Tuvalu uchun tarixiy bronza medali
Glazgo osmoni ostida tarix yozildi. Ringi tark etayotgan bokschi yelkalari tushgan, ammo yuragi baland edi. Bu mag‘lubiyat emasdi. Bu – Tuvalu uchun ilk Commonwealth Games medali edi.
Medal uchun jang emas, yo‘l uchun jang
Ayollar o‘rtasidagi 75 kilogramm vazn toifasida Tarona Taafaki o‘zining yagona jangida Hindiston vakili Lovlina Borgohainga uch raund davomida barcha hakamlar qaroriga ko‘ra yutqazdi. Hisob bir tomonlama bo‘ldi, shubha yo‘q. Ammo natija baribir tarixiy bo‘lib qoldi.
Bu vazn toifasida atigi besh nafar ishtirokchi bor edi. Shu sabab Tarona to‘g‘ridan-to‘g‘ri yarim finalga yo‘l oldi va qoidaga ko‘ra kamida bronza medalini allaqachon kafolatlab bo‘lgandi. Raqib ringda uni to‘xtatdi, lekin turnir tizimi unga tarix eshiklarini ochdi.
Bu medal qog‘ozda oddiy bronza bo‘lishi mumkin. Tuvalu uchun esa u butun boshli xalqning ovozi.
Oila – ringdagi jamoa
Tarona Taafaki – katta oilaning to‘ng‘ichlaridan biri. Uning otasi va murabbiyi Badi Taafaki uchun bu medal shunchaki sport natijasi emas, yillar davomida qurilgan orzuning boshi.
Uning o‘g‘li Pasoni ham musobaqada 70 kilogramm vazn toifasida ringga ko‘tarildi va o‘zining yagona jangida mag‘lub bo‘ldi. Shunga qaramay, Badi oilasi bilan faxrlanadi: sakkiz farzandning barchasi bokschi. Ularning barchasi Yangi Zelandiyada yashab, u yerdagi ancha yaxshi sharoitlardan foydalanadi.
Badi ochiq aytadi: ularning avlodida kuch bor, lekin farzandlari undan ko‘ra imkoniyatliroq. Ular murabbiylik qilayotgan otasi hech qachon ko‘rmagan zallarda mashq qilishadi, hech qachon bo‘lmagan sharoitlarda tayyorlanishadi. Bu oila uchun boks – kasb emas, hayot tarzi.
Yo‘lak o‘rnidagi uchish-qo‘nish yo‘lagi
Tuvalu haqida gap ketganda, bu medalni faqat sport bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Bu – suv ostida qolish xavfi ostidagi xalqning signali.
Mamlakatning o‘zida sportchilar mashg‘ulot o‘tkazadigan joy deyarli yo‘q. Eng barqaror quruqlik – orolning aeroport uchish-qo‘nish yo‘lagi. Atletlar o‘sha yerda yuguradi, mashq qiladi, sparring o‘tkazadi. Samolyot kelayotganida hammasi chetga chiqadi. Samolyot osmonga ko‘tarilishi bilan esa yana asfaltga qaytishadi. Chunki boshqa joy yo‘q.
Iqlim bo‘yicha mutaxassislar 2050 yilga borib poytaxt Funafuti hududining yarmi suv ostida qolishi mumkinligini aytmoqda. Ba’zi orollar allaqachon yerlarining yarmidan ayrilgan. To‘lqinlar baland bo‘lgan kechalari qirg‘oq bo‘yida yashovchilar uxlay olmaydi – dengiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri uylari ichiga kirib kelishi mumkin.
Shu manzarada Tarona qo‘lida medal bilan turibdi. Bu medal – bronza rangidagi ogohlantirish.
Ringdan tashqaridagi kurash
Badi Taafaki uchun bu natija – murabbiylik martabasida bosqich, lekin vatani uchun – umid chirog‘i. U shuni istaydi: qizining medali orqali dunyo xaritada zo‘rg‘a ko‘rinadigan Tuvalu nomini eslab qolsin, uning muammolariga quloq solsın.
Tuvalu sportchilari har bir chiqishida ikki raqib bilan to‘qnashadi. Biri ringda – raqib bokschi. Ikkinchisi esa ko‘zga ko‘rinmaydi, lekin ancha xavfliroq: dengiz sathi.
Tarona Taafaki Commonwealth Games tarixida jang yutmasdan medal olgan ilk bokschi emas. 2018 yilda Gold Coastdagi musobaqada Avstraliya vakili Taylah Robertson ham ayollar o‘rtasidagi flyweight toifasida shunga o‘xshash yo‘l bilan bronza olgandi. Lekin Tuvalu uchun bu holat boshqa ma’no kasb etadi.
Bu yerda gap faqat sport tizimidagi bye haqida emas. Bu – vaqt bilan poyga. Medal esa savolni yanada keskinlashtiradi: Tuvalu sportchilari keyingi yillarda yana nechta marta ringga ko‘tarilishga ulguradi – ularning vatani suv ostida qolmasidan oldin?
