Teófimo López va Rolly Romero: Do‘stlikdan raqobatga
O‘n yildan ortiq davom etgan do‘stlik. Havaskor turnirlardagi birga safarlar, Las-Vegasdagi mashg‘ulot sparringlari, ikki beqaror karera tepaliklari va tubanliklari. Teófimo López uchun bularning barchasi bitta lahzada tugadi – shartnoma imzolangan ondayoq.
Endi ular T-Mobile Arena ringida qarama-qarshi burchaklarda turadi. 29 yoshli López Rolly Romero’ning World Boxing Association welterweight chempionlik kamariga da’vo qiladi. U yengil va super yengil vaznlarda chempion bo‘lgan, endi esa 147 funtga ko‘tarilib, uchinchi vazn toifasida kamar izlayapti. Romero uchun esa bu jang – o‘tgan yili Ryan Garcia ustidan qozonilgan sensatsion g‘alabadan keyin qayta yozilgan tarjimai holiga navbatdagi yirik ismni qo‘shish imkoniyati.
Dazn pay-per-view orqali butun dunyoga namoyish etiladigan kechada g‘alaba qozonadigan tomonni oldindan aytish qiyin, lekin bukmekerlar o‘z so‘zini aytib bo‘ldi: amaldagi chempion taxminan 2-1 koeffitsiyent bilan autsayder.
Shakur soyasi va yangi vazn sinovi
López (22-2, 13 KO) bu jangga atigi yetti oy oldin olingan achchiq saboq fonida kelmoqda. Yanvarda Nyu-Yorkda Shakur Stevenson unga deyarli bir daqiqa ham bermadi. 119-109 hisobidagi bir ovozdan qaror, WBO va lineal 140 funtlik kamarlarining qo‘ldan ketishi va Madison Square Garden’ning hozirgi davr uchun rekord sonli – 21 324 tomoshabindan iborat zal oldida to‘liq ustunlik.
Stevenson masofani, tempni boshqardi, López esa javobsiz savollar quvlog‘ida qoldi.
“Ishonchim komil, bu jangni olmasligim kerak edi”, – dedi u haftaning boshida The Guardian bilan suhbatda. U 140 funt limitiga tushish tobora og‘irlashganini, lagerda jamoa ichida hammasi bir yoqadan bosh chiqarmaganini aytdi. Otasi va bosh murabbiyi Teófimo López Sr bu mag‘lubiyat “bizni saqlab qoldi”, deb turibdi. O‘g‘il esa “vasvasalar va chalg‘ituvchi omillar” haqida gapirdi, lekin tafsilot bermadi, natijani esa “bizga bo‘lishi mumkin bo‘lgan eng yaxshi narsa” deb atadi.
“Achinarlisi, bu aynan o‘sha paytda sodir bo‘ldi, – deydi u. – Lekin nihoyat g‘ildiraklar yana aylana boshlashi, biz otam bilan – o‘sha dinamik duet sifatida – bir sahifada bo‘lishimiz uchun kerak edi. Bir maqsad, bir qarash bo‘lsa, biz uni egallaymiz. Biz ringni egallaymiz.”
Bu tan olish shunchaki so‘z emas. Stevenson jangidan oldin López o‘zini qiynagan “uzilishlar” ortda qolgani haqida gapirgan edi. Ammo eng sof texnik bokschilardan biri uning iste’dodi va bu iste’dodni har safar barqaror namoyish eta olish qobiliyati o‘rtasidagi uzilishni fosh qildi.
Baribir, uning rezümesi bu optimizmni inkor qilishni qiyinlashtiradi. Bruklinda honduraslik ota-onadan tug‘ilib, Floridada ulg‘aygan López 2020 yilda Vasiliy Lomachenko ustidan g‘alaba qozonib, bokschilar elitasi safiga ko‘tarildi. O‘sha paytda ikki karra olimpiada chempioni, uch vazn toifasida kamar egasi bo‘lgan Lomachenko pound-for-pound eng yaxshisi sifatida ko‘rilardi. Uch yil o‘tib esa u mag‘lubiyat nimaligini bilmagan Josh Taylor’ni yengib, ikki vaznli chempionga aylandi.
Biroq George Kambosos Jr ga qarshi kutilmagan mag‘lubiyat, Sandor Martin va Jamaine Ortiz ustidan qiynalib olingan g‘alabalar – ana shu cho‘qqilar orasidagi notekis yo‘lni ko‘rsatib turibdi.
Bu safar yumshoq qo‘nish yo‘q. Rebuilding, ya’ni ishonch tiklash uchun osonroq raqib emas, darhol yangi vaznda chempionlik jangi.
“Endi oyog‘imni sekin suvga tekkizib ko‘rish uchun kech, – deydi u. – Mana shu – suvni sinashning o‘zi. O‘zimni ‘The Takeover’ deb atab, maydonni egallamay yurishim mumkin emas-ku?”
Fevraldan beri mashg‘ulotda ekanini, lager ustidan ko‘proq nazoratni o‘z qo‘liga olganini aytadi. Otasiga aniq aytgan: “Bu mening lagerim”. Welterweightga ko‘tarilish 140 funtga tushish azobidan qutqaradi, lekin yangi savol tug‘iladi: uning portlovchanligi og‘irroq raqiblar fonida ham saqlanib qoladimi? U 2022 yildan beri – Pedro Campa’dan buyon – hech kimni to‘xtata olgani yo‘q.
Rolly’ning qayta tug‘ilishi
Romero (17-2, 13 KO) bu savolga juda sodda, to‘g‘ridan-to‘g‘ri test bo‘la oladi. 30 yoshli bokschi WBA kamarini 2025 yil may oyida qo‘lga kiritdi: ikkinchi raundda kutilmaganda favorit bo‘lgan Garcia’ni chap xoch bilan yiqitdi, so‘ng Times Square’da o‘tkazilgan, Saudiya kapitali bilan moliyalashtirilgan g‘aroyib boks kechasida noodatiy sabr bilan jang qilib, bir ovozdan g‘alaba oldi.
Bu – Gervonta Davis va Isaac Cruz qo‘lidan olgan to‘xtatilgan mag‘lubiyatlarga sabab bo‘lgan beparvolikdan keskin burilish edi.
Ammo kamar unga ichki xotirjamlik bermadi. U boylik va shuhrat orasida o‘zini baxtsiz sezganini, faqat xristian e’tiqodiga qayta yuzlanishi hayotini butunlay o‘zgartirganini aytadi.
“Men eng katta ayolboz edim. Eng katta gapboz, eng tajovuzkor, eng zo‘ravon edim, – dedi u payshanba kuni jurnalistlar oldida. – Hammasidan voz kechdim – Masihga bo‘lgan sevgim uchun. 14 oydan beri jinsiy aloqada bo‘lganim yo‘q. Nikohgacha barchasidan voz kechdim. Ko‘ryapsizlarmi, endi so‘kinmayman. Hech narsa qilmayman.”
“Masih bilan munosabatim meni boshqa odamga aylantirmadi, lekin yaxshiroq erkak qildi”, – deydi u.
Shanba – uning 15 oylik tanaffusdan keyingi ilk jangi, kamarini ilk himoya qilishi bo‘ladi.
López Garcia’ga qarshi jangda boshqa, yetukroq Rolly’ni ko‘rdi: to‘qnashuvlarga o‘tilib kirmaydigan, bo‘shliqlarni kutadigan, o‘ylab ishlaydigan bokschi.
“Boshlanishida albatta shaxmatga o‘xshash jang bo‘ladi, – deydi López. – Lekin zarbalar o‘ta boshlagach, hammasi qanday o‘zgarishini, tana qanday javob berishini ko‘ramiz.”
Ularning uslublari sabr uzoq cho‘zilmasligini ko‘rsatadi. López – tez qo‘llar, ko‘zga tashlanadigan atletiklik, texnik jihatdan kengroq arsenal. Romero – tabiatan kuchliroq zarba egasi, ringda orqaga chekinishni yoqtirmaydigan jangchi. Stevenson, Martin yoki Ortizdan farqli o‘laroq, Rolly ko‘p harakat qilib qochmaydi – u zarba yeydigan masofada bo‘ladi. Shu bilan birga, zarba qaytaradigan masofada ham.
Sparring xotiralari va buzilgan birodarlik
Ularni yana bir omil bog‘laydi – o‘tmishdagi yaqinlik. López oxirgi bor 2018 yoki 2019 yilda birga sparring qilganlarini, o‘shanda Romero tirsagi bilan burniga tekkizib yuborgach, mashg‘ulot to‘xtaganini eslaydi. Ikkalasi ham o‘sha sessiyalar bugungi jang haqida ko‘p narsa aytmaydi, deb turibdi: uslub, tana, hayot – hammasi o‘zgargan.
Lekin o‘sha paytda bu oddiy zaldoshlik emasdi. López 2015 yil iyunida AQSh olimpiya saralashlarida tanishgan paytlarini eslaydi: 18 yoshli Romero raqiblarini birin-ketin yiqitib, to‘xtatib yuborardi.
Ularning bir-biriga ko‘rsatgan yordami ham ringdan tashqariga chiqib ketgan. 2019 yil iyulida López Masayoshi Nakatani ustidan og‘ir kechgan g‘alabadan so‘ng, deyarli chempionlik jangiga yetib kelgan bo‘lsa-da, boksni tashlashni o‘ylaganini aytadi. U bu fikrini Romero bilan bo‘lishgan, Rolly esa uni qattiq koyib, yo‘lidan qaytargan.
Oradan besh oy o‘tib, López Richard Commey’ni ikki raundda “supurib” tashladi va 22 yoshida ilk jahon chempionlik kamarini taqdi.
Keyin esa rollar almashdi. Romero Floyd Mayweather promouterlik qanoti ostida qolib ketgan, yetarli jang olmayotgan, moliyaviy qiyinchilikka tushgan paytlar bo‘lgan. López o‘sha davrni shunday eslaydi:
“Yaqinda yutgan jangimdan keyin unga: ‘Men sendaman. Bosim yo‘q’, deganman”, – deydi u. So‘ng Rolly so‘ramasdan unga 5 000 dollar yuborgan. Romero pulni qaytarishni taklif qilgan, López rad etgan.
Bugun Romero uni “kichik ukam” deb ataydi. López esa endi bunday mehribon ohangni chetga surib qo‘ygan.
“Shartnoma imzolangan zahoti hammasi yo‘q bo‘ldi, – deydi u do‘stlik haqida. – U bu jangni olmasligi mumkin edi, ayniqsa shuncha tanaffusdan keyin. Lekin oldi. Demak, meni yengishiga chin dildan ishonadi. Men buni o‘zimga haqorat deb qabul qilaman.”
Undan “hammasi garovga qo‘yilgan” deb aytgan jangda nimalarni yo‘qotishi mumkinligi so‘ralganda, u javobni boshlab, keyin o‘zi bilan bahsga kirishadi.
“Men yutqazaman deb o‘ylamayman, – deydi u. – Maqsad bitta – buyuklikka intilasan. Tamom.”
Shanba oqshomi esa bu ishonchning asl bahosini ko‘rsatadi. Yana bir López qayta tiklanishining poydevorimi bu – yoki dalilsiz va’dalarning navbatdagi davomi? Bitta narsa aniq: bir paytlar uning qo‘lidan yordam olgan odam endi ring markazida, yo‘lini to‘sib turadi.
