Solskjaer va Paul Scholes bilan birga maydonda topdi. 84-daqiqada zaxiradan tushdi. Manchester United 2:0 hisobida yutdi. Ellison esa o‘sha kuni Premier League sahnasida birinchi va oxirgi marta ko‘rindi.
M6 yo‘lida eng qora lahza
Bir necha yil o‘tib, futbol xayolga sig‘maydigan darajada kichrayib ketdi. Kontraktlar qisqardi, ligalar pastladi, muammolar ko‘paydi. Moliyaviy bosim, oilaviy tashvishlar, kelajak haqidagi qo‘rquv. U depressiyaga botdi.
“Eng qorong‘i lahza M6 yo‘lida bo‘lgan, — deb eslaydi u. — Kechagidek yodimda. O‘shanda o‘ylaganman: ‘agar 100 mil tezlikda markaziy to‘siqqa urilsam, atrofimdagilar hayoti yaxshilanarmidi?’ Shunchalik chuqur ketgan edim”.
U o‘zini shu xayollardan tortib chiqardi. Gapira boshladi. Yaqinlari bilan, mutaxassislar bilan. “Yordam so‘rash, atrofimdagilarga ochilishgina meni o‘sha qora bulutlardan olib chiqa oldi. Bugun bo‘lib o‘tgan hamma narsaga minnatdorman — hayotga ko‘zim boshqacha ochildi”, — deydi u.
Bugun u 47 yoshda. Sog‘roq. Baxtliroq. Va eng hayratlanarlisi — hanuz futbolchi.
47 yoshda ham FA Cup sari
Ellison hozir Cheshire hududidagi non-league klubi Vauxhall Motors safida o‘ynaydi. Agar u shanba kuni Yorkshire jamoasi Thackleyga qarshi FA Cup dastlabki bosqichida maydonga tushsa, musobaqa tarixidagi eng keksa futbolchilardan biriga aylanadi.
“Hammaning gapini eshitasiz: ‘sen allaqachon qarilar uyi bo‘lishing kerak’, — deya kuladi u. U esa Angliya futbol piramidasining eng yuqori sakkiz pog‘onasining barchasida o‘ynagan, 29 yil va 18 klubni o‘z ichiga olgan karerasida 1 000 ta o‘yin chegarasidan oshgan kam sonli futbolchilardan biri.
“O‘yinlar sonini aniq bilmayman, sanashdan adashganman, — deydi u. — Lekin hanuz ichimda o‘sha olov bor. O‘yin oldidan biroz hayajon ham. 47 yoshdaman va hanuz shu yerdaman. Bunga faqat minnatdorman”.
Anfield soyasida ulg‘aygan bola
Ellison Anfield tumanida, Liverpool stadioni darvozasigacha besh daqiqalik yo‘l bo‘lgan mahallada ulg‘aydi. Yoshligida Liverpool schoolboys safida o‘ynagan, klub markazida Michael Owen va Steven Gerrard bilan birga mashg‘ulot o‘tkazgan.
Bolaligida u har o‘yinda bir xil marosimni takrorlardi. O‘yin tugashiga 20 daqiqa qolganda The Kop tomoni darvozalari ochilishini kutar, uyga shoshayotgan muxlislar chiqib ketayotgan paytda ichkariga yugurib kirar, so‘nggi daqiqalarni bepul tomosha qilardi.
“John Barnes va Ian Rushni tomosha qilishni juda yaxshi ko‘rardim”, — deydi u.
Orzusi oddiy edi: bir kun Liverpool libosida o‘ynash. Biroq Owen va Gerrard qolgan paytda u 15 yoshida rad etildi.
“Liverpooldan xat kelganini eslayman, — deydi Ellison. — ‘Yetti yil davomida qilgan mehnatingiz uchun rahmat, kelajakda omad tilaymiz’, xolos. Yuragim ezilgan. O‘sha zahoti o‘ylaganman: ‘tamom, endi hech qachon professional bo‘lolmayman’”.
Onasi esa boshqacha gapirdi: yengni shimar, mehnat qil, imkon keladi. Ellison aynan o‘sha rad etilish uni qo‘zg‘atganini aytadi: “O‘sha kun meni o‘zimni isbotlashga majbur qildi. Bir kun professional bo‘lishimni isbotlashni xohladim”.
Sunday League’dan Championship sari
U Sunday League o‘yinlarida yo‘qolib ketmadi. 18 yoshida Southport safida (o‘sha paytda beshinchi pog‘onada, bosh murabbiy Ronnie Moore) debyut qildi. 1997-yil martida Telfordga qarshi uy o‘yinida zaxiradan maydonga tushdi. Mavsum oxirigacha yana uch marta o‘ynadi va 65 funt xarajat puli oldi.
Keyin Chorley, so‘ng Wales ligasidagi Conwy United. So‘ngra Altrincham. U yerda 54 liga o‘yinida 23 gol urib, nihoyat skautlar ko‘ziga tashlandi.
“Qiyin yo‘ldan o‘tdim, — deydi u. — Yarim stavkali futbolchi, to‘liq stavkali ishchi edim. Qurilish, mebel tashish — hammasi birga”.
2001-yilga kelib esa Leicester sahnaga chiqdi. O‘tgan mavsumda Martin O’Neill boshchiligida League Cup yutgan klub non-league yulduziga qo‘l cho‘zdi.
“Haftasiga 650 funt taklif qilishdi, agentim ko‘proq so‘radi, — deydi Ellison. — Uni xonadan chiqarib yuborishdi, meni esa alohida chaqirib: ‘hozir imzo qo‘y, yo‘qsa ket’, deyishdi. Oxir-oqibat 50 funtga ko‘proq oldim. Agentim aytgan: ‘hozirgi ishlaring bilan ham shunga yaqin pul topyapsan’. Lekin Anfieldda ulg‘aygan bola uchun bitta orzu bor edi — to‘liq stavkali futbolchi bo‘lish”.
Orzusi ushaldi. U esa o‘sha orzu narxini ham ko‘rdi.
Siz faqat bir marta Premier League’da o‘ynagansiz, sir
Bugun Ellison Liverpooldagi o‘rta maktabda safeguarding bo‘yicha ishlaydi. Kechqurun esa Vauxhall Motors safida maydonga tushadi. Klub Northern Premier League Division One West — Angliya futbolining sakkizinchi pog‘onasida o‘ynaydi.
“Maktabdagi bolalar hazillashadi: ‘sir, siz faqat bir marta Premier League’da o‘ynagansiz’, — deydi u. — Men esa ularga javob beraman: ‘ha, lekin o‘sha paytdagi dunyoning eng kuchli jamoasi Manchester Unitedga qarshi’”.
Uning karerasidagi yorqin nuqtalar ko‘p. 2005-yilda Hull City bilan Championshipga ko‘tarilish. Wembley’dagi ikkita pley-off finali — 2010-yilda Rotherham United bilan, 2021-yilda Newport County bilan. To‘rtinchi pog‘onada 553 liga o‘yinida 124 gol. Shundan 81 tasi 2011–2020-yillar oralig‘ida Morecambe safidagi 352 uchrashuvda.
15 yoshida orzusi tugadi deb o‘ylagan bola uchun yomon emas.
Qulashlar, yo‘qotishlar va og‘ir savollar
Balki eng og‘ir sahifa — Chester City. 2009-yilda klub Football League’dan tushib ketdi, moliyaviy inqiroz boshlanib, oxir-oqibat quladi. Ellison o‘sha jamoaning bir qismi edi.
Shu bilan birga uning hayotida shaxsiy yo‘qotishlar ko‘paydi: yaqinlari vafoti, ikki farzandli ota sifatida oilaviy hayot va ish kelajagi o‘rtasida muvozanat izlash, kontrakt muddati tugashiga yaqinlashgan sari kuchaygan xavotir.
“Hammasi yig‘ilib bordi, — deydi u. — Shaxsiy hayotdagi muammolar, kontraktimda olti oy qolgan paytlardagi o‘ylar — ‘yana shartnoma olamanmi yo‘qmi?’ degan savol. Men odamlar meni hukm qilishidan qo‘rqardim. ‘Orzu kasb egasi bo‘lgan erkak qanday qilib qiynalishi mumkin?’ deb yuz o‘giradilar, deb o‘ylardim. Lekin men hammaning o‘zi kabi his-tuyg‘ularga ega odamman”.
U yillar davomida ichida saqlab yurgan fikrlar uni yanada cho‘ktirganini tan oladi: “Juda qorong‘i xayollarim bo‘lgan, ularni ichimda saqlab yurdim. Aslida o‘shanda ochilib gapirishim kerak edi. Qayerda bo‘lgan bo‘lsam ham, nima ko‘rgan bo‘lsam ham, bundan uyalmaslikni o‘rgandim”.
Bugun u boshqalarga bir narsani aytadi: “Uyalmang. Har kimning muammosi bor. Oila, do‘stlar bilan gaplashing. Ochiling, sizni tinglashga va yordam berishga tayyor odamlar bor”.
48 ga yaqinlashayotgan tan, 18 yoshli yurak
Uning 48 yoshiga olti oy qoldi. Savol tabiiy: qachongacha davom etadi bu yo‘l?
“Rostini aytsam, bilmayman, — deydi u. — Bitta narsani bilaman: yoshlar bilan birga bo‘lish uchun ikki baravar ko‘proq ishlashim kerak. Futbol — mening hayotim. Hali ham o‘rganayapman, hali ham ichimda g‘alaba istagi bor. Shu tuyg‘u o‘chmaguncha o‘ynashni xohlayman”.
U Leicester City’dan Vauxhall Motorsgacha bo‘lgan yo‘lga qarab kuladi: “Sakkizta yuqori pog‘onaning barchasida o‘ynadim. Ba’zilari aytadi: ‘hech birida yaxshi o‘yin ko‘rsatmading’, deb!”
Lekin bugun, shanba kuni tushdan keyin, u FA Cup maydoniga yana bir bor chiqsa, tabloga qarab o‘tirgan hech kim bitta savoldan qochib qutula olmaydi: 47 yoshli, bir marta Premier League’da o‘ynagan, lekin ming marta o‘zini qayta tiklagan bu odam — aslida kim ko‘proq g‘alaba qozongan: raqiblarimi yoki hayotmi?
