Nyu-Yorkda futbol siyosatini larzaga keltirgan iste’fo: Carlos Cordeiro
Nyu-Yorkda futbol siyosatini larzaga keltirgan iste’fo: Carlos Cordeiro FIFA rejasiga qarshi chiqdi
FIFA prezidenti Gianni Infantino yonida yillar davomida eng ishonchli hamkorlardan biri bo‘lib kelgan Carlos Cordeiro birdan to‘xtadi. Nafaqat to‘xtadi, balki keskin burildi. U jahon futboli markazida qaynayotgan eng bahsli g‘oya – Jahon chempionati tijoriy huquqlariga xususiy kapitalni kiritish rejasiga qarshi ochiqdan-ochiq bosh ko‘tardi.
Kuni kecha FIFAning katta maslahatchisi sifatida faoliyat yuritib kelgan Cordeiro o‘z lavozimidan iste’fo berdi. U bu qarorni oddiy tark etish sifatida emas, balki norozilik bayonoti sifatida e’lon qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu reja “futbol uchun yomon bitim”.
20 milliard dollarlik reja va 4,2 milliard savoli
Infantino tashabbusiga ko‘ra, FIFA o‘zining eng yirik tijoriy aktivlarini – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Club World Cup va boshqa yirik turnirlar huquqlarini – alohida sho‘’ba korxonaga ajratib, uni 20 milliard dollarlik tijoriy gigantga aylantirmoqchi.
Rejaga ko‘ra, ushbu yangi tuzilmaning 20 foizi xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi kerak. Ya’ni, futbol tarixidagi eng qimmat aktivlarning bir bo‘lagi doimiy ravishda bozor qo‘liga topshiriladi.
FIFA bu yerda “anchor investor” sifatida Nyu-Yorkda joylashgan, Joshua Kushner asos solgan investitsiya firmasini tilga olgan. Joshua – AQSh sobiq prezidenti Donald Trumpning kuyovi Jared Kushnerning ukasi. Futbol siyosatida moliyaviy kuchlar va siyosiy soyalar qanchalik chirmashib ketayotganini tasavvur qilish qiyin emas.
Cordeiro esa bu raqamlarga butunlay boshqacha qaraydi. Uning hisob-kitobicha, FIFA oxirgi to‘rt yilda – yaqinda yakunlangan erkaklar Jahon chempionati davrida – 15 milliard dollar daromad ko‘rgan. Tashkilotning o‘zi esa milliardlab zaxira mablag‘larga va nol qarzga ega.
Shu fon oldida 4,2 milliard dollar uchun futbolning eng qimmat aktiviga doimiy ulush sotish, Cordeiro nazarida, mantiqsiz xatar.
U buni keskin ifodalaydi: bu – “futbol kelajagini garovga qo‘yish”.
Bankirdan ogohlantirish: aktivni sotish emas, asrash kerak
Cordeiro tasodifiy byurokrat emas. U 35 yildan ortiq vaqtini bank sohasida o‘tkazgan, Goldman Sachs tajribasi bilan kelgan moliya mutaxassisi. Shu bilan birga, u AQSh futboli sahnasida ham markaziy figuraga aylangan, U.S. Soccer Federation sobiq prezidenti sifatida futbolni ichidan biladi.
Shu sababli uning bayonoti shunchaki hissiy chiqish emas, balki hisob-kitobga tayangan ogohlantirish sifatida yangraydi. U o‘zining Infantino maslahatchisi lavozimidan iste’fo berar ekan, aniq chiziq chizdi: bu reja bilan aloqasi bo‘lmagan, uni qat’iyan rad etadi.
Uning nuqtayi nazari sodda: Jahon chempionati – futbolning yuragi. Shunday aktivdan doimiy ulushni bozorga chiqarish, ayniqsa FIFA moliyaviy jihatdan bu qadar qudratli bo‘lib turgan bir paytda, kelajak avlodlar hisobiga bugungi kun uchun pul olishga o‘xshaydi.
Ichkaridan chaqiriq: “Gapirish vaqti keldi”
Cordeiro iste’fosi faqat bitta imzo bilan tugamadi. U FIFA ichkarisiga, yuqori martabali xodimlarga ham murojaat qildi. So‘zlari keskin: bunday miqyosdagi qarorlar “futbol manfaatlari uchun”, emas, “undan foyda ko‘rishni istaganlar uchun” qabul qilinmasligi kerak.
U besh yil davomida Infantino bilan yonma-yon ishlaganini, FIFAda “fidoyi, printsipial, o‘yinni chin dildan sevuvchi odamlar” borligini eslatdi va ularni ham ovoz chiqarishga chaqirdi: “Umid qilamanki, ular ham gapirishadi”.
Bu oddiy norozilik emas, ichkaridan kelayotgan siyosiy signaldir. Jahon futbolining eng yuqori qavatida bo‘linish chuqurlashayotganini ko‘rsatadigan ishora.
Infantino uchun noqulay paytmi?
Gianni Infantino FIFA tepasida o‘n yildan ortiq vaqt turibdi. U kelgusi yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan saylovlarda deyarli raqibsiz qayta saylanadi, degan tasavvur shakllangan edi. Endi esa bu tasvirda yoriqlar paydo bo‘layotgandek.
FIFA prezidentligiga da’vogarlik uchun nomzodlar ko‘rsatish muddati 18 noyabrga belgilangan. Cordeiro iste’fosi aynan shunday siyosiy taqvim fonida yuz berdi. Bu tasodif emasdek ko‘rinadi.
FIFA bugun moliyaviy jihatdan eng kuchli davrlaridan birini boshdan kechiryapti. Lekin aynan shunday paytda tashkilot futbolning eng muqaddas aktiviga – Jahon chempionatiga – bozor tamg‘asini bosmoqchi. Savol esa ochiq qoladi: bu qadam futbolni yangi bosqichga olib chiqadimi yoki uning ruhini asta-sekin yemira boshlaydimi?
Cordeiro o‘z javobini allaqachon aytdi. Endi navbat FIFA ichkarisidagi ovozlarga.
