Filadelfiyada William Penn va LeBron James: Yangi Mural
Filadelfiya devorlari allaqachon ko‘p yulduzlarni ko‘rgan. Lekin bu safar shahar markazidagi devorda paydo bo‘lgan rasmda LeBron James’ga to‘p uzatayotgan odam — tarix sahifalaridan chiqqan William Penn.
Yangi mural — LeBron 76ers bilan shartnoma imzolaganidan keyin shaharda paydo bo‘layotgan ko‘plab rasmlarning eng diqqatga sazovorlaridan biri. Chinatown hududida, 938 Arch Street manzilida joylashgan bu asarni mahalliy rassom Chenlin Cai qo‘li bilan chizdi. U LeBron’ni havoda kuchli dank uchun sakrayotgan holatda tasvirlagan, pastda esa Penn qo‘llarini baland ko‘tarib, xuddi afsonaviy “assist” egasidek nishonlaydi.
Uch ruh — bitta devor
Mural nomi ham shunga mos: “The Legendary Partner for the City of Brotherly Love”. Rassom uni ataylab Chinatown Friendship Arch yonida joylashtirdi — 1984 yilda Filadelfiyadagi xitoyliklar hissasiga bag‘ishlab qurilgan ramziy darvoza bu.
Cai rasmni yakshanbadan seshanbagacha, qo‘lda bo‘yab chiqdi. Avval kompozitsiyani Procreate ilovasida chizib olgan, keyin bino egasidan ruxsat olib, devorga ko‘chirdi. Uning niyati aniq bo‘lgan:
U murali orqali uch dunyoni birlashtirmoqchi: Osiyo madaniyati, Filadelfiya va LeBron James. Shuning uchun rasmda ham shahar, ham 76ers, ham Osiyo naqshlari bir-biriga chirmashib ketgan.
Dwyane Wade o‘rniga William Penn
Kompozitsiya ko‘rgan ko‘zga darhol tanish tuyuladi. 2010 yil 6 dekabr kuni bo‘lib o‘tgan o‘yin kadrlarini eslaysizmi? O‘sha mashhur lahza: Dwyane Wade to‘pni LeBron’ga osmonga ko‘taradi, o‘zi esa dank yakunlanmasidan oldin orqasiga qarab nishonlay boshlaydi. Natijada butun dunyoga tarqalgan ikonografik surat paydo bo‘lgan.
Cai aynan o‘sha kadrni olayotib, Wade’ni William Penn bilan almashtirdi. 1681 yilda Pennsylvania shtatini, keyin esa Filadelfiya shahrini asos solgan odam — endi LeBron’ning tarixiy “hamkori”. Rassomning fikricha, Wade maydondagi eng yaxshi sherik bo‘lgan bo‘lsa, bugun bu rolni shahar va uning ramzi Penn egallaydi.
Penn’ni rasmga kiritish g‘oyasi ham bejiz emas. LeBron 76ers bilan shartnoma imzolagan kuni Pennsylvania gubernatori Josh Shapiro bu sanani “LeBron James Day” deb e’lon qilgan. Aynan shu lahza Cai tasavvurida tarix va hozirgi davrni bog‘laydigan sahnani yoqib yuborgan.
Chinatown uchun kurashayotgan devor
Bu oddiy basketbol sahnasi emas. Muralning Chinatown’da paydo bo‘lishi ham tasodif emas.
So‘nggi yillarda bu mahalla 76ers’ning yangi arenasi loyihasi tufayli bosim ostida qolgandi. 2024 yil oxirida markaziy hududda arena qurish rejalari tasdiqlanganida, Chinatown aholisi va faollari tirbandlik, ko‘chirish va madaniy yo‘qotishlardan xavotirga tushdi. Bir necha haftalik qarshiliklardan so‘ng klub bu rejadan voz kechdi.
2014 yilda Xitoydan Filadelfiyaga ko‘chib kelgan Cai esa o‘zining birinchi LeBron muralini aynan shu mahallaga bag‘ishlashni tanladi. U Janubiy Filadelfiyada ham chizishi mumkin edi, lekin Chinatown’ni oldi. Sababi — rasm orqali mahallaga hayot, odam, biznes olib kirish istagi.
Uning umidi oddiy: devordagi LeBron odamlarni bu ko‘chalarga yetaklasa, mehmonlar soni oshsa, kichik do‘konlar va restoranlar foyda ko‘rsa, Chinatown o‘z ovozini yanada balandroq eshittira oladi. U o‘z san’atini ko‘prik sifatida ko‘radi — LeBron esa bu ko‘prikni yanada kengaytirishi mumkin bo‘lgan global timsol.
“Dragon’s Gate” va “King James”
Cai LeBron’ni shunchaki dunk qilayotgan yulduz sifatida emas, sharqona afsona ichidagi qahramon sifatida tasvirladi.
Mural markazida qadimiy xitoy rivoyati — “Ajdarho darvozasi” g‘oyasi yotadi. Rivoyatga ko‘ra, baliq baland sakrab, ajdarho darvozasidan oshib o‘tsa, ajdarhoga aylanadi. Bu muvaffaqiyat, o‘sish, yangi bosqichga ko‘tarilish ramzi.
Cai devorda savatni tojga o‘xshatgan. Bu, albatta, “King James” laqabiga ishora. Lekin shu bilan birga, savat — nur sochayotgan ajdarho shari. LeBron esa to‘lqinlar orasidan sakrab chiqayotgan baliq singari tasvirlangan. To‘lqinlar mashhur yapon asari “The Great Wave off Kanagawa”ni eslatadi. U havoga ko‘tarilib, to‘pni toj ichiga urmoqda — go‘yo ajdarho darvozasidan oshayotgandek.
Mural Friendship Arch yaqinida joylashgani ham bejiz emas. Rassom uchun bu darvoza — ramziy “dragon gate”. Uning tasavvurida LeBron Filadelfiyada aynan shu darvozadan oshib, karerasining yangi cho‘qqisiga chiqadi, yangi “ajdarho”ga aylanadi.
“Sisterhood” krossovkalari va “Brotherly Love”
Cai mayda detallarni ham e’tiborsiz qoldirmagan. LeBron devorda LeBron Soldier XIV “Sisterhood” krossovkalarida tasvirlangan. Bu juftlik rassomga 2021 yil Rojdestvoda rafiqasi tomonidan sovg‘a qilingan.
Bu tanlov tasodifiy ko‘rinishi mumkin, lekin unda ham ramz bor. Filadelfiya “City of Brotherly Love” nomi bilan mashhur. “Sisterhood” krossovkasi esa bu “aka-uka muhabbati”ga ayollar basketboli va uni sevuvchi ayollarga hurmat sifatida qo‘shilgan nozik ishora.
Ranglar palitrasi ham qatlamli ma’no tashiydi. Qizil, oq va ko‘k — 76ers va AQSh bayrog‘i ranglari. Shu bilan birga, ayniqsa qizil rang Osiyo, xususan Xitoy madaniyatida omad, quvonch va bayram ramzi hisoblanadi. Devorda bu ranglar birlashib, yangi sahifani boshlab bergandek ko‘rinadi.
Mural — hali maydonga tushmagan yulduzning izlari
Rasm mashhur muzqaymoq do‘koni orqa tomonida chizilgan. Cai hali bo‘yashni tugatmasidan turib, suratlar ijtimoiy tarmoqlarda tez tarqaldi. 76ers hali yangi mavsumda birorta o‘yin o‘tkazgani yo‘q. LeBron hanuz 76ers libosida rasmiy suratga tushmadi.
Shunga qaramay, shahar allaqachon uning kelishini his qilyapti. Bu safar LeBron’ning ta’siri parketdagi navbatdagi kuchli dankdan ham oldin yetib keldi — Chinatown devorida, William Penn bergan ramziy “assist” bilan. Endi savol bitta: Filadelfiya bu sheriklikni qanchalik uzoqqa olib bora oladi?
