Jamshedpur FC: ‘The Furnace’ va Hindiston futbolidagi o‘zgarishlar
Panaji shahridan kelgan bitta xabar butun Hindiston futbol xaritasini larzaga keltirdi. Tata Steel to‘qqiz yil avval katta shov-shuv bilan Indian Super League sahnasiga olib chiqqan Jamshedpur FC’ni endi o‘sha sahnadan olib tushmoqda.
Bu nafaqat bir klubning chekinishi. Bu – “The Furnace” deb atalmish stadion chiroqlarining sekin-asta so‘nishi, bir shaharning o‘zini topgan maydonidan ayrilishi.
Chempionlikdan chekinishgacha
2017-yilgi tenderda Tata Steel Jamshedpur nomidan franchayzani yutib olganida, bu hudud uchun yangi davr boshlangandi. JRD Tata Sports Complex tez orada mamlakatdagi eng jonli, eng shovqinli arenalardan biriga aylandi. Tomoshabinlar oqimi, tribunadagi shiorlar, temirchilar shahri o‘z klubini oxirigacha quvvatlayotgan manzara – bularning bari ISL’ning o‘ziga xos bo‘lagiga aylangandi.
2021–2022 yilgi mavsumda Owen Coyle boshchiligidagi jamoa chempion bo‘lganda, Jamshedpur nafaqat sovrin yutdi, balki o‘zini haqiqiy elita klubi sifatida tasdiqladi. O‘sha paytda kam odam bu hikoya shunchalik tez tugashi mumkinligini tasavvur qilardi.
Ammo kelayotgan oktyabrda ISL start olganda, o‘sha chempion nomi turnir ro‘yxatida bo‘lmaydi.
“Jamshedpur FC 2026–27 mavsumidan boshlab ISL’da ishtirok etmasligini tasdiqlaydi”, — deya klub juma kuni rasmiy bayonot berdi.
Bayonotning keyingi satrlari ruhni ko‘tarishga urinadi: JFSPL Hindistonda futbolni rivojlantirish, ayniqsa, yoshlar va ildizlar darajasida ishni davom ettirishini ta’kidlaydi. Yangi iste’dodlarni izlash, ularni milliy va xalqaro maydonga olib chiqish yo‘lidagi harakatlar to‘xtamasligi aytiladi.
Ammo asosiy savol – nega? – ochiq qoldi.
Savollar ko‘p, javoblar kam
Rasmiy tushuntirish yo‘q. Ichki manbalar esa moliyaviy yo‘qotishlar ortib borayotgani, liganing uzoq muddatli barqarorligiga doir savollar paydo bo‘lgani haqida gapirmoqda. Raqamlar oshkor emas, ammo qaror keskin.
Jamshedpur allaqachon All India Football Federation’ga o‘z qarorini yetkazgan. Klub bosh direktori Mukul Choudhari xodimlar bilan uchrashuv o‘tkazib, eng og‘ir xabarni shaxsan yetkazdi: katta jamoa endi davom etmaydi.
Bu xonada o‘tirganlar uchun bu qog‘ozdagi bayonot emas, hayot tarzining o‘zgarishi edi. Birinchi jamoa, yoshlar va grassroots dasturlarida ishlaydigan qariyb 50 nafar ma’muriy va texnik xodim birdaniga kelajagini o‘ylab qolgan.
ISL uchun bu zarba ham ramziy, ham amaliy. Liga ilk bor klub-boshqaruv modeliga o‘tayotgan, klublar yagona operatsion tuzilma orqali ligani o‘zlari yuritishi, federatsiya esa 10 foizlik ulushni saqlab qolishi rejalashtirilgan paytda, bir ishonchli ustun qulab tushdi.
Shartnomalar, chigal tugunlar va sukut
Maydondagi tarkib ham oddiy tarqalib ketadigan holat emas. Jamshedpur safida kamida 12 nafar katta jamoa futbolchisi bilan uzoq muddatli shartnomalar bor. Chempion murabbiy Owen Coyle bilan ham amaldagi kelishuv saqlanib qolgan.
Bu kelishuvlar taqdiri bo‘yicha hozircha biror aniq yo‘l xaritasi e’lon qilinmadi. Qanday qilib, qaysi shartlar asosida, qaysi yo‘nalishda bu munosabatlar yakunlanadi – hammasi ochiq savol.
Yana bir qatlam bor: bu mavsum aynan Durand Cup uchun qisqa muddatga jalb qilingan olti futbolchi. Raynier Fernandes, Abhishek Ambekar, Aman CK, Devendra Murgaokar, Leewan Castanha va Provat Lakra – ularning hammasi aynan shu turnir uchun imzo chekkan edi. Ularning shartnomasi murakkab emas, lekin baribir bu klub atrofida shakllangan sportchi va mutaxassislar doirasining yana bir bo‘lagini tashkil etadi.
Shu paytda Jamshedpur katta jamoasi Durand Cup’da ishtirok etmoqda. Turnir tugashi bilan esa ko‘pchilik uchun savollar soni yana ortishi mumkin.
Tata va futbol: uch o‘n yillikdan ortiq meros
Tata nomi hind futbolida yangi emas. Mumbai markazli jamoa yillar davomida Durand Cup, IFA Shield, Rovers Cup kabi yirik turnirlarni yutgan. Bu – sovrinlar vitrinasidan ham ko‘ra kattaroq tarix.
Tata’larning yashash maskani bo‘lgan futbol akademiyasi deyarli 30 yil ichida Hindiston terma jamoalariga qariyb 150 nafar futbolchini yetkazib bergan. Bu akademiya ko‘plab futbolchilar uchun birinchi professional zinapoya, ko‘plab murabbiylar uchun esa ish uslubining timsoli bo‘lib kelgan.
Tata Steel o‘z vaqtida Yevropa va Janubiy Amerikadan ham klublarni Hindistonga olib kelgan. PSV Eindhoven va Sao Paulo bilan o‘tkazilgan o‘rtoqlik uchrashuvlari mahalliy futbolchilarga boshqa darajadagi tezlik va sifatni ko‘rish imkonini bergan.
Shunday meros fonida Jamshedpur FC’ning ISL sahnasidan ketishi yanada og‘ir ko‘rinadi. Bu shunchaki biznes qaror emas, balki butun bir futbol falsafasining qayta yo‘nalishi.
ISL uchun ogohlantiruvchi qo‘ng‘iroqmi?
Bu qaror ligadagi boshqa klublar, homiylar va federatsiya uchun ham sinov. Klub-boshqaruv modeliga o‘tayotgan ISL endi o‘ziga savol berishi kerak: agar Tata Steel kabi uzoq muddatli, infratuzilmaga sarmoya qilgan, akademiya yaratgan, chempionlik ko‘rgan klub ham bu yo‘ldan qaytishga majbur bo‘lsa, tizim qayerda xato qilmoqda?
Jamshedpur’da esa hozircha bitta haqiqat bor: “The Furnace” tomoshabinlari Durand Cup uchrashuvlarida yana bir bor jamoasini ko‘radi. Balki so‘nggi marta. Shundan keyin esa bu stadionda yana qachon, qaysi turnirda, qaysi darajadagi futbol namoyish etilishi – ochiq qolgan eng katta savol.
