Jessica Hawkins: Ayol haydovchi Formula 1 startida turadi
Aston Martin jamoasi elchisi va sobiq W Series poygachisi Jessica Hawkins uchun bu savol allaqachon yopilgan mavzu. U ishonch bilan gapiradi: ayol haydovchi Formula 1 start panjarasiga chiqishi — masala “qachon”da, “bo‘ladimi yo‘qmi”da emas.
31 yoshli britaniyalik “Road to Success” podkastida qatnashar ekan, o‘zining shaxsiy tajribasi va hozirgi tizim imkoniyatlarini birlashtirib, yaqin yillarda tarixiy burilish bo‘lishiga ishonganini ochiq aytdi.
“Menimcha, bunga hali bir necha yil bor. Lekin bu sodir bo‘lishiga ishonaman”, — deydi u. “Agar bu bo‘lmaydi desam, o‘zim turib himoya qiladigan hamma narsaga qarshi chiqqan bo‘lardim.”
F1 mashinasida yarim masofa – va bitta aniq xulosa
Hawkins 2023 yilda Vengriyada Aston Martin AMR21’ni haydab, zamonaviy Formula 1 bolidini sinovdan o‘tkazganiga deyarli besh yil ichida bunga erishgan ilk ayol bo‘ldi. Shu tajriba unga bir narsani qat’iy isbotlab berdi: jismoniy kuch — bahona.
U yarim poyga masofasini bosib o‘tganini, oxiriga kelib bo‘ynidagi yuk sezilarli og‘irlashganini tan oladi. Lekin buning sababini jinsida emas, tayyorgarlik darajasida ko‘radi.
“Men ayollar Formula 1 uchun yetarlicha kuchli ekaniga mutlaqo ishonaman”, — deya davom etadi u. “O‘zim yarim poyga masofasini bosib o‘tganimdan keyin ham to‘liq masofani uddalay olishimga ishondim. Bo‘ynim qiynaldi, juda qiynaldi. Lekin Formula 1 mashinasiga ilk marta o‘tirgan har bir odamning bo‘yni qiynaladi. Bu men ayol bo‘lganim uchun emas edi.”
Hawkins o‘zini Formula 2 yoki Formula 3 mavsumidan keyin bolidga o‘tirgan haydovchi bilan solishtiradi. U o‘sha paytda muntazam yakkalik seriyalarida ishtirok etmagan, tanasi esa F1 yuklamalariga moslashmagan edi.
“Men undan oldin Formula 2 chempionatida poyga qilmagandim, Formula 3’dan ham endi chiqib kelmagandim. Hatto Formula 1 haydovchilari ham, bir yil tanaffusdan keyingi ilk kunida, kun oxirida bo‘ynining og‘riyotganini sezadi. Bu men ayol bo‘lganim uchun emas edi. Agar bo‘ynim bo‘lmaganda, men poyga masofasini uddalardim.”
Hawkinsning fikrida, bu bahsni yopish uchun yetarli dalil bor: masala biologiyada emas, tizimli tayyorgarlikda.
F1 Academy – avval bo‘lmagan eshiklar ochilmoqda
Hawkins bugungi avlodga qarab, o‘zini biroz havas bilan, biroz faxr bilan kuzatadi. Sababi oddiy: hozir bor narsa, u poygaga kirib kelayotgan paytda umuman yo‘q edi.
Gap F1 Academy haqida ketmoqda.
“Endi vaziyat butunlay boshqacha. F1 Academy’ga qarang, bu – men yoshligimda faqat orzu qilgan narsam edi”, — deydi u. “Bugungi qizlarning ayrimlari hatto bir necha yil oldin qanday bo‘lganini ham tasavvur qilmaydi.”
Hawkinsga ko‘ra, bu yangi chempionat faqatgina chiroyli tashabbus emas. U real poyga vaqti, real bosim, real ko‘rinish beradi. Aynan shu uchlik ilgari yo‘q edi.
“Bu chempionat haqiqatan ham haydovchilarni shakllantirish qudratiga ega, deb o‘ylayman. Kimdir kiradi va cho‘kadi. Kimdir kiradi va suzib ketadi. Suzib ketganlari – Formula 1 o‘rinlari uchun kurashishga, motorsport ichida imkoniyatlar uchun jang qilishga yetarli darajada kuchli bo‘lganlar.”
Uning tasviri juda aniq: F1 Academy – filtr. U yerda chindan ham tayyor bo‘lganlar ajralib chiqadi. Qog‘ozdagi niyatlar emas, trekdagi natijalar gapiradi.
“Ayollar uchun emas” degan gap – eskirgan bahona
Motorsport atrofidagi eng qadimiy bahslardan biri – ayollar jismoniy jihatdan Formula 1’ga yaramaydi, degan da’vo. Hawkins bu fikrni keskin rad etadi. U o‘z tanasini F1 bolidida sinab ko‘rgan, yuklamani his qilgan, bo‘ynining qanchalik ishlashini biladi. Va aynan shu tajriba unga qat’iy ishonch bergan.
Uningcha, bugun muammo fiziologiyada emas, yo‘lda. Ya’ni, kartingdan boshlab yuqori pog‘onalargacha bo‘lgan tizimda ayollarga yetarlicha poyga vaqti, moliyaviy va sport infratuzilmasi, ko‘rinish berilmagan. F1 Academy aynan shu bo‘shliqni to‘ldirishga urinayotgan platforma sifatida ko‘riladi.
Hawkins ayollarga nisbatan shubha bilan qaraydiganlarga javobini allaqachon trekda bergan. Endi esa navbat yosh avlodda.
Bir necha yil ichidagi tarixiy start?
Hawkinsning “bir necha yil” degan iborasi havoda osilib qolgan va’da emas. U F1 Academy orqali yetishib chiqayotgan nomlarni, PREMA Racing va MP Motorsport kabi jamoalarda podiumga chiqayotgan qizlarni ko‘rib gapirmoqda. Doriane Pin, Maya Weug va boshqalar – bu yo‘l endi nazariy emas, real ekanini ko‘rsatib turibdi.
Hozircha Formula 1 start panjarasida ayol haydovchi yo‘q. Lekin paddock ortida, test kunlarida, junior seriyalarda manzara o‘zgaryapti.
Savol endi bitta: qaysi ism bu devorni birinchi bo‘lib yorib o‘tadi – va qaysi poygada tarix qayta yoziladi?
