Zolani Tete: Janubiy Afrikaning Bokschilik Yulduzi
Janubiy Afrikaning bokschilik jannati hisoblangan Mdantsane bugun og‘ir xabar ostida qoldi. Sobiq jahon chempioni Zolani Tete, 38 yoshida, uyining darvozasi yonida otib o‘ldirildi.
Mamlakatning Sport, san’at va madaniyat vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, “balaklavada bo‘lgan ikki qurolli shaxs” Tete darvozasi oldida kutib turgan paytda unga va yonidagi ayol hamrohiga o‘q uzgan. Ayol shifoxonaga yetkazilgan va hozir ham muolajada, Tete esa voqea oqibatida hayotdan ko‘z yumdi.
Qiyinchilikdan yulduzlik sari
Tete nomi past vazn toifalarini yaqindan kuzatadiganlar uchun yangilik emas. Uning yo‘li hech qachon tekis bo‘lmagan. 2010 yilda hamyurti Moruti Mthalane bilan ilk chempionlik jangida mag‘lub bo‘lgach, u uch g‘alaba va uch mag‘lubiyatdan iborat og‘ir davrni boshdan kechirdi. Ko‘pchilik uchun bu yakun bo‘lishi mumkin edi.
U esa aksini isbot qildi.
To‘rt yil o‘tib, yot ringda, bosim ostida, u Teiru Kinoshita ustidan g‘alaba qozonib, IBF super mushtcha (super flyweight) chempionlik kamarini qo‘lga kiritdi. Bu faqat boshlanish edi. Birinchi va yagona kamar himoyasida u Paul Butler’ni nokautga uchratdi va keyin 118 funtga ko‘tarildi.
Bu vaznda ham u o‘z so‘zini ayta oldi. Arthur Villanueva ustidan g‘alaba qozonib, keyinchalik to‘liq chempionlikka aylangan vaqtinchalik WBO kamarini oldi va uni uch marta muvaffaqiyatli himoya qildi. Aynan shu mudofaalardan biri tarixga kirdi: u Siboniso Gonya’ni ilk zarbasi bilan hushidan ketkazib, chempionlik janglari tarixidagi eng tezkor nokautni qayd etdi.
Bunday zarba bilan u nafaqat raqiblarni, balki butun divizionni larzaga solgan edi.
Qaytish, to‘xtash va bo‘sh qolgan meros
Shu shiddatli yurish baribir to‘xtadi. John Riel Casimero bilan jangdagi kutilmagan mag‘lubiyat Tete’ni kamardan mahrum qildi. Keyin esa ikki yillik tanaffus, Janubiy Afrikadagi 55 soniyalik “ishonchni tiklovchi” nokaut va yana bir bor yuqori pog‘onaga ko‘tarilish umidi.
U super bantam vazniga o‘tib, Jason Cunningham’ni ringda butunlay to‘zg‘itib tashladi va o‘zini darhol jiddiy da’vogar sifatida qayta tanitdi. O‘sha kecha uning so‘nggi jangiga aylandi.
Doping sinovida stanozolol aniqlanishi bu g‘alabani rekordidan o‘chirib tashladi va unga to‘rt yillik diskvalifikatsiya olib keldi. Ta’qiqlash muddati atigi o‘tgan oy yakunlandi. U yana ringga qaytishi mumkin bo‘lgan paytda, o‘q ovozlari hammasiga nuqta qo‘ydi.
Past vaznlardagi yulduzning sukutdagi xayrlashuvi
Zolani Tete past vazn toifalarida alohida o‘rin egallagan, uslubi tomoshabop, yutuqlari esa chuqur hurmat uyg‘otadigan bokschi edi. U texnika va sabrni portlovchi zarbalar bilan birlashtira olgan kam sonli jangchilardan edi. U ringga chiqqan kechalarda natija qanday bo‘lishidan qat’i nazar, tomoshabinlar befarq qolmasdi.
Endi esa uning nomi faqat eski yozuvlarda, qayta ko‘rilayotgan janglarda, statistikada va esdalik suhbalarida yashaydi. Mdantsane ko‘chalari yana bir marta buyuk iste’dodni yo‘qotdi, Janubiy Afrika boksi esa o‘zining eng yorqin chempionlaridan biridan ayrildi.
Savol endi shunday: uning to‘satdan uzilgan yo‘li, qiyinchiliklardan o‘tib topilgan shuhrati va achchiq yakuni kelajak avlod jangchilari uchun ogohlantiruvchi dars bo‘ladimi yoki faqat alamli xotira bo‘lib qoladimi?
