Uefa, Concacaf va Osiyo futbol konfederatsiyasi FIFA bilan ziddiyatda
Futboldagi hokimiyat markazi yana larzaga keldi. Uefa, Concacaf va Osiyo futbol konfederatsiyasi Fifa bilan ochiq ziddiyat fonida o‘zaro yangi musobaqalar tashkil etish ehtimolini muhokama qila boshladi. Gap shunchaki kalendar haqida emas. Bu – hokimiyat, ishonch va futbolning kelajagi haqida.
Infantino bosimi ostida
Uefa, Concacaf va Osiyo konfederatsiyalari Fifa prezidenti Gianni Infantino ustidan bosimni keskin kuchaytirdi. Ular uni “futbol olamiga bo‘lgan burchini tark etgan” va “aldov orqali ishonchni yo‘qotgan” shaxs sifatida ko‘rsatmoqda. Maqsad aniq: Infantino uchinchi to‘liq muddatga nomzodini qo‘ymasdan, iste’foga chiqishini istashmoqda.
Uch konfederatsiya birgalikda Fifa a’zolarining yarmidan ko‘prog‘ini ifodalaydi. Shunga qaramay, ular o‘zini chetda qolgan, aldangan va e’tiborsiz qoldirilgan tomon sifatida ko‘rmoqda.
Mo‘jizani kutishmayapti. Ular mustaqil tekshiruv talab qilmoqda – ayniqsa Jahon chempionatidan ulushni xususiy investorlar qo‘liga sotish tashabbusi bo‘yicha.
“O‘yin sha’ni xavf ostida”
Uefa prezidenti Aleksander Čeferin, Concacaf rahbari Victor Montagliani va AFC prezidenti Salmon Bin Ibrohim Al Xalifa imzolagan ochiq xat futbol siyosatidagi keskin burilishni ifodaladi. Ular bu mojaro pul yoki texnik xato haqida emasligini ochiq yozdi.
Ularning ohangi keskin: bu – o‘yinning sha’ni haqida. Rahbarlik tushunchasining o‘zi haqida.
Xatda shunday ruh hukmron: futbolga rahbarlik qilish – egallab olish mumkin bo‘lgan mansab emas, “futbol oilasiga xizmat” majburiyati. Ishonch aldov orqali buzilganda, rahbar o‘z vazifasidan voz kechgan bo‘ladi, degan qat’iy fikr ilgari surilgan.
Ularning ta’kidlashicha, Infantino o‘z taklifining tubdan noto‘g‘ri ekanini tan olmagan, bu esa “hukmdagi chuqur xato” sifatida baholanmoqda.
“Bu shunchaki aloqa xatosi emas”
Fifa yaqinda o‘z vitse-prezidentlari va 211 a’zo assotsiatsiyasiga yo‘llagan maktubida jarayonda “xatolar bo‘lganini” tan olgan. Ammo uch konfederatsiya bu ohangni rad etadi. Ularning nuqtai nazariga ko‘ra, bu shunchaki “aloqa yetishmovchiligi” emas.
Ular taklif qanday ilgari surilganini eslatadi: qisqa muddatlar, deyarli hech qanday mazmunli maslahatlashuvsiz, a’zo assotsiatsiyalar shartlarni chuqur o‘rganishga ulgurmasidan yakuniy muddat sari surilgan loyiha. Bu, ular yozganidek, “beparvolik mahsuli emas, nazoratni cheklash uchun o‘ylangan dizayn”.
Ularning eng og‘ir ayblovi shunda: Fifa o‘zi yozgan maktubida ham taklifning o‘zi “aslidan noto‘g‘ri” bo‘lganini tan olmayapti. Jahon chempionatidan ulush sotishga urinishi – ular nazarida – oddiy protsessual xato emas, balki hukmda chuqur nuqson.
Marokashdagi yopiq uchrashuv
Xatda keltirilgan yana bir nuqta – Marokashdagi uchrashuv tafsilotlari. Fifa o‘z xatida bu uchrashuvda atigi bitta saylangan rasmiy ishtirok etganini tasdiqlagan. Fifa Kengashi a’zolari ham, milliy assotsiatsiyalar vakillari ham taklif qilinmagan.
Uchrashuvda faqat Fifa boshqaruv qo‘mitasining yuqori lavozimli xodimlari qatnashgan. Ya’ni, futbol olamining saylangan vakillari emas, Fifa ish haqi to‘laydigan rahbarlar guruhi.
Uch konfederatsiya bu tafsilotni bejiz tilga olmayapti. Ularning fikricha, bu – aynan hozirgi inqirozga olib kelgan xulq-atvor namunasi. Rahbariyatning o‘zi Tsyurixga – Fifa yuragiga, uning xodimlari va keng doiradagi tuzilmalari oldiga bormasdan, tor doirada chet elda yig‘ilish o‘tkazishi shubhalarni yanada kuchaytirgan.
Ular buni “o‘yinning qo‘riqchisi”ga xos xatti-harakat emas, balki o‘yinni o‘ziga bo‘ysundirishga urinayotgan shaxsga xos uslub sifatida tasvirlaydi. Javobgarlik o‘rnida – sukut, ochiqlik o‘rnida – masofa.
Futbol kimga tegishli?
Xatning eng kuchli satrlari futbolning kimga tegishli ekani haqidagi savol atrofida jamlangan. Ular futbolni “dunyodagi eng buyuk umumiy ehtiros” deb atab, u “hech bir shaxsga va hech bir institutga tegishli emas”, deb qat’iy yozadi.
Bu iboralar fonida Uefa, Concacaf va AFC o‘rtasida Fifa turnirlaridan voz kechish ehtimoli haqida dastlabki suhbatlar ketayotgani yanada jiddiyroq ko‘rinadi. Boykot ehtimoli endi siyosiy shantaj vositasi bo‘libgina qolmayapti, balki aniq muqobil musobaqalar g‘oyasiga ulanmoqda.
Agar bu uchlik o‘zaro yangi turnirlar yo‘lga qo‘ysa, bu global futbol xaritasini tubdan o‘zgartirishi mumkin. Ayniqsa ular Fifa a’zolarining yarmidan ko‘prog‘ini ifodalayotganini inobatga olsak.
Infantino uchun hanuz tayanch bor
Shu bilan birga, Gianni Infantino butunlay yolg‘iz emas. Bir qator assotsiatsiyalar – jumladan Argentina, Marokash va Meksika – uni ochiq qo‘llab-quvvatlagan. Afrika futbol konfederatsiyasi esa prezidentni bir ovozdan yoqlaganini bildirgan.
Demak, futbol sahnasida chiziq ikki tomonga keskin tortilyapti. Bir tomonda – Uefa, Concacaf va Osiyo konfederatsiyasi boshchiligidagi islohot va hisobdorlik talabi. Ikkinchi tomonda – Infantino atrofida saf tortgan assotsiatsiyalar va butun qit’ani birlashtirgan Afrika konfederatsiyasi.
Endi savol bitta: bu qarama-qarshilik Fifa ichida murosaga olib keladimi yoki futbol tarixidagi eng katta bo‘linishlardan biriga aylanish sari ketayaptimi?
