Infantino uchun Trumpdan kutilmagan qo‘llab-quvvatlash
Jahon futboli siyosiy sahnaga yana chiqdi. Kechasi Oq uy tarafidan kelgan bayonot bu safar maydondagi natijalar haqida emas, FIFA tepasidagi hokimiyat uchun kurash haqida bo‘ldi. AQSh sobiq prezidenti Donald Trump FIFA rahbari Gianni Infantino lavozimdan olinishi ehtimoliga qarshi ogohlantirdi va shu bilan bosim ostida qolgan prezident uchun hozircha eng baland darajadagi ochiq qo‘llab-quvvatlashni namoyish etdi.
Infantino allaqachon chekinishga majbur bo‘lgan edi. Jahon chempionati tijorat huquqlarining bir qismini xususiy investitsiya fondlariga sotishni ko‘zlagan FIFA Forward Enterprise (FFE) rejasi bekor qilindi. Ammo reja ketdi, savollar qoldi. Va ishonch ham.
FIFA uzr so‘radi, lekin orqaga chekinmadi
FIFA o‘tgan hafta a’zolarga yo‘llagan maktubida “xatolar”ni tan oldi. Tashkilot FFE jarayonini noto‘g‘ri boshqarganini e’tirof etdi, “jarayon boshqacha yuritilishi kerak edi”, deb yozdi. Biroq asosiy chiziq o‘zgarmadi: yuqori rahbariyat Gianni Infantino prezident bo‘lib qolishini yana bir bor ma’qulladi.
Tashkilot o‘zini himoya qilish ohangini yanada keskinlashtirdi. FFE loyihasi rasman qaytarib olinganidan so‘ng, FIFA a’zolarga shunday ogohlantirish yubordi: bundan buyon uning “halolligi, yaxshi boshqaruvi va protsessual tamoyillariga” qarshi har qanday hujumga nisbatan qat’iy choralar ko‘riladi, nomi va obro‘sini himoya qilish uchun barcha zarur qadamlar tashlanadi.
Shu bilan cheklanib qolmadi. Dam olish kunlari FIFA Yevropada Infantino obro‘sini tushirishga qaratilgan “rejalashtirilgan kampaniya” borligini ta’kidladi. Bunga Buyuk Britaniya matbuotidagi xabarlar sabab bo‘ldi: ular Infantino UEFA bosh kotibi bo‘lib ishlagan davrda ayol xodima bilan bo‘lgan da’vo qilingan munosabat ortidan u ish joyidan ketishi uchun pul to‘langanini yozdi. FIFA bu iddaolarni “obro‘ga hujum” sifatida talqin qilmoqda.
Infantino esa hozircha sukut saqlayapti. Trumpning keskin himoyasiga javob bermadi, hech qanday izoh bermadi. Futbol siyosatida esa bo‘shliq bo‘lmaydi — uning o‘rnini boshqalar to‘ldiryapti.
UEFA boshchiligidagi ochiq isyon
Dunyo futboli mintaqaviy konfederatsiyalari jim o‘tirgani yo‘q. Dushanba kuni UEFA, Asian Football Confederation (AFC) va CONCACAF birgalikda FIFA rahbariyatini FFE mojarosi uchun mas’uliyatni to‘liq zimmasiga olmagani uchun keskin tanqid qilgan ochiq xat e’lon qildi.
Xatning ohangi yumshoq emas edi: “Futbolda yetakchilik — mulk emas… bu unga ishonch bildirgan futbol oilasiga xizmat qilish burchidir. Ishonch aldov orqali buzilganda, shaxs o‘zini unga vakolat bergan jamoaning ustiga qo‘yganda, bu burch tark etilgan bo‘ladi”, deyiladi murojaatda.
Ular FIFA uzr maktubining eng muhim nuqtani chetlab o‘tganini aytishdi. FFE taklifi “o‘zi bo‘liboq tubdan noto‘g‘ri” ekani tan olinmadi, deya ta’kidlashdi. Jahon chempionatiga ulush sotishga urinishni ular “faqat protsessual xato emas, hukmning chuqur va jiddiy xatoligi” deb atadi.
UEFA pozitsiyasi ayniqsa keskin. Tashkilot Infantino rahbarligiga ishonch yo‘qolganini ochiq aytdi va FIFA musobaqalarini boykot qilish rejalarini davom ettirishini bildirdi. Bu, ayniqsa, hozirgi erkaklar va ayollar Jahon chempionlari — UEFA a’zosi bo‘lgan Ispaniya fonida alohida siyosiy og‘irlikka ega.
AFC va CONCACAF esa chiziqni biroz pastroq chizdi. Ular Infantino va FIFAni tanqid qildi, lekin UEFA yo‘lidan borib boykot e’lon qilishdan to‘xtab turibdi. Hozircha.
Siyosat, futbol va hokimiyat uchun kurash
Trumpning aralashuvi bu zanjirga yangi o‘lcham qo‘shdi. Jahon futboli rahbarini himoya qilgan sobiq AQSh prezidenti nafaqat Infantino uchun, balki FIFA ichidagi hokimiyat muvozanati uchun ham signal yubordi. Endi bu mojaro nafaqat Yevropa bilan FIFA o‘rtasidagi ichki nizo emas, balki global siyosiy rezonansga ega sahnaga aylanmoqda.
Bir tomonda o‘zini “tuzatishga tayyor, ammo chekinmaydigan” tashkilot sifatida ko‘rsatayotgan FIFA. Ikkinchi tomonda esa ishonch haqida gapirayotgan, lekin amalda bosim kuchaytirayotgan konfederatsiyalar. Ularning orasida esa, sukut saqlayotgan, ammo markazda turgan shaxs — Gianni Infantino.
Savol endi bitta: bu bosim oxir-oqibat FIFAning ichki tizimini o‘zgartiradimi yoki tashkilot yana bir bor bo‘ronni boshidan o‘tkazib, eski yo‘lida davom etadimi?
