Julian Alaphilippe: Velosportdagi So‘nggi Qadamlar
To‘rt hafta avval Alpe d’Huez cho‘qqisida, oyoqlarim tagidagi asfaltga Julian Alaphilippe gurs etib yiqildi. Tour de France’ning so‘nggi oldi bosqichi, marradagi shovqin, kameralar, hayqiriqlar – va bir chetda, yerda cho‘zilib yotgan fransuz yulduzi. U finishda gaplashmoqchi bo‘lgan sportchilar ro‘yxatimda unchalik yuqorida emasdi, lekin o‘sha paytdayoq bitta narsa aniq bo‘ldi: bu odamni e’tiborsiz qoldirib bo‘lmasdi.
Qo‘llarini orqaga cho‘zib, ko‘zlarini bo‘shliq tomon qadagancha o‘tirar ekan, uning ortida yangi fransuz umidi Paul Seixas atrofida media to‘lqini qaynardi. Sahna og‘ir edi. Endi esa, uning sportdan kutilmagan iste’fosi fonida, yanada ma’noli ko‘rinadi.
Alaphilippe asfalt ustida o‘tirgancha nihoyat mikrofonlarga yuzlanar ekan, ovozida allaqachon xayrlashuv ohangi bor edi. “Ertani o‘ylamayapman. Hech narsani o‘ylamayapman. Hamma narsadan ko‘ra o‘g‘limni bag‘rimga bosishni xohlayman, xolos”, – dedi u past ovozda.
U bu Tour de France uning so‘nggisi bo‘lishi mumkinligini bir necha bor, turli darajadagi noaniqlik bilan aytib o‘tdi. So‘ng esa, o‘sha paytda ham, bugun orqaga qarab ham juda ko‘p narsa aytib beradigan jumlani tashladi.
“Yo‘q, yo‘q. Bu yerda zavq qolmadi”, – dedi u bu yilgi Tour haqidagi savolga javoban. “Xo‘p, hammasi bo‘ldi. Zavq qolmaganda, to‘xtash vaqti kelgan.”
Bu so‘nggi satrni alohida olib, haddan tashqari talqin qilish mumkin edi. Aslida u intervyu haqida gapirayotgan, sekin o‘rnidan turar ekan, suhbatni juda nozik ishora bilan yakunlayotgandi. Lekin u nima qilayotganini bilardi: gapni ikki ma’noli qilib tashlar ekan, ko‘zida o‘sha sho‘x chaqnash porlagan.
O‘sha lahzada ichimdan “Alaphilippe velosport bilan deyarli xayrlashdi”, degan tuyg‘u o‘tdi. Biroq bir tomondan, bu charchagan Tour tugagach, hissiyotlar bosilgach, 2027 yilga boshqacha ko‘z bilan qarashi mumkin, degan o‘y ham bor edi.
Bo‘lmadi. Julian Alaphilippe tamom. Vaqt hech kimni kutmaydi. XXI asrning eng yorqin kareralaridan biri yig‘ishtirildi, qutilarga solindi, tarix javoniga qo‘yildi.
So‘nggi 24 soat ichida, uning iste’fosi haqidagi ilk xabarlar paydo bo‘lishi bilan, ijtimoiy tarmoqlar toshib ketdi. Faqat muxlislar emas – poyga tashkilotchilari, telekanallar, raqib velosipedchilar ham uning sharafiga so‘z aytishga oshiqdi. Xabar hali rasman tasdiqlanmagan paytda ham, deyarli hech kim o‘zini tiya olmadi: kamdan-kam sportchi tasavvurni u qadar kuchli zabt etgan.
Bu to‘lqinli javobning ildizi bitta savolda jamlanadi: u sizni qanday his qildirardi?
Ha, unda “panache” bor edi – hatto oshib-toshib yotar darajada. Lekin gap faqat shunda emasdi.
Alaphilippe sof elektr edi. Momaqaldiroqdan oldingi zaryadlangan osmonni yorib o‘tadigan chaqmoqday, u tomoshabinni bir lahzada tutib olardi. O‘tirib olib o‘ylayman: muxlislar bilan shunchalik ich-ichidan bog‘lana olgan boshqa sportchini eslash qiyin. U sizni stul chetiga olib kelmasdi – u ekrandan qo‘lini uzatib, sizni poyganing o‘ziga tortib kiritardi.
Alaphilippe videoyozuvlar lentasi uzun. 2019 yilgi Tour de France’da 14 kun sariq futbolkada yurib, poygani yondirgan paytlaridan tortib, 2020 yilgi Liège-Bastogne-Liège’ni o‘z qo‘li bilan boy bergan og‘riqli lahzalargacha.
Ammo men uchun cho‘qqi bir dona: 2021 yilda Leuven shahrida qo‘lga kiritilgan ikkinchi Jahon chempionligi unvoni. Uning magnum opus’i. Julian Alaphilippe mohiyatining tirik ko‘rinishi.
U o‘sha musobaqaga katta forma va umidsiz kelgan, keyinroq tan olganidek, bir tomondan kamalak rangli maykadan qutulishni ham yomon ko‘rmasdi. Lekin qayerdandir u Jahon chempionati tarixidagi eng zo‘r chiqishlardan birini tortib chiqardi.
U ehtiyotkorlikni shamolga uchirdi, yana va yana hujum qildi, so‘nggi aylanada ta’qibchilardan zo‘rg‘a qochib ketdi. Bularning hammasini televizor kameralariga turli grimasalar qilib, yo‘l chetidagi olomonni junbushga keltirgancha amalga oshirdi.
Bu og‘ir metallga o‘xshash velosport edi – sahnani his qiladigan ustoz shoumen ijrosi. Shu bilan birga, bu sehrgar ishi ham edi: instinkt, ilhom va sof yurak orqali raqamlar yig‘indisidan kattaroq narsani yaratish. Bir tur sehr.
Leuven’dagi poygadan keyingi matbuot anjumanida Alaphilippe aytgan bir gap hanuz quloqda jaranglaydi.
“2014 yildan beri men hamon o‘sha velosipedchiman, va hech narsani o‘zgartirmoqchi emasman”, – degandi u. “Shu uslubda yurganimdan juda ko‘p zavq oldim, va men uchun bu zavqni saqlab qolish juda muhim, chunki velosport juda qiyin, men esa robotga aylanishni istamayman.”
Alaphilippe 2014 yilda, Team Sky davrining o‘rtasida, professional bo‘ldi. O‘sha paytda britan jamoasi shunchalik sovuqqon va aniqlik bilan poyga qilardiki, ularning sportchilari “Skybots” deb atalar edi. U esa endi iste’foga chiqyapti – panache Tadej Pogačar va Mathieu van der Poel kabi nomlar qo‘lida xavfsizdek ko‘ringan, lekin professional velosport hayoti ma’lumotlarga botgan, sun’iy intellekt algoritmlari bilan chizib beriladigan davrda.
Bu oraliqda Alaphilippe boshqa yo‘l tanladi. U yerda his-tuyg‘u, kayfiyat, ichki energiya boshqaruvchi kuch edi. U yerda u dabdala bo‘lib yutqazishi ham, bundan-da shiddatli uslubda g‘alaba qozonishi ham mumkin edi. Va eng muhimi: u bilan nima bo‘lishini hech qachon oldindan bilmasdingiz.
Oxir-oqibat, velosport Alaphilippe’ni quvib o‘tdi va uni ortda qoldirdi. U esa yorug‘lik o‘chishini qo‘llari qovushtirib tomosha qilmadi. 2024 yilgi Giro d’Italia’dagi bosqich g‘alabasi – 120 kilometrli yakka hujum orqali kelgan – uning eng dadil zarbalaridan biri bo‘ldi. 2025 yilgi Grand Prix de Québec esa haqiqiy imkoniyatni poylab turib, bir lahzalik “o‘g‘irlik” bilan yutib olingan. Bu uning so‘nggi g‘alabasi bo‘lib qoldi.
2026 yilda esa eski Alaphilippe’ning uchqunlari ham ko‘rinmadi. Tour de France unga faqat mashaqqat bo‘lib, bundan ortig‘ini bermadi. Alpe d’Huez’da u fransuz velosportining yana bir pasayib borayotgan vakili Warren Barguil bilan qo‘l ushlashgancha marradan o‘tdi. Barguil bir necha kun avval yangi avlod haqidagi keskin fikrlari bilan sarlavhalarga chiqqandi: “Oldin 6 vatt/kilo qilgan bo‘lsang, zo‘r eding. Hozir esa – oddiy yordamchisan”, – degandi u.
Alaphilippe bosh irg‘adi. “Ha, ha. Buni his qilasan. Va buni ko‘rasan ham. Tezliklar telbalarcha”, – dedi u.
Uning shartnomasida yana bir yil bor edi. Lekin har doimgidek, yuragi raqamlardan boshqa narsani aytardi. Balki u yana bir mavsumni siqib chiqarishi mumkin edi, ammo bu shunchaki “reja bo‘yicha xizmat” bo‘lardi. U uchun esa bunday yashashning ma’nosi yo‘q edi.
Shuning uchun ham u odatiga sodiq qolib, instinkt bo‘yicha harakat qildi va o‘z iste’fosini o‘zi sahnalashtirdi. Oxirgi lahzaga qadar o‘ziga xos uslubda.
U ortda 45 ta professional g‘alaba, Tour de France’da olti bosqich zafari va ikki bor Jahon chempionligi unvonini qoldirib ketmoqda. Lekin eng avvalo, u shuning uchun esda qoladi: sizni ich-ichingizdan junbushga keltirgan, yuragingizni poygaga qo‘shib yuborgan sportchi bo‘lgani uchun.
