Prichard Colón: Boks olamida qaytmas jarohat va vafot
Boks olami motamda. Puerto-Riko charm qo‘li Prichard Colón 33 yoshida vafot etdi — uning yagona professional mag‘lubiyati ortidan o‘tgan 11 yillik og‘ir kurash yakuniga yetdi.
Halokatli jang va qaytmas jarohat
2015-yil oktyabrida, Washington, DC yaqinidagi Fairfaxda bo‘lib o‘tgan yarim o‘rta vazn toifasidagi jang Colón taqdirini butunlay o‘zgartirib yuborgan edi. Raqib — Terrel Williams. Katta sahnaga dadil kirib kelayotgan, 16 ta g‘alaba (13 tasi nokaut) bilan mag‘lubiyatsiz yurayotgan, tezkor va tajovuzkor puertorikolik uchun bu navbatdagi sinovdek ko‘ringan.
Ringda esa hammasi boshqacha kechdi. Orqa tarafga tushgan zarbalar, raqibning qo‘pol uslubi, himoyadagi bo‘shliqlar — hammasi bir nuqtaga jamlandi. Jangdan so‘ng Colón miya qon ketishi tashxisi bilan shifoxonaga olib ketildi. Shoshilinch operatsiya qilindi, shifokorlar bosimni tushirishga urindi, ammo zarba allaqachon eng og‘ir iz qoldirgan edi.
World Boxing Council (WBC) o‘sha paytda ham, bugun ham bu zarbalarni “boshning orqa qismiga berilgan og‘ir, noqonuniy zarbalar” deb atadi va Colón olgan “qaytarib bo‘lmaydigan nevrologik shikast”ni rasman e’tirof etdi. U ringga hech qachon qaytmadi. Keyingi yillarda u nogironlar aravachasida tasvirlangan suratlar butun boks jamoatchiligi uchun og‘riqli ramzga aylandi.
“Yurak chempioni” va oila kurashi
WBC uni keyinchalik faxriy jahon chempioni deb e’lon qildi. Tashkilot bayonotida Colón “Yurak chempioni” deb ataldi — bu unvon unutilgan kamarlar uchun emas, balki chidam, e’tiqod va qadr-qimmat uchun berildi.
Uning holati butun qoidalar tizimini ham larzaga soldi. WBC aynan Colón bilan bog‘liq fojea ortidan xavfsizlik reglamentlarini qayta ko‘rib chiqdi, tibbiy protokollarni keskin qat’iylashtirdi. Ringda har soniya, har zarbaning narxi borligini yana bir bor eslatgan holat shunday o‘zgarishlarga majbur qildi.
Tashkilot Colón oilasini ham alohida ta’kidladi. Ularning ko‘p yillik parvarishi, taslim bo‘lmasligi, umidni ushlab turishi WBC ta’rificha “dunyo ko‘rgan eng ta’sirli va mislsiz jasorat namoyishlaridan biri”ga aylandi. Oila har kuni, har soat uning hayoti uchun kurashdi — bu safar ring chiroqlari ostida emas, shifoxona palatalarida va uy xonalarida.
World Boxing Organisation (WBO) ham Colónni “oxirigacha jangchi” deb atadi. Ularning so‘zlariga ko‘ra, uning “jasorati, kuchi va jangovar ruhi ring chegaralaridan ancha oshib ketgan”. U endi raqibga qarshi emas, taqdirga, tanasiga, vaqtga qarshi turardi. WBO buni “uning eng buyuk jangi, oilasining cheksiz muhabbati va sadoqati bilan yozilgan sinov” sifatida tasvirladi.
Mag‘lubiyat ortidagi achchiq tafsilot
Colónning professional rekordi fojea oldidan mukammal edi: 16 jang, 16 g‘alaba, 13 nokaut. U tez orada yuqori kamarlar uchun da’vogar sifatida ko‘rilayotgan, puertorikolik boks an’analarining navbatdagi yorqin davomi sifatida tilga olinayotgan edi.
Terrel Williamsga qarshi jang esa statistika qatoriga oddiy mag‘lubiyat sifatida emas, chalkash va bahsli yakun bilan yozildi. Uning burchakdagilari 10-raund tugagach, jang nihoyasiga yetdi deb o‘ylab, Colónning qo‘lqoplarini yechib tashladi. Hakamlar esa bellashuv tugamaganini bildirgan. Natijada puertorikolik diskvalifikatsiya yo‘li bilan mag‘lub deb topildi.
Qog‘ozda bu “DQ” sifatida qayd etildi. Amalda esa bu kecha uning hayotini ikkiga bo‘ldi: ringdagi yulduz va ringdan keyingi sukut.
Og‘ir savolni ochiq qoldirgan o‘lim
Endi esa u yo‘q. 33 yosh — ko‘p bokschilar uchun eng cho‘qqi yillar boshlanadigan pallada Colónning hayot yo‘li uzildi. Uning o‘limi WBC va WBO bayonotlari orqali tasdiqlandi, boks olamida esa yana bir bor eski savol yangradi: qanchalik xavfli bo‘lishiga qaramay, bu sportni yanada xavfsiz qilishning iloji bormi?
Prichard Colón nomi reytinglarda emas, rekorda emas, boshqa sahifada qoladi. U ringda olgan kamarlar bilan emas, o‘zi istamagan, lekin oxirigacha davom ettirgan eng uzun jangi bilan eslanadi. Endi esa navbat boks rahbarlari va mutasaddilariga: bu fojea yana takrorlanmasligi uchun ular haqiqatan ham yetarli ish qilayaptimi?
