Yangi Zelandiya Infantino’ni qo‘llamaydi, OFC ehtiyotkor yondashmoqda
FIFA ichida tobora kuchayib borayotgan siyosiy bo‘ron yana bir burilish oldi. Yangi Zelandiya Gianni Infantino’ning navbatdagi prezidentlik muddatiga ochiqcha “yo‘q” dedi. Shu paytda esa Okeaniya futbol konfederatsiyasi – OFC – amaldagi rahbariyatni ehtiyotkor ohangda bo‘lsa-da, hanuz qo‘llab turibdi.
Bu qarama-qarshilik FIFA ichidagi ishonch inqirozini yanada ochiq ko‘rsatib qo‘ydi.
Savdoga qo‘yilgan ishonch
Infantino FIFA’ning tijoriy huquqlaridan bir qismini xususiy investorlar qo‘liga topshirish rejasi bilan futbol siyosatining markaziga chiqdi. Reja keskin edi: Jahon chempionati tijoriy huquqlarining bir bo‘lagini bo‘lib, 20 foizini xususiy kapitalga sotish, evaziga qariyb 4,2 milliard dollar jalb qilish.
A’zolar uchun esa shirin taklif: navbatdagi moliyaviy siklda har bir assotsiatsiyaga 20 million dollarlik grant va bitim imzolansa, bu miqdor ikki baravar oshishi mumkin edi.
Lekin bosim haddan oshdi. UEFA, Asian Football Confederation va CONCACAF ochiqcha norozilik bildirdi, Infantino’ning yuritish uslubini va qaror qabul qilish jarayonini keskin tanqid qildi. Shundan keyin FIFA keskin burilish qildi va reja bekor qilindi. Kongress arafasida bu chekinish bejiz emasdi.
Yangi Zelandiya: “Ishonch yo‘q, ichki tekshiruv yetmaydi”
Yangi Zelandiya – bu yilgi Jahon chempionatiga yo‘l olgan yagona OFC vakili – endi Infantino’ni ochiqchasiga qo‘llamaydi. Ular uchun gap faqat bir bekor qilingan reja haqida emas, balki tizimning o‘zi haqida ketmoqda.
New Zealand Football bosh ijrochi direktori Andrew Pragnell Reuters’ga bergan izohida ochiq gapirdi: ular FIFA rahbariyatiga bo‘lgan ishonch va ishonchlilik yo‘qolgani uchun mustaqil tekshiruv talab qilmoqda. Ichki, “tezkor yuvib qo‘yish” ko‘rinishidagi ko‘rib chiqish ularni qoniqtirmaydi.
Uning ta’kidlashicha, boshqa konfederatsiyalar ham shunday mustaqil tekshiruvni so‘ramoqda va bugina yo‘qolgan ishonchni tiklashga yordam berishi mumkin. Gap nafaqat moliyaviy sxema, balki qarorlar qanday qabul qilinayotgani, kim nazorat qilayotgani, kim foyda ko‘rishi haqida.
Yangi Zelandiya uchun bu siyosiy signal: ular OFC ichida ham, global maydonda ham “ko‘r-ko‘rona tasdiqlovchi” rolida qolishni istamayapti.
OFC – ehtiyotkor qo‘llab-quvvatlash
Okeaniya konfederatsiyasi rasmiy bayonotida boshqa ohangni tanladi. Ular FIFA’ning bahsli taklifni qaytarib olganini olqishladi va so‘nggi o‘n yillikda mintaqadagi futbol rivojida Infantino davrini ijobiy davr sifatida ko‘rsatdi.
OFC matnida FIFA bilan hamkorlik natijasida Okeaniyada futbol taraqqiy etgani, endi reja bo‘yicha o‘tkaziladigan ko‘rib chiqish zarur o‘zgarishlarni aniqlash va joriy etish uchun imkoniyat bo‘lishi qayd etildi. Ya’ni, konfederatsiya tizimni to‘liq rad etmaydi, aksincha, mavjud rahbariyat bilan birga uni “to‘g‘rilash” tarafdori sifatida ko‘rinishga urinadi.
Shu bilan birga, Yangi Zelandiya pozitsiyasi OFC ichidagi bir ovozli front yo‘qligini ochiq ko‘rsatib qo‘ydi. Rasmiy bayonotdagi muloyim iboralar ortida ichki bo‘linish seziladi.
FIFA ichida kuchlar nisbati
Bo‘hron o‘tgan hafta Marokashda bo‘lib o‘tgan favqulodda uchrashuvdan so‘ng yanada yaqqol tus oldi. FIFA 211 a’zo assotsiatsiyasidan uzr so‘radi, tijoriy reja bo‘yicha ish yuritishdagi xatolarni tan oldi va shu bilan birga Infantino’ni to‘liq qo‘llab-quvvatlashini bildirdi.
Ammo raqamlar shafqatsiz: UEFA, Asian Football Confederation va CONCACAF – jami 136 a’zo assotsiatsiyani birlashtiradi. Mart oyida bo‘lib o‘tadigan prezidentlik saylovida aynan shu ovozlar hal qiluvchi bo‘lishi mumkin.
Shunga qaramay, Infantino hanuz kuchli ittifoqchilarga ega. Afrika va Janubiy Amerika konfederatsiyalari unga sodiqligini ochiq e’lon qilgan. Confederation of African Football ijroiya qo‘mitasi bir ovozdan qo‘llab-quvvatlash qarorini qabul qildi, garchi 54 a’zo davlatning barchasi yakdil ovoz berishiga hech kim kafolat bermasa-da.
Arab dunyosida ham Infantino’ni mahkam tutib turgan blok bor. Qatar va 2030 yilgi Jahon chempionati hammuallifi Marokashni o‘z ichiga olgan olti arab assotsiatsiyasi rahbarlari uni qat’iy qo‘llab, uning “global futbolni rivojlantirish yo‘lidagi tinimsiz sa’y-harakatlari”ni qadrlashlarini bildirishdi.
Savol esa ochiq: bu siyosiy kapital saylov kuniga qadar yetadimi?
Thrive Capital soyasi va shoshilinch tekshiruv talabi
Yangi Zelandiya uchun masalaning eng nozik nuqtalaridan biri – bekor qilingan FIFA Forward Enterprise loyihasida kimlar ishtirok etgani va qanday mexanizmlar ishlagani. Pragnell mustaqil tekshiruv aynan mana shu jihatlarni yorqin ko‘rsatishi kerakligini urg‘uladi.
U, xususan, Thrive Capital’ning roliga e’tibor qaratdi. AQSh prezidenti Donald Trump bilan yaqin qarindoshlik aloqalariga ega bo‘lgan bu firma rejaning yetakchi o‘yinchilaridan biriga aylanishi ko‘zda tutilgandi. Kim buni yo‘lga qo‘ydi? Qanday nazorat mexanizmlari bor edi? Qanday manfaatlar to‘qnash kelgan?
Pragnell fikricha, tekshiruv doirasi nihoyatda sinchiklab belgilanishi shart, eng muhimi – barcha konfederatsiyalar shu doira bo‘yicha kelishib olishi kerak. Va bu ish cho‘zilmasligi, zudlik bilan boshlanishi lozim.
Bu chaqiriqqa Asian Football Confederation tarkibidagi yana bir mintaqaviy og‘ir vaznli – Australia – ham qo‘shildi. Ular ham mustaqil tekshiruvni talab qilmoqda, Infantino shaxsiy rahbariyati bo‘yicha esa ochiq pozitsiya bildirmagan. Pragnell esa Yangi Zelandiya va Australia pozitsiyalarini “kuchli ravishda uyg‘un” deb ta’rifladi.
Oldinda nima kutyapti?
Infantino kelasi yilgi FIFA Congress’da to‘rtinchi muddat uchun kurashga tushadi. U hali ham Afrika, Janubiy Amerika va arab dunyosidagi ittifoqchilariga tayana oladi. Lekin UEFA, Asian Football Confederation va CONCACAF bilan ochiq ziddiyat, Yangi Zelandiya kabi nisbatan kichik, ammo prinsipial assotsiatsiyalarning yuz o‘girishlari saylovni oddiy rasmiyatchilikdan haqiqiy siyosiy sinovga aylantiryapti.
Endi savol bitta: FIFA mustaqil tekshiruvga yo‘l berib, ichki tuzilmasini ochiq ko‘rsatadimi yoki bu bo‘hron global futbol siyosatini butunlay yangi kuchlar muvozanatiga olib kiradimi?
