Novak Djokovic: Buyuk Chempion O‘zini Shubha Ostiga Qo‘yadi
Novak Djokovic haqida bitta haqiqat bor: uni hech kim o‘zidek shubha ostiga qo‘ymaydi.
U deyarli hamma narsani yutib bo‘ldi. Katta dubulg‘a yakkalik final g‘alabalari bo‘yicha rekord, Masters 1000 toifasidagi sovrinlar soni bo‘yicha rekord – raqamlar allaqachon uni tarixning eng buyuk tennischilaridan biri qatoriga qo‘shib bo‘lgan. Lekin 39 yoshli serb uchun bu yetarli emas.
Yangi hujjatli filmda u shunday deydi: u o‘zidan qoniqmaydi, o‘zini tinch qo‘ya olmaydi. Doim ko‘proqni xohlaydi – yaxshiroq, tezroq, kuchliroq bo‘lishni. Va shunday holatga keladiki, o‘zi aytganidek, go‘yoki o‘zini o‘zi qamoqqa tashlaydi.
Keyinroq u yana bir bor shu mavzuga qaytadi: “Men birinchi raqamli shubhalanuvchiman. Eng avvalo o‘zimni noto‘g‘ri ekanimni o‘zimga isbotlamoqchiman”, deydi u.
24 ta Katta dubulg‘a sovrini, 2023 yilgi US Opendagi g‘alaba, Margaret Court bilan tarixiy peshqadamlikni bo‘lishib turishi, so‘nggi yetti Katta dubulg‘aning oltitasida kamida yarim finalga chiqishi, Avstraliya ochiq chempionati finaliga chiqqan eng yoshi katta tennischi bo‘lib tarixga kirishi – bularning bari uning merosi. Lekin u baribir o‘zini tinchlantira olmaydi.
Uning rafiqasi Jelena hujjatli filmda ochiq gapiradi: Novak nafaqaga chiqish haqida ikki xil tuyg‘ular bilan yashayotganini aytadi. Unga ko‘ra, eri yelkasida bir og‘ir yuk bor – qanchalik ko‘p ish qilmasin, o‘zi uchun baribir “hech qachon yetarli emas”. Tennis esa uning uchun o‘zini munosib his qiladigan, o‘z qiymatini ko‘radigan maydon.
Bombardimonlar orasida ulg‘aygan bola
Film tomoshabinga juda yosh Djokovicni ko‘rsatadi. Televideniyedagi ilk intervyulardan birida undan tennis haqida so‘rashadi. U sportni “mas’uliyat” deb ataydi va maqsadini qisqa, aniq aytadi: chempion bo‘lish.
Uning o‘yin uslubi, kortdagi fe’l-atvori, raqibga munosabati – bularning bari oddiy sport tarixi emas, bolalikdagi og‘ir xotiralardan o‘tib kelgan yo‘lning davomidir.
Belgradda tug‘ilgan Djokovic 1999 yil bahorida, NATO bombardimonlari paytida hali bola edi. Hujjatli filmda u o‘sha kunlarni eslaydi: ularning uyi yerosti boshpanasiz edi, shuning uchun har safar xavf tug‘ilganda boshqa binodagi panohgohga yugurishardi. Bir gal yugurib ketayotib, u yiqilib tushadi, oilasi esa sezmay davom etadi. Novak ortiga qaraydi va o‘z uyiga yaqin kasalxonaga samolyotdan ikkita bomba tashlanganini ko‘radi.
Yillar davomida non va sut uchun navbatlarda turish, har kuni xavotir, har kecha sirena. U buni “menga o‘yinchi va inson sifatida poydevor bo‘lib qolgan lahzalar” deb ta’riflaydi. Aytishicha, u bu davrga na nafrat, na afsus bilan qaraydi. Aksincha – minnatdorlik bilan. Uningcha, hayotda hamma narsa sababsiz bo‘lmaydi.
Qimmat va ko‘pincha elitaga xos sportda u tashqaridan kirib kelgan bola edi. Otasi uning ilk tennis safarlarini moliyalashtirish uchun “noto‘g‘ri odamlardan” qarz olganini Novak o‘zi tan oladi. Bu yo‘l oson bo‘lmagan.
Keyin u professional sahnaga chiqdi va butun tennis olami o‘rganib qolgan “Roger Federer – Rafael Nadal” dueli o‘rtasiga kirib keldi. Kortda ko‘proq hissiyot ko‘rsatadigan, o‘zini ochiq ifoda etadigan Djokovic hammani ham birday rom qilmadi. Tribunalar ko‘pincha boshqacha munosabat bildirdi, lekin u baribir yo‘lidan qaytmadi.
O‘zi aytganidek, u uzoq yillar davomida ko‘plab his-tuyg‘ularini ichida bosib yurdi va ular keyinchalik kortda portlab chiqa boshladi. Chunki u yer – u uchun eng xavfsiz joy, eng tanish hudud edi. Tennis u uchun shunchaki o‘yin emas, raqobat emas. U o‘zini kimligini aniqlaydigan maydon.
Nafaqa savoli va tugamagan chanqoqlik
Har gal Djokovic Katta dubulg‘ada mag‘lub bo‘lsa, bir xil savol ko‘tariladi: qachon ketadi? 2026 yilgi US Open qanday yakunlanishidan qat’i nazar, u bu savollarni yana eshitishiga ko‘nikkan.
Uning uzoq yillik raqiblari Federer va Nadal tan jarohatlari bilan kurasha-kurasha, mos ravishda 2022 va 2024 yillarda kort bilan xayrlashdi. Djokovic esa so‘nggi yillarda taqvimini keskin qisqartirdi, deyarli faqat Katta dubulg‘alarga urg‘u bermoqda. O‘tgan yilgi Wimbledon’da Jannik Sinnerga yutqazgach, u Katta dubulg‘alarning yakuniy bosqichlariga “bakining yarmi bo‘sh” holatda kirayotganini tan olgan edi.
Shunga qaramay, u “kareramning amal qilish muddati” haqida o‘ylamayotganini aytadi. Hujjatli filmda bergan javobi qisqa, ammo aniq: nega nafaqani muhokama qilishi kerak, agar u hanuz o‘ziga yana va yana g‘alaba qozonishi mumkinligini isbotlayotgan bo‘lsa?
Uning mezoni oddiy: ichki turtki, ishtiyoq va eng muhimi – o‘zini dunyoning eng zo‘r tennischilari qatorida his qilish. Bular bor ekan, u davom etmoqchi.
Parijdagi 2024 yilgi Olimpiada o‘yinlarida qo‘lga kiritilgan oltin medal – uning karerasidagi eng yuqori cho‘qqi sifatida ko‘rsatiladi. Bu unvonni u yillar davomida quvib kelgan edi. Endi esa nigohini 2028 yilgi Los Angeles o‘yinlariga qaratgan. U bu manzil uzoqdek tuyulishini tan oladi, lekin o‘zini u yerga yetib borishga qodir deb hisoblaydi.
Uning orzusi aniq: karerasini yelkasida Serbiya bayrog‘i bilan yakunlash. Uningcha, shunday yakun – u eng faxrlanadigan yo‘lni chiroyli tarzda yopish bo‘ladi.
Savol esa ochiq qoladi: o‘zidan doim ko‘proqni talab qiladigan bu chempion qachon o‘ziga “yetarli” deb aytadi? Tennis olami bunga javob kutib yashaydi, Djokovic esa hozircha kortda qolishni tanlayapti.
