FIFA ichida bo‘ron: Infantino rejasi va ichki qarshilik
FIFA markazida yillar davomida kamdan-kam ko‘riladigan darajadagi ochiq qarshilik yuzaga chiqdi. Jahon chempionatidan tushadigan kelajakdagi daromadlarning ulushini xususiy investitsiya fondlariga sotish rejasiga qarshi endi tashkilotning eng yuqori pog‘ona vakillari ochiqchasiga chiqyapti.
Bu safar tanqid tashqaridan emas, ichkaridan keldi.
Lamourning zarbasi: “Bu bir odamning loyihasi”
FIFA bosh operatsion direktori, Tsyurixda joylashgan fransiyalik amaldor Kevin Lamour Associated Press orqali tarqatgan bayonotida prezident Gianni Infantino tashabbusini keskin rad etdi va xodimlar “aldanganini” ochiq aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA apparati bir necha oy davomida bu rejadan to‘liq xabardor bo‘lmagan, qarorlar esa yopiq eshiklar ortida qabul qilingan.
Lamour yozma bayonotida xodimlar Infantino tomonidan “ochiqlik yetishmagani sabab aldanganini” ta’kidladi va ular “mensimaslik va qo‘rqitishdan ko‘ra yaxshiroq munosabatga loyiq” ekanini urg‘uladi.
U buni yanada keskinroq jumla bilan yakunladi: “Bu bir odamning loyihasi”.
Lamourga ko‘ra, bu reja nafaqat to‘xtatilishi kerak, balki futbol siyosiy yetakchilari o‘zlariga “to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qarorlar qabul qiladigan” payt allaqachon kelgan.
Bu – Infantino bilan UEFA davridan beri yonma-yon ishlagan, 2016-yilgi prezidentlik saylovida uning ichki doirasida bo‘lgan odamning so‘zlari.
Cordeiro iste’fosi: ichkaridan kelgan ogohlantirish
Lamourning chiqishi FIFA ichidagi ilk zarba emas edi. Bir necha soat avval Infantino maslahatchisi Carlos Cordeiro o‘z lavozimidan ketishini e’lon qildi va boshqa yuqori martabali xodimlarni ham ovozini ko‘tarishga chaqirdi.
Sobiq bankir, uzoq yillar Goldman Sachsda ishlagan Cordeiro, Jahon chempionati bo‘yicha Oq uy ishchi guruhida FIFA vakili bo‘lib faoliyat yuritgan. Endi esa u tashkilot ichidagi eng bahsli loyihalardan biriga qarshi chiqmoqda.
“Men FIFA Jahon chempionati ulushini sotishni ko‘rib chiqayotgan bir paytda jim tura olmayman”, – deya yozdi u bayonotida.
Cordeiro ta’kidlashicha, u Joshua Kushner asos solgan Nyu-Yorkdagi investitsiya fondi bilan bog‘liq bu rejani muhokama qiladigan doiralarga kiritilmagan.
“Aniq aytaman: men bu taklifga aloqador emasman va uni qat’iyan rad etaman”, – dedi u.
U 20 milliard AQSh dollarlik tijoriy sho‘ba tuzish g‘oyasini “futbol uchun yomon bitim” deb atadi.
20 milliard dollarlik savol
Infantino rejasiga ko‘ra, FIFA tijoriy faoliyatini – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Club World Cup va boshqa yirik turnirlarni – alohida sho‘ba korxonasiga ajratmoqchi. Ushbu yangi tuzilmaning 20 foizi xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi ko‘zda tutilgan.
FIFA bu yerda “asosiy investor” sifatida Joshua Kushnerni ko‘rsatmoqda. U – AQSh sobiq prezidenti Donald Trumpning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Cordeiro bu raqamlar ortidagi mantiqni shubha ostiga qo‘ydi. Uning eslatishicha, FIFA bugungi kunda allaqachon “g‘oyat katta moliyaviy resurslarga” ega: milliardlab dollarlik zaxiralar, qarz yo‘q, so‘nggi to‘rt yilda esa endigina yakunlangan erkaklar Jahon chempionati hisobiga 15 milliard dollar daromad.
Shu fonda, Cordeiro fikricha, 4,2 milliard dollar yig‘ish uchun futbolning eng qimmat aktiviga doimiy ulash sotish “mantiqsiz”. U buni “futbol kelajagini garovga qo‘yish, ammo jiddiy asos va izohsiz” deb baholadi.
“Ishimdan ayrilsam ham, buni aytishim shart”
Lamour esa iste’foga chiqishni tanlamadi. U 2024-yildan beri egallab kelayotgan lavozimida qolmoqda, ammo baribir chiziqdan o‘tdi – ochiq tanqid bilan.
U o‘zini ham xavf ostiga qo‘yayotganini yashirmadi: “Mening hamkasblarim oldida burchim bor. Agar bu ishni aytish natijasida ish o‘rnimi yo‘qotsam – bo‘lar ekan”.
Fransiyalik amaldor bu ehtimolni xotirjam qabul qilayotganini bildirdi: “Bu qarorni tushunaman va hurmat qilaman. Hech bo‘lmaganda bugun kechasi tinch uxlayman”.
Lamour futbolga siyosatdan kelgan. U yigirma yil avval UEFA prezidenti Michel Platini yordamchisi sifatida shu sohaga qadam qo‘ygan, Afrika va Osiyo federatsiyalari bilan ishlagan, FIFA ichidagi siyosiy muloqotlarning muhim figurasi bo‘lgan. Endi esa aynan o‘sha federatsiyalar Infantino taklif qilayotgan 20 million dollarlik paketlar bo‘yicha 19-sentabrga qadar qaror qabul qilishi kerak.
Trump, Oq uy va futbolning narxi
Cordeiro so‘nggi yillarda Infantino bilan birga bir necha bor Oq uyga, Donald Trump bilan uchrashuvlarga ham borgan. U o‘zini futbolga butun hayoti bog‘langan odam sifatida tasvirlaydi va aynan shu tajriba uni ogohlantirishga majbur qilayotganini aytadi.
“Futbol mening hayotim markazida bo‘lgan, bank sohasida 35 yillik faoliyatdan so‘ng bu aktivning qiymatini ham, undan voz kechish oqibatlarini ham juda yaxshi tushunaman”, – deya yozadi u.
Shu sababli u bir yoqlama xulosa qiladi: bu taklif rad etilishi kerak.
U yana bir bor FIFA ichidagi hamkasblariga murojaat qiladi: u Infantino bilan birga besh yil ishlaganini, bu davrda “o‘yinga chin dildan mehr qo‘ygan, tamoyillarga sodiq” insonlar bilan birga bo‘lganini eslatadi va ularni ham gapirishga chaqiradi.
“Umid qilamanki, ular ham ovozini ko‘taradi, chunki bunday miqyosdagi qarorlar futbol manfaatlari uchun qabul qilinishi kerak, undan foyda ko‘radiganlar uchun emas”, – deydi u.
Saylov arafasida bosim
Gianni Infantino FIFA prezidentligida o‘n yildan ortiq vaqt o‘tkazdi. U kelasi yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan saylovda raqibsiz qayta saylanishiga deyarli ishonch bilan qarayotgan edi.
Ammo endi manzara o‘zgarishi mumkin.
FIFA prezidentlikka nomzodlar uchun 18-noyabrni oxirgi muddat qilib belgilagan. Lamour va Cordeiro bayonotlari aynan shu siyosiy taqvim fonida yangradi. Bu chiqishlar federatsiyalar ichidagi kayfiyatni, ayniqsa, Infantino taklif qilayotgan millionlab dollarlar fonida, qay darajada o‘zgarishi – ochiq savol bo‘lib qolmoqda.
Lamour – 2016-yilda Infantino kutilmagan g‘alabasini ta’minlashga yordam bergan ichki doira a’zolaridan biri edi. Bugun esa u o‘sha doiradan ochiqchasiga uzoqlashmoqda.
Endi asosiy savol shuki: FIFA bu ichki isyonni bostiradimi yoki aynan mana shu mojaro futbolning eng qudratli lavozimida yangi davrni boshlab beradimi?
