Shveytsariya va Kolumbiya: JCh-2026 Nimchorak Finali
To‘rt g‘alaba qoldi. Vancouverda esa hammasi endi boshlanadi.
BC Place maydonida JCh-2026 nimchorak finaliga so‘nggi yo‘llanma o‘ynaladi: Shveytsariya – Kolumbiya. Ikkalasi ham tarixini takrorlash, balki yangilash arafasida.
Turnirga kelgan yo‘l: ikki yetakchi, ikki uslub
Shveytsariya bu bosqichga yo‘lini aniq chizib oldi. Ular “B” guruhini yetti ochko bilan yakunlashdi: Kanada va Bosniya va Gersegovinani yengishdi, Qatar bilan durang qayd etishdi. So‘ngra 1/32 finalda Jazoir ustidan 2:0 hisobidagi g‘alaba – va nihoyat 1938 yildan beri ilk bor jahon chempionatida pley-off bosqichida zafar.
Kolumbiya ham o‘z guruhida hech kimga yo‘l qo‘ymadi. “K” guruhida yetti ochko: O‘zbekiston va DR Kongo ustidan g‘alaba, Portugaliya bilan durang. 1/32 finalda esa Gana ustidan 1:0 – ixcham, sovuqqon, hisobni ushlab qoladigan futbol.
Ikkala jamoa ham guruhni birinchi o‘rinda yakunladi. Farq nimada? Shveytsariya hujumda erkinroq, Kolumbiya esa tartibli va hisobni nazorat qilishni yaxshi biladi.
Manzambi – Shveytsariyaning yangi yuzimi?
Bu turnir Shveytsariya uchun nafaqat tarixiy natija imkoniyati, balki yangi yulduz tug‘ilgan sahna bo‘lishi mumkin. Atigi 20 yoshli Johan Manzambi – hozircha jamoaning eng katta “karti”.
Uning hisobida uchta gol va ikkita golli uzatma. Dastlabki o‘yinni zaxirada boshlagan yigit keyingi uchrashuvlarda Murat Yakin hujum chizig‘ining markaziga aylandi. U vaziyat yaratadi, o‘zi yakunlaydi, pressing qiladi, orqaga qaytadi – to‘liq siklli futbolchi.
Murabbiy Yakin uni “juda qimmatli va muhim futbolchi” deb atadi. Gap shunchaki maqtovda emas – Manzambi jamoaning butun hujum mexanizmini tezlashtirib yubordi. Uning atrofida Breel Embolo, Dan Ndoye va Ruben Vargasdan iborat to‘rtlik shakllandi. Shveytsariyaning to‘qqiz golidan sakkiztasi aynan shu to‘rtlik hissasiga to‘g‘ri keladi.
Agar ular yana bir bor “klik” qilsa, Shveytsariya 1954 yildan beri ilk bor chorak finalga chiqadi. O‘sha payt ular mezbon edi. Endi esa Kanada osmoni ostida o‘sha bosqichga qaytish imkoniyati turibdi.
Kolumbiya – mustahkam mudofaa va sokin ishonch
Kolumbiya bu musobaqada “shov-shuvsiz xavfli” jamoaga aylandi. Ular besh o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazdi – u ham bo‘lsa, ilk turda O‘zbekistonga qarshi. Shundan beri mudofaa devor kabi turibdi.
Nestor Lorenzo jamoasini “ko‘p qirrali” deb ta’rifladi. U uchun asosiy narsa – o‘yinchilarning o‘yinni o‘qishi, lahzalarni his qilishi. Ular pressingni qachon kuchaytirishni, qachon orqaga chekinishni, qachon to‘pni ushlab turishni bilishadi.
Hujumda raqamlar kamtarona: besh o‘yinda besh gol. Lekin samaradorlik bor. Daniel Munoz ikki bor raqib darvozasini ishg‘ol qilgan, “Bayern Munich” vingeri Luis Diaz esa bitta gol va bitta golli uzatma bilan jamoasiga ritm berib turibdi.
Kolumbiya 2014 yil Braziliyada chorak finalga chiqqanida butun mamlakat o‘zini yangi bosqichga ko‘targandek his qilgan edi. Endi ular o‘sha yo‘lni yana bir bor bosib o‘tishga urinmoqda – bu safar Shimoliy Amerikada.
BC Place: Shveytsariyaga kichik, lekin sezilarli ustunlik
Shveytsariya Vancouverdagi shu arenada ketma-ket uchinchi o‘yini o‘tkazadi. Maydon, yoritish, kiyinish xonasi, hatto gazonning “sakrashi” – bularning hammasi tanish. Bunday detallar pley-off o‘yinda mayda tuyulishi mumkin, lekin ko‘pincha shu maydalar hal qiluvchi bo‘ladi.
Kolumbiya esa boshqa shahar va stadionlar oralig‘ida ko‘chib yurdi, ammo ularning o‘yini barqaror. Ular Shveytsariyaga maydonda ham, ritmda ham bo‘sh joy qoldirmaslikni rejalashtiryapti. Ayniqsa, Manzambi va Embolo uchun.
Sarguzashtli savol: Manzambi maydonga tushadimi?
Shveytsariya lagerida esa xavotir kuchaygan. Yakinning uch asosiy futbolchisi – Manzambi, Vargas va Djibril Sow – dushanba kungi mashg‘ulotni muddatidan oldin tark etdi. Bu ularning o‘yinda ishtiroki borasida jiddiy savollar tug‘dirdi.
Murabbiy ham yashirmadi: agar ular yo‘q bo‘lsa, bu jamoa uchun katta yo‘qotish. Ayniqsa, hujumdagi ijodkorlik va pressing sifati keskin pasayishi mumkin.
Bunga qo‘shimcha ravishda Aebischer va Jaquez ham mushak jarohatlari tufayli safdan chiqqan. Shveytsariya tarkibi bo‘yicha eng og‘ir kunlarini boshdan kechiryapti.
Kolumbiyada esa yagona jiddiy yo‘qotish – Cordoba. U son sohasidagi jarohat sabab o‘yinni o‘tkazib yuboradi. Qolgan asosiy o‘yinchilar safda, bu esa Lorenzo uchun katta qulaylik.
Statistik fon: tarix Kolumbiya tomonida, hozirgi forma esa savol ostida
Bu ikki jamoa o‘rtasidagi beshinchi uchrashuv bo‘ladi. To‘rttasidan uchtasi o‘rtoqlik uchrashuvi bo‘lgan, eng so‘nggisi 2007 yil martida – o‘sha paytda Kolumbiya 3:1 hisobida g‘alaba qozongan.
Yagona rasmiy o‘yin esa 1994 yilgi jahon chempionati guruh bosqichiga to‘g‘ri keladi. O‘shanda ham Kolumbiya 2:0 hisobida ustun kelgan. Tarixiy raqamlar Janubiy Amerika vakili foydasiga ishlayapti.
Ammo bu yilgi ko‘rsatkichlar unchalik ham ravshan emas. Kolumbiya yil davomida Yevropa jamoalariga qarshi qiynaldi: mart oyidagi o‘rtoqlik uchrashuvida Xorvatiya va Fransiyaga yutqazdi, shu turnirda esa Portugaliya bilan durang o‘ynadi. Yevropa uslubidagi qat’iy, intizomli jamoalar ularga noqulay raqib bo‘lib turibdi.
Shveytsariya esa aynan shunday – tartibli, tizimli, lekin Manzambi tufayli ijodkorlik ham qo‘shilgan.
Taktik sahna: to‘rtlikka qarshi uchlik
Kutilayotgan tarkiblar allaqachon chizib bo‘lgan.
Shveytsariya odatdagi 4-2-3-1 sxemasi bilan tushishi kutilmoqda: darvozada Kobel, orqa chiziqda Zakaria, Elvedi, Akanji va Rodriguez. O‘rtada Freuler va Xhaka tayanch bo‘g‘inini tashkil etadi, oldinda esa Ndoye, Manzambi va Vargas uchligi Embolo ortida ishlaydi.
Kolumbiya 4-3-3 bilan javob qaytarishi rejalashtirilgan: darvozabon – Vargas, mudofaa chizig‘ida Munoz, Sanchez, Lucumi va Mojica. Markazda Puerta, Lerma va Arias uchligi, hujum chizig‘ida esa Rodriguez, Suarez va Diaz.
Bu yerda asosiy jang chiziqlarda emas, “oraliq zonalarda” bo‘ladi. Manzambi va Diaz singari futbolchilar chiziqlar orasida harakatlanishni yaxshi ko‘radi. Kim bu hududni boshqaradi – o‘sha jamoa tashabbusni oladi.
Raqamlar nimani aytyapti?
Opta superkompyuteri ehtimollarni hisoblab bo‘ldi: Kolumbiyaning asosiy vaqtda g‘alaba qozonish ehtimoli 41,9 foiz, Shveytsariyaniki – 28,2 foiz. Qolgan 29,9 foiz esa qo‘shimcha bo‘limlarga tegishli.
Bu raqamlar Kolumbiyaning mudofaa barqarorligini va Shveytsariyaning ehtimoliy yo‘qotishlarini inobatga olgan. Ammo bitta narsa aniq: agar Manzambi maydonga chiqsa va o‘z formasini ko‘rsatsa, bu foizlar qog‘ozda qolib ketishi mumkin.
Efir va tribunalar: uch qit’a, bitta sahna
Vancouverdagi o‘yin mahalliy vaqt bilan tush paytiga, Yevropa va Janubiy Amerikada esa kechki “prime time”ga to‘g‘ri keladi. Shveytsariyada uchrashuv kechki soat 22:00 da, Kolumbiyada soat 15:00 da start oladi. Qo‘shma Shtatlar va Britaniyada ham efir vaqti eng tomoshabop soatlarga qo‘yilgan.
BC Place tribunalarida esa rang-barang manzara bo‘lishi kutilmoqda: Kolumbiya muxlislarining sariq to‘lqini, Shveytsariya bayroqlarining qizil-oq dog‘lari bilan qorishib ketadi. Bunday fon ostida xato qilish yanada og‘irroq bo‘ladi.
Oldinda – Argentina yoki Misr
Bu uchrashuvning g‘olibi 11 iyul kuni AQShning Kansas City shahrida chorak finalga chiqadi. U yerda ularni Argentina yoki Misr kutib turadi.
Shu bois bu faqat tarixiy statistika uchun navbatdagi satr emas. Bu – keyingi bosqichda Lionel Messi boshchiligidagi gigant bilan to‘qnash kelish, yoki turnirning katta syurprizi bo‘lishi mumkin bo‘lgan Misrga qarshi o‘ynash yo‘li.
Shveytsariya o‘zining 70 yillik chorak final hasratiga yakun yasashni xohlaydi. Kolumbiya esa 2014 yilgi ertakni yangi bob bilan davom ettirishni. Vancouver osmoni ostida esa bitta savol turgan: kim to‘rt g‘alabaga qolgan yo‘lni bugun yana bir pog‘onaga yaqinlashtiradi?
