Ryan Garcia va Conor Benn: Doping va Shon-shuhrat To‘qnashuvi
To‘rt yil avval Conor Bennning karerasi muzlab qolgandi. Ikki marta ijobiy chiqqan dori testi Chris Eubank Jr bilan bo‘ladigan superjangni chilparchin qilgan, uni bo‘shliq va shubha ichida qoldirgan edi. Oradan ikki yil o‘tib Ryan Garcia ham o‘zining eng katta g‘alabasi ortidan ostarine bo‘yicha fosh bo‘lib, bir yillik diskvalifikatsiyani o‘tab yurgan edi.
Endi esa ular ikkovlon. Las-Vegas, T-Mobile Arena. Shon-shuhrat va shubha kesishadigan kecha. Ryan Garcianing WBC yarim o‘rta vazn chempionlik kamari tikilgan jang. Ikkoviga ham sakkiz xonali chek va’da qilingan. Rasmiy raqamlar sir, lekin taxminiy 30 million dollarlik jami jamg‘arma, taxminan har biriga 15 milliondan. Kechagi ayblovlar bugun kassaga aylanayotganiga yorqin misol.
Doping soyasidan Las-Vegas chiroqlarigacha
Ularning yo‘llari turlicha bo‘ldi, ishlar ham, hukmlar ham. Ammo yakuniy manzil bir xil: Meksika Mustaqilligi haftasida boks taqvimining eng yirik sahnalaridan biri.
Garcia (25–2, 20 KO), Kaliforniyaning Victorville shahridan chiqqan, boksning ilk Gen-Z yulduzlaridan biri. U 2024-yil aprelida Devin Haney ustidan kutilmagan g‘alabasi arafasida va undan keyingi kunda ostarinega ijobiy test berdi. O‘sha jangdagi hakamlar qarori – ko‘pchilik fikriga ko‘ra g‘alaba – keyinroq “no contest”ga aylantirildi, Garcia bir yilga chetlatildi. Uning jamoasi barchasini “ifloslangan qo‘shimchalar” bilan izohladi.
Benn (25–1, 14 KO) boshidan o‘tkazgan jarayon esa ancha uzun va murakkab bo‘ldi. 2022-yil oktabrida Londonlik bokschining Chris Eubank Jr bilan jangidan oldin clomifene bo‘yicha ketma-ket ikki marta ijobiy test chiqdi. Bu ayol bepushtligini davolashda qo‘llanadigan, ammo erkak sportchilarda testosteronni qariyb 50 foizga oshirishi mumkin bo‘lgan taqiqlangan modda. Natijada tartibotlar bo‘yicha uzoq tortishuv boshlandi va Benn ikki yil davomida Britaniyada ringga chiqa olmadi. U butun davr mobaynida o‘zini oqlashga urinib, aybsizligini ta’kidladi va yakunda Milliy antidoping paneli tomonidan oqlanib chiqdi.
Uch yil o‘tib, mana ular. Garcia fevral oyida Mario Barriosni yiqitib, ochkolar hisobiga yengib qo‘lga kiritgan WBC kamarini ilk bor himoya qiladi. Benn uchun esa bu – birinchi jahon chempionlik imkoniyati, otasi Nigel Benn izidan borib, o‘ttiz yildan oshiq vaqt avval olingan WBC super-o‘rta vazn kamarini eslatuvchi tarixiy shans.
Bu jangning o‘ziyoq professional boksning g‘alati axloqiy ekotizimi haqida ko‘p narsani aytib turibdi. Bu sportda yagona markaziy hukmron organ yo‘q, umumiy antidoping tizimi yo‘q, turli yurisdiktsiyalarda bir xil jazoni qo‘llaydigan komissar yo‘q. Kuch esa ko‘pincha promouterlar, telekanallar va sanksiya beruvchi tashkilotlar qo‘lida. Ularning moliyaviy manfaatlari esa qimmat bokschilarni uzoq muddat chetda ushlab turishga kamdan-kam hollarda mos keladi.
Instagram yulduzi va “o‘zi bilan urishadigan” talant
Garcia ko‘p yillar tanqidchilarning tiliga tushib yashadi. Chiroyli qiyofa, hashamatli brendlar bilan shartnomalar, ijtimoiy tarmoqlarda ulkan auditoriya – 13,1 milliondan ortiq Instagram, yana 9 million TikTok obunachisi. Shunga qaramay, u ringda elit darajadagi chiqishlar bilan o‘zini o‘zi sabotaj qiladigan g‘alati epizodlar o‘rtasida tebranishda davom etdi.
Diskvalifikatsiyadan qaytgach, darhol jahon chempionligi uchun imkoniyat oldi va 2025-yil may oyida Rolando Romero bilan jangda bir ovozdan mag‘lub bo‘ldi. To‘qqiz oy o‘tib esa Mario Barrios ustidan g‘alaba qozonib, ilk marta yirik tashkilot kamariga ega bo‘ldi. Boks uni yana kechirdi, sanoat esa yanada tezroq.
Bennning yo‘li boshqacha, lekin shovqinsiz emas. U nihoyat Britaniyada ringga qaytgach, 2025-yil aprelida Eubankga yutqazdi, biroq yetti oy o‘tib revanishda hisobni tenglashtirdi. Bu janglar uning tijoriy obro‘sini qayta ko‘tardi, ammo sport nuqtai nazaridan uni yarim o‘rta vaznning eng xavfli da’vogarlar qatoriga qo‘shib qo‘ymadi.
Yana bir muammo – vazn. Benn 147 funt limitida to‘rt yarim yildan beri jang qilmagan. U yaqinda o‘rta vaznda ringga chiqdi, aprel oyida Regis Prograis bilan to‘qnashuv uchun 150 funtgacha tushdi. Endi esa yana to‘liq yarim o‘rta vaznga qaytishi kerak. Bu, ehtimol, uning eng katta tavakkaliga aylanadi.
“Hammaning gapi bir xil: ‘Bu vaznga chiqib, keyin orqaga qaytolmaysan’, – dedi Benn yakuniy matbuot anjumanida. – Mayli, yaxshi. Tomosha qiling, qanday qaytishimni ko‘rasiz. Intizom g‘olib keladi, men bu vaznni tushaman.”
Garcia bunga ishonmayapti. U Bennning organizmi bunday keskin vazn tashlashdan keyin jangga tayyor bo‘la olmasligiga ishonyapti.
“Vaznni tushsa ham, miyang yetarlicha tez rehidrasiya bo‘lolmaydi, – dedi Garcia. – O‘sha zarbalar haqiqiy zararga aylanadi.”
Stil qarama-qarshiligi: oldinga yurish – xavfga yurish
Barcha noqulay savollar, doping soyasi va familiyalar atrofidagi shov-shuvlar ortida, aslida juda qiziq taktik to‘qnashuv yotibdi. Ikkisi ham gapni biladigan, mikrofonni yaxshi ko‘radigan bokschilar.
Garcia Bennni oldinga yuradigan, ichkariga kirishga urinadigan va “iflos usullar”ga murojaat qiladigan raqib sifatida kutyapti. Benn esa o‘zini “o‘natchilik, shafqatsizlik, nafrat va tajriba” bilan ta’riflab, birinchi raunddayoq tempni belgilashga va’da bermoqda.
Mana shu yerda xavf yashirinib yotibdi. Garcia texnik jihatdan tabiatan iste’dodliroq bokschi, qo‘llari nihoyatda tez, chap kroshesi esa ayniqsa oldinga yuradigan raqiblar uchun halokatli. Benn g‘alaba sari eng to‘g‘ri yo‘lni tanlasa, aynan shu zarbaga yurib borishi kerak bo‘ladi.
Garcia orqaga chekinishga majbur bo‘lganda zaiflashib qolishi mumkinligini ko‘rsatgan. Ammo Bennda Gervonta Davisdagi kabi o‘lchov, vaqtni his qilish va aniqlik yetishmaydi. Aynan Davis 2023-yilda yettinchi raunddagi dahshatli korpus zarbasi bilan Garcia karerasidagi ilk mag‘lubiyatni yozib qo‘ygandi.
Benn esa deyarli har bir kamchilikni o‘z foydasiga aylantirishga urinmoqda. Uningcha, aynan mana shu shubhalar bosimni Garciaga yuklaydi.
“Bosim butunlay Ryan zimmasida, – deydi Benn. – Menga bu jangda hech kim imkon bermayapti. Atigi yigirma ta havaskor jang, to‘rt yarim yildan beri 147ni ushlamaganman, vazn muammosi, bu, u. Hech kim menga ishonmayapti.”
Familiya og‘irligi va “imtiyozli bolalar” bahsi
Benn uchun bu faqat kamar emas. Yillar davomida u o‘z familiyasining afzalliklari va yukini birga ko‘tardi. Nigel Benn ismi unga eshiklarni ochdi, shu bilan birga uni har bir xatoda yanada qattiqroq hukm qiladigan auditoriyani ham olib keldi. Bu hafta Garcia uni bir necha bor “nepo baby” deb atab, Conorning aynan otasi tufayli bu darajaga yetganini takrorladi.
Bu da’voning o‘zida ham paradoks bor. Garcia ham boks olamining imtiyozli farzandlaridan biri. U sport sanoatining deyarli barcha qulayliklaridan foydalandi, ayniqsa uning “tez pishirilgan” reabilitatsiya jarayonida. Diskvalifikatsiyadan so‘ng tezda jahon chempionlik jangiga qaytishi bunga yaqqol misol.
“Bu holatda bo‘lishning o‘zi katta ne’mat, – deydi Benn. – Las-Vegasda bosh jangchi sifatida ringga chiqish, mega-shouda ishtirok etish va Benn nomini yana yorqin chiroqlarga olib chiqish – mana shu men uchun eng muhimi.”
2026-yil boks manzarasiga nazar tashlasak, bu kecha sportning o‘ziga xos ko‘zgusiga aylanadi. Bir paytlar ijobiy doping testlari sabab kelajagi so‘roq ostida qolgan ikki bokschi endi jahon chempionligi va navbatdagi katta chek uchun to‘qnash kelmoqda. Boshqa ko‘p sport turlari kechagi mojaro qahramonlarini ertangi asosiy voqeaga aylantirishda bokschalik ustalik bilan ishlay oladimi? Savol ochiq qoladi, javob esa T-Mobile Arena markazidagi kvadrat ringda yoziladi.
