Oliver Baumann: Futbolni futbol bo‘lib qolishiga qo‘yib bering
TSG Hoffenheim darvozaboni Oliver Baumann yozgi tayyorgarlik davrasida, Seefelddagi mashg‘ulot bazasida gapirarkan, gapni uzoqdan boshlamadi. 36 yoshli posbonning kayfiyati ochiq-oydin edi: u zamonaviy futbolning tobora ko‘proq biznes va marketing tomonga og‘ib ketayotganidan charchagan.
“Futbol – bu futbol bo‘lib qolishi kerak, gap sportning o‘zida bo‘lsin”, – dedi u media uchrashuvida.
“Sport, futbol juda chiroyli. U hissiyotlardan, o‘yinning o‘zidan yashaydi. Bu yo‘qolib ketmasligi kerak. Shunchalik o‘zgartiravermasinlarki, oxir-oqibat sportni sevadigan hammamiz undan zavq olmay qo‘ymaylik.”
Bu shunchaki kayfiyat emasdi. Baumann aniq misollar bilan gapirdi.
“Mening futbolkamga tegmang”: World Cup nishonlari atrofidagi savdo
Darvozabonni eng ko‘p ranjitgan masalalardan biri – yangi joriy etilgan World Cup nishonlari bo‘ldi. Futbolkaga yengilgina yopishtirilgan, ammo orqasida katta tijorat turadigan mayda detallar.
“Bizda futbolkada kichik nishonlar bor edi. Bir necha marta World Cup o‘ynagan, uzoq yillik futbolchilar uchun ‘Legacy’ deb yozilgan, menda esa ‘debyutant’ yoki shunga o‘xshash narsa edi”, – deya esladi Baumann. “Keyin kiyinish xonasida odamlar yurib, bu nishonlarni yulib ketishadi. Ular faqat biroz dazmollab yopishtirilgandi, xolos. Menga aytishdiki, bundan ham pul topisharkan. O‘ylayman: ‘Mening futbolkamga tegmang, uni o‘zim bilan uyga olib ketmoqchiman!’”
Bu nishonlar FIFA va Fanatics o‘rtasidagi homiylik kelishuvi doirasida joriy etilgani aytilmoqda. Fanatics tarkibida Topps ham bor – savdo kartalari va stikerlar bozorida yirik o‘yinchi. 2030 yilgi World Cup dan keyin Topps uzoq yillik hamkor Panini o‘rnini egallashi kutilmoqda. Futbolkalardan yechib olingan nishonlar esa hali noma’lum shaklda bozorga chiqarilishi rejalashtirilgan.
Oddiy ko‘rinarli detal. Ammo futbolchining ko‘ngli uchun bu – shaxsiy xotira, o‘z teri bilan yozgan tarixining bir bo‘lagi. Baumann uchun esa bu chiziq allaqachon oshib ketgan.
Sun’iy “suv ichish” tanaffuslari: reklama uchun to‘xtatilgan ritm
Baumann tanqid qilgan yagona narsa nishonlar emas. U World Cup davomida joriy etilgan, bahsli bo‘lgan “hydration break” – suv ichish tanaffuslariga ham keskin munosabat bildirdi.
Uning aytishicha, tanaffuslar ob-havoga qarab emas, qog‘ozdagi reglament bo‘yicha ishladi. “Masalan, Houston shahrida stadion ichida harorat 22 darajaga tushirilgandi, konditsioner ishlardi. Lekin qog‘ozda belgilangan ekan, tanaffus baribir o‘tkazildi”, – dedi u.
O‘yin ritmi bo‘linadi, intensivlik so‘nadi. Telekanallar esa bu tanaffuslardan foydalanib, qo‘shimcha reklama bloklarini efirga uzatdi. Tribunadagi tomoshabin, ekrandagi muxlis, maydondagi futbolchi – hammasi kutadi. Reklama esa ishlashda davom etadi.
Baumannning gaplarida bir savol yotibdi: bu tanaffuslar haqiqatan ham futbolchi salomatligi uchunmi yoki efir daromadi uchunmi?
“Final”ga noloyiq maydon: East Rutherforddagi quruq maysalar
Baumann Germaniya uchinchi guruh o‘yinini Ekvadorga qarshi o‘tkazgan East Rutherforddagi stadion sharoitlarini ham eslab o‘tdi. Aynan shu arena World Cup finali uchun tanlangan.
“Maydon suyakdek quruq edi. Men uchun bu final stadioni bo‘lmasdi, hech bo‘lmaganda o‘yin sharoitlari bo‘yicha emas”, – dedi u.
Final – bu futbolning eng yuqori sahnasi. U yerda maydon ham, atmosfera ham, detallar ham mukammallikka yaqin bo‘lishi kerak. Baumann ko‘rgan manzara esa buning aksini eslatgan: katta turnir, lekin maydon sifati oddiy ligadagi sust parvarish qilingan gazonni eslatadi.
Neuer soyasida qolgan Baumann va Nagelsmann bilan “tugallangan” masala
World Cup davomida Baumann Germaniya terma jamoasida Manuel Neuer ortida zaxira darvozaboni bo‘lib qoldi. Turnir oldidan murabbiy Julian Nagelsmann tomonidan berilgan ishonchli bayonotlar, yakunda, boshqa qarorga almashdi.
Nomzodlar e’lon qilinishidan avval Baumann “birinchi raqam” uchun jiddiy variant sifatida ko‘rilayotgandek tuyulgan edi. Keyin esa u aniq ikkinchi raqam sifatida e’lon qilindi – tanlov ortida tanqidiy ohanglar, savollar, shubhalar bilan.
“Hech bo‘lmaganda oxirida u bo‘lgan voqeadan afsusdaligini aytdi”, – dedi Baumann. Shunga qaramay, u Nagelsmann bilan munosabatlari yaxshi ekanini ta’kidladi: “Biz o‘shanda ham yaxshi munosabatda edik, hozir ham shunday. Sport qarorlarini qabul qilinadi va hurmat qilinadi. Men uchun bu masala yopilgan.”
Professional. Og‘riqli, lekin qabul qilingan haqiqat.
Erta xayrlashuv, Nagelsmannning ketishi va Klopp davrining boshlanishi
Germaniya World Cup da omadsiz qatnashdi. Terma jamoa 1/16 finalda kutilmaganda Paraguay ga yutqazib, turnirni erta tark etdi. Bu mag‘lubiyat, jamoa atrofidagi bosim, qarorlar zanjiri – barchasi Nagelsmann uchun oxirga aylandi.
DFB rahbariyati bosimi ostida u iste’foga chiqdi. Rasman “kelishilgan qaror”. Amalda esa – natijalar uchun javob.
Endi esa bosh sahnada boshqa ism: Jürgen Klopp. Nemis futbolining yangi bo‘limi uning qo‘lida yoziladi. Qarshisida esa shunday futbolchilar turibdi – Baumann kabi, futbolni yana futbol bo‘lib qolishini istaydigan, maydondagi o‘yin hissiyotlarini marketing nishonlari va reklama tanaffuslari bosib ketishini xohlamaydigan avlod.
Savol ochiq turibdi: yangi davrda g‘alaba bilan birga, aynan mana shu ruhni saqlab qolish mumkinmi?
