Uefa, AFC va Concacafdan Infantino’ga keskin zarba
Dunyo futboli markazida navbatdagi bo‘ron. U ham bo‘lsa Gianni Infantino atrofida.
Uefa, Asian Football Confederation (AFC) va Concacaf birgalikda bayonot e’lon qilib, Fifa prezidenti Gianni Infantino’ni Jahon chempionati huquqlarini sotish bo‘yicha rejalari va bu jarayondagi xatti-harakati uchun keskin tanqid ostiga oldi. Ularning so‘zlariga ko‘ra, “ishonch aldov orqali buzilgan”.
Bu uchala konfederatsiya – Yevropa, Osiyo va Shimoliy hamda Markaziy Amerika va Karib havzasi futboli – Infantino ilgari surgan, ammo endi bekor qilingan reja prezidentni “jamoaviy manfaatlardan ustun qo‘yganini” ta’kidladi. Gap Jahon chempionati va Club World Cup’ning ayrim tijoriy huquqlarini xususiy kapitalga sotish haqidagi tashabbus haqida ketmoqda.
Rahbarlik – mulk emas, xizmat
Birgalikdagi murojaat “futbol oilasiga ochiq xat” sifatida yozildi. Unda keskin, aniq jumla bor:
“Futbolda rahbarlik – bu mulk emas. Bu egallab turiladigan yoki talab qilinadigan hokimiyat haqida emas. Bu – unga ishonch bildirgan futbol oilasiga xizmat qilish majburiyati.”
Bu ibora ohangni belgilab berdi. Uefa, AFC va Concacaf – jami 211 a’zodan 143 tasini birlashtiruvchi uchala mintaqaviy kuch markazi – Fifa ichida bo‘layotgan jarayonlardan ochiq noroziligini yashirmayapti.
Ular Jahon chempionati va Club World Cup’ning ayrim qismlarini xususiy investorlar qo‘liga topshirish rejasi bo‘yicha “to‘liq mustaqil uchinchi tomon tekshiruvi”ni talab qildi. Gap oddiy audit emas, balki tashabbusning o‘zi qanday paydo bo‘lgani va qanday yuritilgini boshqatdan, tashqaridan ko‘z bilan ko‘rib chiqish haqida ketmoqda.
Fifa himoyaga o‘tdi, lekin savollar ko‘paydi
Bosim kuchaygani sari Fifa ham jim qolmadi. Tashkilot hafta oxirida bayonot chiqarib, prezidentga qarshi “uyg‘unlashtirilgan va davomli ravishda olib borilayotgan obro‘sizlantirish urinishlari”ni qoraladi. Infantino o‘z rejasini qaytarib olganidan beri bosim ostida, bu esa tobora ochiq siyosiy to‘qnashuv tusini olyapti.
Uch konfederatsiya Fifa yo‘llagan, “xatolar bo‘ldi” deya tan olingan xatni ham e’tirof etdi. Ammo ularning fikricha, bu xat masalani yumshatishga, uni faqat “aloqa yetishmovchiligi” sifatida ko‘rsatishga urinadi. Ular bunday talqinni rad etib, “futbol guvoh bo‘lgan narsa – bu hukm yuritishdagi xato edi”, deya javob qaytardi.
Bu farq mayda tafsilot emas. Bir tomonda – noto‘g‘ri tushunilgan, yaxshi tushuntirilmagan tashabbus obrazini yaratish istagi. Ikkinchi tomonda esa – qaror qabul qilish madaniyati, hokimiyatni boshqarish va ishonch chegaralari haqida keskin savol.
Futbol siyosatida yangi chiziq chizilyaptimi?
Uefa, AFC va Concacafning bir safda chiqishi – o‘zi alohida signal. Bu uchala mintaqa ko‘pincha turli manfaatlar, turli kun tartibiga ega bo‘ladi. Bu safar esa ular bir nuqtada jamlandi: Fifa prezidentining roli va chegaralari qayta ko‘rib chiqilishi kerak, degan fikrda.
“U jamoaviylikdan yuqoriga qo‘yildi”, deyilgan bayonotda. Aynan shu ibora hozirgi bahs markazida turibdi. Futbol tarixida ko‘p marta kuchli prezidentlar bo‘lgan, lekin global miqyosda uch yirik konfederatsiya birgalikda “ishonch aldov orqali buzildi” deya ochiq aytishi – kam uchraydigan holat.
Endi navbat kimda? Mustaqil tekshiruv talabiga qanday javob beriladi? Savollar ko‘p, javoblar esa hanuz noaniq.
Bir narsa aniq: bu mojaro shunchaki bir muvaffaqiyatsiz tijoriy loyiha haqida emas. Bu – kim futbolning eng muqaddas brendiga, Jahon chempionatiga, qanchalik yaqinlasha olishi va buning uchun kim oldida javob berishi kerakligi haqidagi kurash.
