Zolani Tete: Ikki karra jahon chempioni otib o‘ldirildi
Ikki karra jahon chempioni bo‘lgan bokschi Zolani Tete Janubiy Afrikadagi uyining oldida otib o‘ldirildi.
38 yoshli sobiq chempion Mdantsane, Sharqiy Keypdagi mahallasida, juma kuni uyiga kirish arafasida pistirma ostida qolgan. Rasmiylarning ma’lum qilishicha, Tete mashinasida o‘tirgan, darvozasi ochilishini kutayotgan paytda, balaklava kiygan ikki qurolli shaxs boshqa avtomobildan tushib, unga va yonida bo‘lgan 27 yoshli ayol yo‘lovchiga qarata bir necha bor o‘q uzgan. Ayol hanuz shifoxonada.
Janubiy Afrikaning sport, san’at va madaniyat vaziri Gayton McKenzie qisqa, ammo og‘ir gap aytdi: mamlakat o‘z tarixidagi eng sara jangchilardan birini yo‘qotdi.
Huquqni muhofaza qilish organlari hodisa joyidan qochib ketgan ikki gumonlanuvchini qidirmoqda, keng ko‘lamli tergov boshlangan. Mdantsane ko‘chalari uchun bu tovushlar yangilik emas, lekin bu safar nishon – butun dunyo ringlarida nom qozongan mahalliy qahramon edi.
Rekordlar egasi bo‘lgan chempion
Zolani Tete yengil vazn toifalarida yillar davomida Janubiy Afrikaning faxri bo‘lib kelgan. U 2014 yilda IBF super-flyweight kamarini qo‘lga kiritdi, 2017 yildan 2019 yilgacha esa WBO bantamweight chempioni sifatida ringga ko‘tarildi.
Uning ismi ayniqsa 2017 yilgi dahshatli rekordi bilan esda qolgan: Siboniso Gonya bilan chempionlik jangida bor-yo‘g‘i 11 soniyada raqibini nokautga uchiratib, chempionlik janglaridagi eng tezkor nokaut bo‘yicha Guinness rekordini o‘rnatgan. Bir zarba, bir lahza – va tarix yozilgan edi.
Tete Britaniya ringlarida ham tanildi. U sakkiz bor Buyuk Britaniyada jang qilgan, 2015 yilda esa Liverpul vakili Paul Butler ustidan g‘alaba qozongan. O‘sha davrda u texnik mahorati, uzoq masofadan ishlashi va sovuqqonligi bilan eng xavfli bantamweightlardan biri sifatida tilga olinardi.
Qaytish sari yo‘l va to‘satdan uzilgan reja
Tete so‘nggi marta 2022 yil iyulida London ringida ko‘rinish bergan. U britaniyalik Jason Cunninghamni nokautga uchratdi, lekin bu g‘alaba tez orada o‘chirib tashlandi: dopинг-tahlillar uning organizmidan anabolik steroid – stanozolol moddasi chiqqanini ko‘rsatdi. Jang “no-contest” deb qayta tasniflandi, bokschining o‘zi esa Buyuk Britaniya antidoping agentligi tomonidan to‘rt yilga diskvalifikatsiya qilindi.
Diskvalifikatsiya muddati 2026 yil 29 iyulda yakunlanishi kerak edi. Ya’ni, u endigina ringga qaytish uchun kalendarni sanayotgan, mashg‘ulotlarga qaytgan, navbatdagi jangni ko‘zlagan payt edi. Uning menejeri Mla Tengimfene ham shuni tasdiqladi: Tete qaytish jangi uchun tayyorgarlik ko‘rayotgan edi.
Endi esa bu reja, bu orzular, bu so‘nggi bir bor chempionlik sari intilish – ko‘chadagi o‘q ovozlari bilan birga yo‘q bo‘ldi.
Meros va javobsiz savollar
Zolani Tete professional ringda 34 marta jang qilgan: 29 g‘alaba, atigi to‘rt mag‘lubiyat va bitta “no-contest”. Bu raqamlar ortida esa qashshoqlikdan chiqqan, o‘zini dunyoga isbotlagan, keyin esa murakkab davrni boshdan kechirgan jangchi turibdi.
Mdantsane ko‘chalarida ulg‘aygan bola uchun ring avvaliga najot edi, keyin esa shu ko‘chalarga qaytib, qahramon sifatida yurish imkoniyati. Endi esa o‘sha ko‘chalar uning hayotini tortib oldi.
Janubiy Afrika boksida yangi nomlar chiqaveradi. Lekin 11 soniyalik nokaut, sovuqqon chap zarbalar va bantamweight taxtida o‘tirgan o‘sha uzun bo‘yli janubiy afrikalik chempionning soyasi ring ustida yana qancha vaqt kezib yuradi?
