Bol d’Or 2026: orqa stend va jarohat ta’siri
Bol d’Or 2026’ning eng g‘alati lahzalaridan biri atigi bir necha soniya davom etdi. Lekin u butun 24 soatlik poyganing ohangini buzib yubordi.
YART garajidan chiqqan Yamaha R1 shovqin bilan tezlanishga hozirlanayotgan edi. Karel Hanika gazni ochdi, lekin tomoshabinlar ko‘ziga darhol bitta narsa tashlandi: orqa stend hamon mototsiklga ilinib turardi. Chexiyalik poygachi pit-layn chiqishiga yetmasdan keskin to‘xtashga majbur bo‘ldi, mexaniklar yugurib kelib, stendni olib tashlashdi. Bir qarashda bu oddiy, kulgili xato edi. Aslida esa – og‘riqli zanjirning ko‘rinib turgan halqasi xolos.
Bir jarohat – butun sxema o‘zgaradi
YART bosh mexanigi Max Neukirchner keyinroq bu manzaraning asl sababini ochib berdi. Muammo allaqachon birinchi pit-stopda boshlangan edi.
“Birinchi pit-stop paytida orqa g‘ildirak bo‘yicha mexanikimiz Miha boldiridan jarohat oldi,” – deya tushuntiradi Neukirchner. Miha shunga qaramay shinalarni almashtirishni uddaladi. Lekin uning vazifasi odatda shuncha bilan tugamasdi.
YART yillar davomida bir xil, takror-takror mashq qilingan sxema bo‘yicha ishlardi. Orqa g‘ildirakni yechish, yangi g‘ildirakni o‘rnatish, so‘ng poygachiga kuchli turtki berib, uni pitdan “otib yuborish”. Shu turtki – Miha zimmasidagi oxirgi harakat edi.
Bu safar esa u bunga qodir emasdi. Shunda butun mexanik balet buzildi.
“Markus, odatda orqa g‘ildirakni joyiga kiritadigan mexanik, shu bilan birga poygachiga turtki berish ishini ham o‘z zimmasiga oldi. Shunga qarab, jamoa ichidagi rollar o‘z-o‘zidan almashib ketdi,” – deydi Neukirchner.
Aynan mana shu majburiy o‘zgarish YART uchun eng noqulay vaqtda o‘zini ko‘rsatdi.
Stend ilinib qoldi, soniyalar yonib ketdi
Navbatdagi pit-stopda hammasi yana mashq qilingandek ko‘rinardi. Mototsikl ko‘tarildi, g‘ildiraklar almashtirildi, yoqilg‘i quyildi. Karel Hanika yana trekka otlanadi. Lekin bu safar orqa stend o‘z vaqtida yechilmadi.
“Pit-stop paytida orqa stend ilinib qoldi, Karel esa allaqachon harakatni boshlagan edi,” – deya eslaydi bosh mexanik. Poygachi pit-layn chiqishida to‘xtab, stendni olib tashlashga majbur bo‘ldi.
Taxminan 35 soniya. Qog‘ozda bu unchalik dahshatli ko‘rinmaydi. 24 soatlik poygada esa bu – katta zarba.
YART zudlik bilan qaror qabul qildi: xavfni ikkinchi bor takrorlamaslik kerak.
“Shundan keyin: ‘Endi poygachini itarmaymiz’, dedik,” – deydi Neukirchner. Demak, keyingi barcha pit-stoplarda Yamaha R1 pitdan o‘z kuchi bilan, mexanik turtkisiz chiqadigan bo‘ldi.
Xavfsizroq variant. Lekin narxi bor.
Har pit-stopda yo‘qolgan 2–5 soniya
Turtki berishdan voz kechish – har safar 2 dan 5 soniyagacha yo‘qotish degani edi. Bir marta emas. O‘nlab marta.
Neukirchner hisob-kitobini aniq aytadi: YART taxminan 28 ta pit-stop amalga oshirdi. Har safar bir necha soniyadan boy berilsa, 24 soat oxiriga kelib bu bir daqiqadan ham ko‘proq vaqtga aylanadi.
“28 ta pit-stop qilgan bo‘lsangiz va ko‘pchiligida ikki, uch yoki besh soniyadan yo‘qotsangiz, bu tezda bir daqiqaga, hatto undan ham ko‘proqqa aylanadi,” – deydi u.
Shunga 35 soniyalik orqa stend hodisasini ham qo‘shing. Natija aniq: umumiy yo‘qotilgan vaqt, poyga yakunidagi farqdan kattaroq bo‘lishi mumkin.
Va bu yerda eng achchiq raqam paydo bo‘ladi.
24 soat yakunida YART ikkinchi o‘rindagi Yoshimura SERT Motul tarkibidagi Suzuki’dan atigi bir aylanish ortda qoldi. Agar Yamaha ikkinchi bo‘lganida, BMW g‘alaba qozongan taqdirda ham, YART Jahon chempionligini saqlab qolgan bo‘lardi.
Bir aylanish. Bir necha pit-stopdagi soniyalar zanjiri.
Endurance – mayda detallar o‘ynaydigan o‘yin
Neukirchner baribir chempionlik yo‘qolishini faqat bitta pitdagi xatoga bog‘lashni istamaydi. 24 soatlik poyga hech qachon bitta sahnada hal bo‘lmaydi. U minglab kichik qarorlar, yuzlab pit-stop harakatlari va o‘nlab risklardan yig‘iladi.
Shunga qaramay, jarohat olgan mexanik hikoyasi endurance jamoasining naqadar nozik mexanizm ekanini ochiq ko‘rsatib berdi.
“Agar mexanik endi yuzlab marta mashq qilingan aniq pozitsiya va vazifani bajarmasa, pit-stopning butun ketma-ketligi avtomatik ravishda o‘zgaradi,” – deya ta’kidlaydi Neukirchner.
YART boshidan kechirganlari – endurance poygalarining mohiyati: bu yerda faqat poygachi va mototsikl emas, balki har bir kalit, har bir stend, har bir boldir mushagi ham natijaga ta’sir qiladi.
Bir mexanik jarohat oladi. Boshqa mexanik qo‘shimcha vazifa oladi. Orqa stend ilinib qoladi. Keyingi pit-stoplarda ehtiyotkorlik sabab yana bir necha soniyadan yo‘qotiladi.
Natijada – yo‘qolgan chempionlik.
Savol esa endi shunday: keyingi 24 soatlik jangda YART shu soniyalarni qaytarib oladimi?
