UFC 331: G'alaba yoki Tomosha?
UFC 331: g‘alaba emas, tomosha uchun yashaydiganlar
UFC og‘ir vaznida bo‘layotgan voqealar bir savolni tobora balandroq qilib qo‘yadi: bu yerda aslida nimani qadrlashadi — yutug‘imi yoki shou qiladigan odamnimi?
Parijda ikki hafta avval Michael “Venom” Page oktagonga oxirgi marta UFC jangchisi sifatida kirib keldi. 5-1 rekord, mag‘lubiyatsiz ketayotgan yo‘l, yana bir g‘alaba… va baribir esda qolmaydigan, xira jang. Shundan so‘ng esa — xayr, UFC. Hatto past taklif, muzokara, “keling, gaplashib ko‘ramiz” ham bo‘lmadi. Shunchaki eshik yopildi.
Oradan ko‘p o‘tmay, endi UFC 331 sahnasida Tai Tuivasa turibdi. U yetti marta ketma-ket yutqazgan, seriya 2022-yildan beri cho‘zilmoqda. Optimistlar ham ko‘p emas. Shunga qaramay, u Robelis Despaigne’ni promoushenga qaytib kelganida kutib olayotgan odam. Yana bir mag‘lubiyat — va u Tony Ferguson’ning tarixiy sakkizta ketma-ket mag‘lubiyat anti-rekordiga tenglashadi.
Qiziq paradoks: Tuivasa ketma-ket yo‘qotgan janglar soni Page UFC’da umuman olib borgan janglar sonidan ko‘p. Biri o‘z uyida qolgan, ikkinchisi esa darvozadan tashqariga chiqarib yuborilgan. Bu nimanidir juda aniq ko‘rsatmayaptimi?
UFC nimani tanlaydi?
Bu tashkilot o‘zini sport kompaniyasi sifatida taqdim etadi, lekin aslida u avvalo tomosha sotadi. Jangchilar esa bu tomoshaning aktyorlari. Hammani emas, aynan “kerak bo‘lgan” tipdagilarni ushlab qolishadi.
Michael Page kabi jangchi xavfli: u ko‘p hollarda yutadi, lekin ko‘pincha zerikarli uslubda. Raqib bilan xavfli almashuvga kirmaydi, jangni bo‘g‘ib qo‘yadi, raqibni ham, tomoshabinni ham ehtiyot qiladi. Natijada u deyarli hammani yengadi, lekin hech kimni hayajonga solmaydi.
Bunday odam promouter uchun bosh og‘rig‘i. U yutadi, lekin zal jim bo‘ladi. Reytinglar silkinmaydi. Shou yo‘q. Shuning uchun u uchun boshqa promoushenlar topiladi, u yerdagi tomoshabinlarni uxlatish uchun.
Tai Tuivasa esa boshqa hikoya.
“Bam Bam” nega hanuz shu yerda?
Tuivasa — UFC uchun xavfli rekordga ega bo‘lgan jangchi emas, xavfsiz kontent. U ketma-ket yutqazmoqda, lekin baribir ishda. Sabablari aniq.
Birinchidan, u odamlarni o‘ziga tortadi. Charizmatik. Sahnadan tashqarida ham kulgili, o‘zini erkin tutadi. U haqida gapirganda, ko‘pchilik darrov “shu bilan birga pivo ichib, ‘shoey’ qilardim”, deb tasavvur qiladi. Men Melburnda uni og‘ir, bir tomonlama bo‘g‘ish yo‘li bilan mag‘lubiyatga uchraganidan keyin oktagondan chiqib kelayotganini ko‘rganman: baribir tribunada bir odam uni pivo va oyoq kiyim bilan kutib turgan. Tuivasa bir qarash bilan rad etdi. Lekin fakt o‘zgarmaydi: mag‘lub bo‘lgan odam bilan ham odamlar “bayram marosimi”da qatnashishni xohlashardi.
Ikkinchidan, u qanday jang qilishi oldindan ma’lum. U kurashni pastga tushirishga urinmaydi. Himoyaviy kurash? Kam. U oyoqlarini ekib oladi va og‘ir zarbalar almashuviga kiradi. Agar jang birinchi raundda tugamasa, u charchaydi, lekin oxirigacha tish-tirnog‘i bilan turishga harakat qiladi. Zarba yeyayotgan bo‘lsa ham, ortga chekinmaydi.
Promouter uchun bu — qulay material. U bilan “hisob-kitob” qilish oson: ro‘yxatga qarab, qaysi janglarda u favorit, qaysilarida autsayder bo‘lishini taxmin qilish mumkin. Muammo faqat bitta paytda boshlanadi: u yutishi kerak bo‘lgan janglarni ham boy bera boshlaganda. May oyida Avstraliyada Louie Southerland’ga qarshi jangda shunday bo‘ldi: koeffitsientlarda Tuivasa -225 favorit edi, lekin yakunda hakamlar bir ovozdan qaror bilan mag‘lub deb topishdi. Seriya yettiga yetdi.
Shunga qaramay, u yana katta karta, yana katta sahnada.
Despaigne uchun ideal raqib
Endi u Despaigne uchun “qaytish marosimi”ning bir qismi. Kubalik zarbador Netflix’dagi MVP turnirida Junior dos Santos’ni nokautga uchirganidan keyin UFC matchmeykerlari nima qilishni aniq tasavvur qildi: unga raqib kerak, u bilan kurashmaydigan, uni pastga tushirmaydigan, o‘rtada turib zarba almashadigan odam.
Bunday odamni topish uchun uzoq qidirish shart emas edi. Tuivasa — aynan shunday profil.
Og‘ir vaznda “har doim imkoniyat bor” degan ibora eskirmaydi. “Bam Bam” kabi zarba kuchiga ega odam uchun bitta toza zarba butun ssenariyni ag‘darib yuborishi mumkin. Lekin bu juftlik UFC Tuivasa’ga rahmat aytib, unga “yengilroq” raqib berish uchun tuzilganini eslatmaydi. Aksincha, bu jang Despaigne uchun yo‘l ochib beradigan, UFC esa o‘zi xohlagancha tomosha oladigan to‘qnashuvga o‘xshaydi.
Shu tariqa, bir jangchi ketma-ket mag‘lubiyatlar fonida ham ma’lum muddat ish o‘rnini saqlab qoladi. Boshqasi esa zerikarli g‘alabalari tufayli chetga surib qo‘yiladi.
Tyron Woodley aytib bergan haqiqat
Jangchilar bu signallarni juda yaxshi tushunishadi. Ularga buni ochiq aytish shart emas. Yaqinda sobiq chempion Tyron Woodley “The Ariel Helwani Show” dasturida bu haqda ochiq gapirdi.
U bitta formulani qisqa qilib aytib berdi: “Sen meni urasan, men seni uraman. ‘Rock ’em, sock ’em’. Men qonayman, sen qonaysan. Men deyarli o‘laman, sen deyarli o‘lasan. Oxirida quchoqlashamiz, qo‘llarimizni ko‘taramiz. Mana shu ‘eng zo‘r’ jang”.
Tomoshabinlar buni xohlaydi. Promouterlar ham. Reytinglar sakraydi, ijtimoiy tarmoqlar to‘ladi, highlightlar aylanadi.
Lekin bunday uslub tanani yeb bitiradi. Hattoki shu olov ichida yashab, shu tarzda yutib keladigan jangchilar ham uzoq davom eta olmaydi. “Brawler” roli — qisqa umrli rol.
Woodley yana bir noxush haqiqatni eslatdi: jangchi suyagi qotib, tezligi pasaya boshlagan zahoti, uning o‘rniga yana bir yoshroq, kamroq gapiradigan va arzonroq kontraktga rozi bo‘ladigan boshqa “ur-ye, yedir” jangchi topiladi. Tsikl shunday ishlaydi. Hech kim abadiy emas.
Sportmi yoki shou?
Hech kim bu tizim adolatli bo‘ladi, deb va’da bermagan. Boshqa sport turlarida qoidalar sodda: g‘alaba qozonsang, tepaga chiqasan, g‘alaba seriyasi uzaygan sari mavqeing mustahkamlanadi. Bu yerda esa formulaga yana bir bo‘lak qo‘shiladi.
UFC’da jangchining vazifasi ikki bo‘lakdan iborat: jangchi va ko‘ngil ochar. Har kim o‘zi uchun bu nisbatni topishga urinadi. Kimdir xavfsizroq, hisob-kitobli uslubni tanlaydi va kontrakt xavf ostiga qo‘yiladi. Kimdir esa tomosha uchun sog‘lig‘ini garovga qo‘yadi va tezroq yemiriladi.
Tai Tuivasa va Michael Page hikoyasi aynan shu tanlovning ikki chekkasini ko‘rsatadi. Biri yutib, lekin zeriktiradi — va ketadi. Boshqasi yutqazib, lekin yonadi — va hali ham katta kartada.
Savol shunda: bu o‘yin qoidalariga qarab, jangchilar qanchaga qadar o‘z tanasi va ongini shu tomosha uchun sarflashga tayyor?
