Serena Williams: Ayollar Salomatligi Uchun Ovozi
Serena Williams bugun faqat 23 karra “Grand Slam” chempioni emas. U o‘z tanasi bilan kechirgan og‘ir sinovdan keyin ayollar salomatligi bo‘yicha eng baland ovozlardan biriga aylandi.
44 yoshli tennis afsonasi Nyu-Yorkda bo‘lib o‘tgan Forbes Power Women's Summit 2026 sahnasida ilk homiladorligidan keyingi hayot uchun xavfli asoratlarni eslar ekan, zal jim bo‘lib qoldi. U o‘sha kunlar haqida gapirar ekan, mavzu oddiy shaxsiy xotiradan ancha keng maydonga – ayollar tibbiyoti va tizimdagi og‘riqli nuqtalarga chiqib ketdi.
“Bilasizmi, men o‘z hikoyamni aytganimda, nechta odam bunga o‘zini bog‘lashi mumkinligini tasavvur ham qilmagandim”, – dedi u panel davomida.
Dastlab Serena bu, asosan, ozchilik guruhlari muammosi deb o‘ylagan. Vaqt o‘tib esa, bu butun ayollar boshidan kechirayotgan dard ekanini anglab yetdi.
Uning gaplari oddiy statistikadan ko‘ra keskinroq urdi: “Turli qatlamlardan bo‘lgan shuncha ayol o‘z tug‘ruq hikoyalarini aytib berdi – haqiqiy dahshatli tushga o‘xshagan voqealar”. So‘ng Serena kulib, ammo achchiq haqiqatni yashirmagan holda shunday dedi: agar tug‘ishni erkaklar boshdan kechirganida, ular uchun alohida shinam xonalar, eng zo‘r dori-darmonlar tayyor turgan bo‘lardi. Muammo bu darajada og‘ir bo‘lmasdi.
C-seksiyadan keyingi dahshat
Serena Williams 2017 yilda turmush o‘rtog‘i Alexis Ohanian bilan birga farzandli bo‘ldi. Qizi Alexis Olympia dunyoga kelayotgan paytda Serena favqulodda C-kesish (kesarcha) operatsiyasiga olib kirildi.
Tug‘ruq bilan yakunlanishi kerak bo‘lgan kun tez orada omon qolish uchun kurashga aylandi. Tug‘ruqdan keyin boshlangan kuchli yo‘tal jarohat joyini qayta ochib yubordi. Shunda shifokorlar uning qornida katta gematoma – ivigan qondan hosil bo‘lgan shish paydo bo‘lganini aniqladi. Bu holat haqida Serena 2018 yilda CNN uchun yozgan maqolasida batafsil yozgan.
Biroq bu hammasining oxiri emas edi. U o‘pka arteriyalarini to‘sib qo‘yadigan qon quyqalari – o‘pka emboliyasi bilan olti kunlik og‘ir kurashni boshdan kechirdi. Bir necha marta jarrohlik amaliyotiga kirishga to‘g‘ri keldi.
Serena o‘sha damlarni eslab, sahnada aniq bir fikrni urg‘uladi: “Men bilan nimadir noto‘g‘ri ekanini bilardim va meni eshitish nihoyatda muhim edi”. U o‘zini tinglagan shifokor va hamshiralar tufayli tirik qolganini ochiq aytdi. “Men juda omadli bo‘ldim, meni haqiqatan ham tinglagan shifokorim bor edi va u mening hayotimni saqlab qoldi”, – dedi u.
Ko‘plab ayollarda esa bunday imkoniyat bo‘lmaydi. Aynan shu tafovut Serena uchun burilish nuqtasiga aylandi.
Shaxsiy og‘riqdan global tashabbusgacha
O‘sha tajriba Williamsni nafaqat o‘z sog‘lig‘iga boshqacha qarashga, balki butun tizimni savol ostiga qo‘yishga majbur qildi. U ayollar va yetarlicha ko‘rinmayotgan, resurssiz hamjamiyatlar uchun tibbiy yordamga kirish imkonini kengaytirishga bel bog‘ladi.
Serena keyinchalik Reckitt Catalyst dasturining ilk entrepreneur-in-residence sifatida ish boshladi. Bu global ijtimoiy ta’sir va innovatsiya dasturi bo‘lib, sog‘liq, gigiyena, suv va sanitariya bo‘yicha yechimlar ustida ishlayotgan ayol va kam vakillangan tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlaydi.
Uning ta’kidlashicha, bu tashabbuslarda qatnashayotgan ayollar bitta oddiy, ammo ko‘p e’tibordan chetda qolayotgan haqiqatni ko‘rsatib bermoqda: ayollar salomatligi – jamiyat salomatligining o‘zi. “Biz gapiryapmiz-ku, bolalarga qaraydigan ham ayollar, – dedi Serena. – Men ham farzandlarimga asosan o‘zim qarayman”. Demak, ularning sog‘lig‘i – butun oilaning poydevori.
Serena uchun bu endi shunchaki grantlar yoki chiroyli taqdimotlar masalasi emas. U “dastur orqali biz ko‘plab muammolarni hal qilishga, eng asosiysi, hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgan aloqalarni o‘rnatishga erishmoqdamiz”, deya tushuntirdi. Har bir ochilgan eshik – yangi yechimga, yangi hayot saqlab qolishga yaqinlashish, degan ma’no kasb etadi.
Oddiy yechimlar, og‘ir natijalar
Serena Williams yillar davomida o‘z hikoyasini qayta-qayta bo‘lishib kelmoqda. Maqsad – tug‘ruqdan keyingi asoratlar, ayollar boshidan o‘tayotgan og‘ir, ko‘pincha e’tiborsiz qoladigan holatlarga yorug‘lik tushirish.
U 2018 yilda yozgan maqolasida tug‘ruqdan omon qolish va sog‘lom bo‘lish uchun zarur bo‘lgan ko‘plab yechimlar aslida murakkab emasligini ta’kidlagan: malakali akusherlar, ishlaydigan tibbiyot maskanlari, emizish imkoniyati, “teri-teriga” aloqasi, toza suv, asosiy dori vositalari va to‘g‘ri ovqatlanish.
Bu ro‘yxat murakkab texnologiyalar yoki qimmat uskunalar bilan to‘lmagan. Lekin Serena bir jihatni keskin qo‘ygan: bu oddiy choralarni hayotga tatbiq etishda dunyo o‘z vazifasini bajarmayapti. “Biz o‘z hissamizni qo‘shmayapmiz. Dunyo ayollariga yordam berish chaqirig‘iga munosib javob qaytarmayapmiz”, degan edi u.
Uningcha, bu masala faqat shifokorlar, klinikalar yoki donorlar zimmasiga tushmaydi. Bu – jamiyatning umumiy sinovi. Serena “birgalikda biz bu o‘zgarishni amalga oshira olamiz, birgalikda o‘zimiz o‘zgarishning o‘ziga aylana olamiz”, degan fikrni ham qayta eslatdi.
Ikkinchi qiz, yangi bob
Serena Williams va Alexis Ohanian oilasida 2023 yil avgustida yana bir qizaloq – Adira River Ohanian dunyoga keldi. Bu safar hamma narsa omon-eson yakunlangani haqida Ohanian oilaviy surat bilan bo‘lishar ekan, onaning ham, chaqaloqning ham sog‘lom ekanini aytib, uydagi muhabbat yanada ortganini yozdi.
Serena uchun bu nafaqat ona sifatidagi navbatdagi bosqich, balki o‘z kurashining davomiyligini his etish lahzasi ham edi. Bir paytlar o‘pka emboliyasi bilan kurashgan, operatsiya xonasida hayoti soatlab savol ostida qolgan ayol bugun ikki qizning onasi sifatida sahnaga chiqib, millionlab ayollarning og‘rig‘ini so‘zlab bermoqda.
Uning hikoyasi endi faqat tennis kortlaridagi g‘alabalar bilan o‘lchanmaydi. U o‘z tanasidagi chandiqlarni butun tizimdagi yoriqlarni ko‘rsatib beradigan kuchli dalilga aylantirdi. Savol esa shunday: Serena aytayotgan bu ogohlantirishlarni eshitish uchun yana nechta ayol hayot-mamot chegarasiga borib kelishi kerak?
