Newcastle transfer siyosati: Elanga va Wissa qanday o'zgaradi?
Premyer-ligadagi transferlarning yarmi baribir ishlamaydi. Bu xulosa emas, sovuq raqamlar edi – buni bir paytlar Liverpool ilmiy bo‘limini boshqargan Dr Ian Graham aytgan.
Ammo bir muddat shunday tuyuldiki, bu qoida Newcastle Unitedga tatbiq etilmaydi. St James’ Parkga kelgan Alexander Isak, Bruno Guimaraes, Kieran Trippier, Dan Burn kabi nomlar klub transfer siyosatini deyarli namunaga aylantirgandek ko‘rindi. Go‘yoki kod yechilgandi.
O‘tgan yozgacha.
Shundan keyin kelgan to‘lqin esa unchalik ham yorqin bo‘lmadi. Himoyachi Malick Thiawdan tashqari, 100 million funtdan ortiq sof xarajat tezkor natijaga aylanmadi. Hozir Newcastle yangi kuchga muhtoj – klub Hoffenheim vingeri Bazoumana Toure bo‘yicha ishni yakunlash arafasida – lekin shuncha mablag‘ sarflangan o‘tgan yozgi transferlar ham o‘z so‘zini aytishi shart.
“Men ularning barchasiga ishonaman. Ular o‘zini oqlaydi”, – degandi bosh murabbiy Eddie Howe o‘tgan mavsum oxiridagi matbuot anjumanlaridan birida.
Bu so‘zlar endi sinov davriga kirdi. Yaqin oylar ko‘p narsani ochib beradi. Hozircha esa Anthony Elanga va Yoane Wissa Jahon chempionatidagi o‘yinlari bilan ijobiy signallar yubordi. Ular Nottingham Forest va Brentford safida Newcastle skautlarini hayratda qoldirgan paytdagi futbolchilariga biroz ko‘proq o‘xshab qoldi.
Eng qizig‘i, ikkovlon turnir davomida jami beshta gol urdi – bu ularning Newcastledagi ilk mavsumidagi umumiy natijasiga teng.
Albatta, Jahon chempionatidagi o‘yinga ortiqcha ma’no yuklash xavfli. Lekin Elanga va Wissa shu yangilangan ishonchni Tynesidega qaytarib olib keladimi?
Elanga: yo‘qotadigan narsa qolmaganda
Elanga maydonga tushganida yo‘qotadigan hech vaqosi yo‘q edi. Shvetsiya guruh bosqichidagi ikkinchi o‘yinida Niderlandiyaga qarshi 0:4 hisobida yutqazib turgan paytda murabbiy uni zaxiradan o‘yinga tashladi.
24 yoshli vingerga atigi to‘rt daqiqa kifoya qildi. U chaqqon qarshi hujumda chiziq ortiga chiqib ketdi, to‘pni qabul qildi va sovuqqon zarba bilan hisobni qisqartirdi. Shu lahza unga kerak bo‘lgan turtki edi.
Keyingi o‘yin – Yaponiyaga qarshi bahsda – u asosiy tarkibda maydonga tushdi. Bu safar qanotdan ichkariga kirib, o‘zining sevimli zarbasini – egri chiziq bo‘ylab uchadigan zarbani – ishga soldi va Shvetsiyani hisobda tenglashtirdi.
Shvetsiya baribir 1/16 finalda Fransiyadan 0:3 hisobida mag‘lub bo‘lib, turnirni tark etdi. Lekin Elanga baribir ijobiy taassurot qoldirdi. Bu musobaqa uning tezligi va jasorati bilan nimalarga qodir ekanini eslatib qo‘ydi.
“U o‘yinni o‘zgartirib yuboradigan futbolchi”, – degan edi sobiq Newcastle va Shvetsiya jamoadoshi Emil Krafth.
Elanga buni Nottingham Forest safida allaqachon isbotlagan. Newcastlega kelgach esa mutlaqo boshqacha, mayda detallargacha ishlab chiqilgan tizimga moslashish unga ancha og‘ir bo‘ldi – to‘liq yozgi tayyorgarlikka qaramay.
Biroq chaqnashlar bo‘ldi. Champions League pley-off bosqichida Nou Campdagi dubl, St James’ Parkda Liverpool va Barcelona himoyachilarini tezligi bilan titratib yuborgan lahzalar. Ko‘p marta u qanotdan ideal uzatma chiqardi, lekin sheriklari yakuniy zarbani topa olmadi.
Hammasi ketma-ket bo‘lib keta olmadi, albatta. 55 million funtlik transferga yarashmaydigan og‘riqli o‘yinlar ham bo‘ldi. Lekin shved taslim bo‘lish niyatida emas.
“U o‘ziga muvaffaqiyatsizlikka yo‘l qo‘yadigan darajada ruhiy jihatdan zaif emas”, – dedi Elangaga yaqin manba.
U ilhom olish uchun uzoqqa qarashi shart emas. Anthony Gordon ham Premyer-ligadagi tajribaga ega bo‘lsa-da, 2023 yilda Evertondan kelgach, Newcastle tizimiga moslashishi uchun vaqt kerak bo‘ldi. U shu qadar o‘zini ko‘rsatishni istardiki, deyarli har kuni kiyinish xonasida atrofidagilardan: nimani yaxshilash kerak, qayerda xato qilyapman, deb so‘rab yurardi.
Gordon to‘p bilan mas’uliyatliroq bo‘la boshladi, so‘nggi uchinchi hududdagi qarorlarini tozaladi va nihoyat England Under-21 bilan muvaffaqiyatli Yevro turniridan keyin ochilib ketdi.
Krafth Elangada ham xuddi shunday yo‘lni ko‘rayotgandek.
“Menimcha, Anthony uchun ikkinchi mavsum butunlay boshqacha bo‘ladi, – dedi u. – Nimalarga duch kelishini biladi. Murabbiy undan nimani kutayotganini endi aniqroq his qiladi.”
Elanga hech bo‘lmaganda nima kutayotganini taxmin qila olardi. Wissa esa butunlay boshqacha ssenariyga tushib qoldi.
Wissa: buzilgan tayyorgarlik va kechikkan ritm
Yoane Wissa Newcastledagi ilk mavsumiga eng yomon boshlanishni tanladi. U Brentfordni tark etish va 55 million funtlik transferni yakunlash uchun bosim o‘tkazdi. Natijada uning yozgi tayyorgarligi uzilib-qirqilib ketdi. Keyin esa DR Congo safida tizzasidan jarohat oldi.
Wissa shoshildi. Jamoaga yordam berish, Howe ishonchini oqlash uchun imkon qadar tezroq safga qaytishga urinib ko‘rdi. Dastlabki olti o‘yinda uchta gol – yomon emasdek ko‘rindi. Lekin shu yerda to‘xtab qoldi.
29 yoshli hujumchi ritm topa olmadi. Eng katta imkoniyatlarni boy beradigan, zarba berish onida ikkilanishga moyil futbolchiga aylandi. Mashg‘ulotlar yetishmasligi esa zich o‘yinlar jadvalida baribir o‘zini ko‘rsatdi.
Shunga qaramay, bir necha oy o‘tgach, Howe aprel oyida mashg‘ulotlarda “uning eng yaxshi ko‘rinishini” ko‘rayotganini aytdi. Wissa nihoyat jismoniy holatini tiklab, tizimni his qila boshlayotgandek edi.
“Yangi klubga kelganingda, nima kutishni bilmay qolasan, – deydi Krafth. – Ayniqsa Newcastlega. Biz qanday mashg‘ulot o‘tkazamiz, qanday o‘ynaymiz – bunga hech bir futbolchi oldindan tayyor bo‘la olmaydi. Bu intensivlikka ko‘nikish oson emas.”
Klub ichkarisida ham shunday fikr shakllandi: jadval biroz yengillashgan, guruh mashg‘ulotlari soni oshgan so‘nggi haftalarda Wissa va boshqa yangi futbolchilar sezilarli foyda ko‘rdi.
Jahon chempionatiga kelib, Wissa ancha yengil, o‘tkir va ishtahali ko‘rindi. Sahna unga yoqdi. DR Congo tarixidagi ilk Jahon chempionati goli – aynan Wissa nomiga yozildi: Portugaliyaga qarshi o‘yinda chiroyli bosh zarbasi bilan hisobni tenglashtirdi.
O‘zbekistonga qarshi bahsda u bir necha imkoniyatni boy berdi, lekin baribir o‘sha o‘yinda dubl qayd etib, “eng yaxshi futbolchi” sifatida tan olindi va jamoasini 3:1 hisobidagi g‘alaba bilan tarixiy – ilk bor pley-off bosqichiga olib chiqdi.
1/16 finalda esa navbat Angliyaga keldi. Wissa hisob 1:0 bo‘lib turgan paytda ustunga zarba berdi – bu to‘p darvozaga kirganida, hisob 2:0 bo‘lishi va o‘yin butunlay boshqa yo‘nalishga burilishi mumkin edi. Ammo imkoniyat yo‘qoldi, o‘yin esa qo‘ldan ketdi.
Baribir bu turnir uning uchun burilish nuqtasiga o‘xshaydi.
“Newcastleda o‘zimning eng yaxshi yuzimni ko‘rsata olmadim, – degandi Wissa Jahon chempionati paytida. – Lekin vaqtim kelishini bilar edim.”
Endi navbat – o‘sha vaqtdan foydalanishda. Newcastle ichida esa umid bor: bu faqat Wissa uchun emas, Elanga uchun ham yangi boshlanish bo‘lishi mumkin. Mavsum davomida klubning transfer “kodeksi” haqiqatan ham ishlashini isbotlay oladimi yoki o‘tgan yozgi xarajatlar ogohlantiruvchi hikoyaga aylanadimi – endi shuni maydon hal qiladi.
