Saudi Pro League: Ronaldoning minginchi goli va yangi yo‘nalishlar
Saudi Pro League yangi mavsumni payshanba kuni Mohamed Salahsiz boshlaydi. Qizig‘i shundaki, bu yo‘qlik liganing qadrini tushirmaydi. Aksincha, 41 yoshli Cristiano Ronaldoning navbatdagi sahnaga chiqishi uchun maydon bo‘shab qolgandek.
U minginchi gol sari ketmoqda. Atigi 24 ta zarba. Raqamlarning o‘zi ham bosim qiladi: Al-Nassr safida ligada 107 o‘yinda 102 ta gol. Shunday sur’atda davom etsa, bu mavsumdayoq tarixiy marrani zabt etishi kutiladi. Bu – shaxsiy rekorddan ham kattaroq voqea. Savol boshqa: bu yulduzli sahna Saudi futbolining katta rejalariga qanchalik mos tushadi?
Pul davri tugamayapti, lekin ma’no izlanmoqda
2023 yilgi mashhur yozgi “portlash”dan buyon bu to‘rtinchi mavsum. O‘shanda 957 million dollar sarflandi. Sarlavhalar, shov-shuvlar, yangi translyatsiya shartnomalari, dunyoning turli burchaklarida kiyinilgan sariq CR7 liboslari – hammasi bor edi.
Endi esa kayfiyat biroz o‘zgargan. Maqsad – shunchaki yulduz sotib olish emas, sarflangan puldan tizimli foyda ko‘rish, klublarni emas, butun Saudi futbolini ko‘tarish. Qisqa muddatli shov-shuvdan ko‘ra, barqaror sifat talabi kuchaygan.
Jahon chempionatidan erta chiqib ketish ham savollarni ko‘paytirdi. Ha, keyingi natijalar – Uruguay bilan durang, kuchli Cape Verde bilan durang va faqat chempion Ispaniyaga yutqazish – dastlab ko‘ringancha falokat emasligini ko‘rsatdi. Ammo baribir asosiy savol o‘sha: ichki ligaga quyilgan ulkan mablag‘ mahalliy futbolchilar sifatini oshirdimi?
Hozircha javob ko‘ngildagidek emas.
Saudi Pro League hali Yevropaga muntazam ravishda futbolchi “yetkazib beruvchi” bo‘lib ulgurmadi. Jahon chempionatiga borgan 26 nafar futbolchidan faqat bitta – Lens himoyachisi Saud Abdulhamid – chet elda to‘p suradi. Qolganlarning deyarli barchasi uyda, lekin hammasi ham yetarli o‘yin amaliyotiga ega emas.
Mahalliy futbolchilar ijodkor, gol uruvchi va darvozabon pozitsiyalarida ayniqsa qiynalmoqda – bu zonalarda legionerlar ustun. Klublar darajasida yuksalish bor, Osiyo klublar musobaqalarida natijalar yaxshilangan. Ammo milliy terma jamoa hanuz bu “oltin yomg‘ir”dan to‘liq foyda ko‘rganicha yo‘q.
Salah emas, Summerville: yangi modelning yuzi
Shu fon’da ko‘pchilik Salahning Qora dengiz bo‘yidagi Trabzonspor emas, Qizil dengiz bo‘yini tanlashiga ishonayotgandi. Biroq misrlik yulduzni olib kelish ishtiyoqi so‘nggi oylar ichida sezilarli pasaydi. U o‘zi birinchi tanlov sifatida Saudi Arabistonini ko‘rib chiqqanmi-yo‘qmi – bu alohida mavzu.
Anig‘i shuki, arab futbol olamidagi eng katta ism bo‘lishiga qaramay, 34 yoshli Salah endi ligadagi ustuvor modelga to‘liq mos kelmaydi. Endi yo‘nalish boshqacha: nisbatan yosh futbolchilar, qayta sotish qiymati bor, Yevropaga qaytganda ham katta pul keltiradigan nomlar.
Shu ma’noda yozgi eng yirik transfer – Crysencio Summerville. 24 yoshli niderlandiyalik vinger Al-Hilal safiga taxminan 80 million yevroga kelib qo‘shildi. Reja oddiy: Riyodda bir necha mavsum, cho‘qqilar, so‘ngra Yevropaga navbatdagi katta transfer.
Summerville qarori, odatdagidek, “pulni tanladi, ambitsiyani emas” degan tanqidlarni uyg‘otdi. Lekin Al-Hilal tarixiga qarasangiz, bu gaplar tez so‘nadi. Bu klubda ambitsiya – DNK darajasida. 19 ta liga chempionligi, 4 ta Osiyo chempionligi. O‘tgan mavsum butun kampaniyani mag‘lubiyatsiz o‘tkazib, baribir ikkinchi o‘rin bilan kifoyalanishdi. Bunday klub uchun bu yetarli emas.
PIF tomonidan aprel oyida sotilgan “Ko‘klar” baribir kuchli tarkibni saqlab qolishdi: Karim Benzema, Rúben Neves, Theo Hernández, Yassine Bounou, Kalidou Koulibaly va boshqalar. Endi bosim Simone Inzaghi zimmasida – Riyodning sariq tomonidan chempionlikni qaytarib olish talab qilinadi.
Ronaldo, Postecoglou va Al-Nassrning katta orzusi
O‘sha sariq tomon – Al-Nassr – may oyida kubokni ko‘tardi. Shundan so‘ng tez orada Jorge Jesus Portugaliya terma jamoasiga yo‘l oldi. Uning o‘rnini Ange Postecoglou egalladi.
Sobiq Tottenham Hotspur bosh murabbiyi ixtiyorida kuchli arsenal bor: Sadio Mané, Kingsley Coman, João Félix. Biroq klub moliyaviy cheklovlarga duch kelgan, shu bois hozircha yangi kelganlar soni kutilganidan kam.
Shu fon’da bir maqsad alohida ajralib turadi – ilk marta Asian Champions League kubogini yutish. Ronaldoning minginchi gol sari yurishi bilan bir qatorda, bu ham klub tarixini tubdan o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan vazifa.
Al-Ahli va Al-Ittihad: Jeddahdagi shovqin
Osiyo tojini hozircha Al-Ahli boshida. Klub aprel oyida ketma-ket ikkinchi qit’a chempionligini qo‘lga kiritdi va yangi mavsumda butun e’tiborini ichki chempionatga qaratmoqchi edi. Maqsad – 1984 yildan buyon atigi bir marta qo‘lga kiritilgan Saudi Pro League chempionligini yana bir bor Jeddahga olib kelish.
Hammasi reja bo‘yicha ketayotgandek edi. To‘satdan, mavsum boshlanishiga bir necha kun qolganda, bosh murabbiy Matthias Jaissle Newcastle klubiga ketishga qaror qildi. “Yashillar” va “Magpies” bir xil PIF egalariga tegishli bo‘lsa-da, bu almashinuv Jeddahda iliq kutib olinmadi.
Arne Slotning sobiq yordamchisi Marino Pusic tayinlandi, ammo bu nom mahalliy muxlislar tasavvurini alanga oldiradigan darajada hayajonli qabul qilinmadi. Jaisslening kutilmagan ketishi Jeddahning boshqa klubi – Al-Ittihadni ham larzaga soldi.
“Yo‘lbarslar” o‘tgan mavsum qiynaldi, endi esa ular ham 38 yoshli nemis mutaxassisiga ishonch bildirishdi. Jens Wissing – sobiq himoyachi, faoliyati jarohat sabab erta tugagan, RB Salzburg tajribasiga ega. Uning oldida murakkab, ammo qiziqarli vazifa turibdi: Al-Ittihadni yana yuqori pog‘onaga qaytarish.
Al-Qadsiah va “katta beshlik”ning yangi manzarasi
Chempionlik poygasidagi oxirgi yirik nom – Al-Qadsiah. Brendan Rodgers boshchiligidagi jamoa o‘tgan mavsumdagi to‘rtinchi o‘rindan yuqoriga ko‘tarilsa va 1984 yildan beri ilk bor kubok yutsa, Aramco tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan klub uchun bu katta yutuq bo‘ladi.
Endi Saudi futbolida real “katta beshlik” shakllandi. Al-Nassr, Al-Hilal, Al-Ahli, Al-Ittihad va Al-Qadsiah – har biri chempionlik uchun kurashishga haqli. Bu boshqalarga hayot qiyinlashganini anglatadi, lekin bir vaqtning o‘zida yangi imkoniyatlar ham ochiladi.
Asl sinov esa boshqacha: shu bosim va yulduzlar orasida mahalliy futbolchilarga ko‘proq daqiqa, ko‘proq mas’uliyat beriladimi? Ular uchun maydon ochiladimi? Uzoq muddatda Saudi Pro League uchun eng katta yutuq – Salah singari 30 yoshdan oshgan yulduzlarni olib kelish emas, balki o‘z ichidan keyingi Salah, keyingi Ronaldoni yetishtirish bo‘lib chiqmaydimi?
