Moses Itauma: Og‘ir vazn taxtiga eltuvchi yo‘l

Moses Itauma: memdan boshlanib, og‘ir vazn taxtiga eltishi mumkin bo‘lgan yo‘l

Britaniyalik og‘ir vazn vakili Moses Itauma telefonini cho‘ntagidan chiqaradi-da, suratlarni aylantira boshlaydi. Bir payt kulib yuboradi. Ekranda – sobiq Nigeriya prezidenti Olusegun Obasanjo, milliy libosda, qo‘llari belida, yuzida hech qanday ifodasiz, ammo hamma narsani aytib turgan nigoh.

“‘Afrikalik ota seni orzu qilmagan kasbingni tanlaganing, keyin esa unda muvaffaqiyat qozonganingni ko‘rganda shunday qaraydi’, – deb o‘qib beradi Itauma. – Bu aynan mening dadam”.

Uning hikoyasi ana shunday, yarim hazil, yarim achchiq haqiqatdan boshlanadi.

Shifokor bo‘lishi kerak edi, lekin ringni tanladi

Moses Slovakiyada tug‘ilgan. Otasi nigeriyalik, onasi slovak. Bolalik chog‘ida oilasi bilan Kentga ko‘chib o‘tganida, ota-onasining rejasi aniq edi: o‘g‘il shifokor yoki yurist bo‘ladi.

Ring bu rejada yo‘q edi.

Ammo katta akasi professionalga aylanganida va kichik Mosesning tabiiy iste’dodi ko‘zga tashlana boshlaganida, uy ichidagi muhokama ham o‘zgardi. Avvaliga shubha, keyin esa asta-sekin yon bosish.

“Maktdab haqida o‘ylama, faqat boksingga e’tibor ber”, – degan qarorga keladi onasi.

Bu qaror hozir qaraganda shunchaki dadil qadam emas, hayotni o‘zgartirgan burilish bo‘lib chiqdi. Endi esa, 21 yoshida, Itauma shanba kuni Filip Hrgovicga qarshi ringga ko‘tarilib, bo‘sh turgan IBF chempionlik kamari uchun jang qiladi. G‘alaba uni tarixdagi eng yosh og‘ir vazn chempionlari ro‘yxatida ikkinchi o‘ringa olib chiqishi mumkin.

“Britaniya boksining bayrog‘ini ko‘tarish bo‘yicha mendan juda katta umid bor. Shunga munosib bo‘lishim kerak”, – deydi u.

Tyson Fury va Anthony Joshua asta-sekin sahnadan tushishga yaqinlashayotgan bir paytda, Hrgovic ustidan g‘alaba Itaumani Britaniya og‘ir vaznining navbatdagi katta ismi sifatida oldingi qatordan joylashtiradi.

Fury shou qiladi, Itauma esa sukutni tanlaydi

Tyson Fury – Netflix hujjatli filmlari, ulkan shaxsiyati, har doim markazda turishni yaxshi ko‘radigan yulduz. Itauma boshqacha. U ko‘proq Anthony Joshua’ga o‘xshaydi – yopiq, matbuot bilan masofani saqlaydigan, ortiqcha shovqinni yoqtirmaydigan yigit.

“Eng ko‘p asabimni buzadigani – odamlar seni go‘yo ommaviy mulk deb o‘ylashi”, – deydi u.

“Men haqimda bilishmaydigan narsa shuki, aslida men umuman yorqin chiroqlar ostida bo‘lishni xohlamayman. Faqat kareram shunday ketayaptiki, menda boshqa iloj qolmayapti”.

Joshua singari, u ham jang haftasidagi spektakllarga ko‘p bosh og‘ritmaydi. Hrgovic payshanba kungi matbuot anjumanida gapini bo‘lib, vaziyatni qizitmoqchi bo‘lganida, Itauma shunchaki olib boruvchi Adam Smith’dan keyingi savolni so‘radi. Hech qanday shou, hech qanday bo‘sh hayqiriq.

Ularning yo‘llarida o‘xshashliklar ko‘p.

Joshua IBF kamarini o‘zining 16-professional jangida, 34 raund tajribaga ega bo‘lganida, Charles Martin’dan tortib olgan. Itauma esa ilk jahon chempionlik imkoniyatiga bir jang oldinroq kelmoqda – 15-jangi, 31 raund ortda.

Joshua Olimpiada oltin medali va yanada boy havaskor tajribaga ega edi. Agar Itauma Hrgovicni yengsa, taqqoslashlar baribir oldini olmaydi. U Joshua’dan ham tezroq jahon chempioniga aylangan eng tezkor britaniyalik og‘ir vazn bokschisi sifatida tarixga kiradi.

“Bosim – bu imtiyoz”

Moses Itaumaning murabbiyi Ben Davison – Joshua va Fury bilan ham ishlagan tajribali mutaxassis. U shogirdining oldinda turgan bosimga tayyorligiga ishongan.

“Bosim – bu imtiyoz”, – deydi u.

“Moses juda uzoq vaqtdan beri shu bosim ostida. Menimcha, bu unga suvdagi o‘rdakka tushgandek – hech narsa qilolmaydi”.

Boksdagi eng istiqbolli yoshlar odatda ehtiyotkorlik bilan, bosqichma-bosqich olib boriladi. Ular xavfli janglarga yetib kelguncha ko‘p narsa o‘rganib ulguradi.

Itauma bu qolipni sindirdi. U jahon chempionligi jangiga “tez yo‘lak” orqali chiqdi.

Queensberry promouterlik kompaniyasi rahbari Frank Warren’ning o‘g‘li Francis, uni ilk bor o‘smir paytida, tajribali professional bokschilar bilan sparring qilayotganida payqab qolgan. Sobiq Britaniya og‘ir vazn chempioni Jeamie “TKV” Tshikeva esa undan ham oldin ko‘rgan.

“Moses 11–12 yosh atrofida edi, lekin allaqachon katta, 75–80 kilo atrofida bo‘lgan, – deydi TKV. – Xuddi o‘sha vazndagi kattalar bilan sparring qildi. U ringga chiqib, bu kattaga haqiqiy dars berdi, men esa hayratdan qotib qoldim.

“U sparring qilgan yigit 25 yoshlar atrofida edi. Uyga borib, xotiningga ‘meni bir bola urib qo‘ydi’ deyishni tasavvur qiling”.

Whyte va Franklin ustidan g‘alabalar – signal

Itaumaning professional yo‘li Dillian Whyte va Jermaine Franklin ustidan erishilgan yorqin to‘xtatish g‘alabalari bilan belgilandi. Bu raqiblar jahon elitasining cho‘qqisi bo‘lmasligi mumkin, lekin ularni yanchib tashlagan uslub, ko‘pchilik ko‘zida Mosesni “cho‘qqiga yozib qo‘yilgan” yigitga aylantirdi.

Oleksandr Usyk IBF kamaridan voz kechgach, Frank Sanchez chetga surilishga rozi bo‘ldi va shunday qilib Itauma – Hrgovic jangi birdaniga jahon chempionligi darajasiga ko‘tarildi.

Tez yo‘lak birdaniga kimlargadir “qisqa yo‘l” bo‘lib ko‘rina boshladi.

IBF kamari hali o‘rtaga qo‘yilmasidan oldin ham Hrgovic Itaumani “hammasi tayyor qilib qo‘yilgan” bokschi sifatida tasvirlagan edi. Ijtimoiy tarmoqlarda ham shunga o‘xshash kayfiyat: ehtimol, avval final saralash jangini yutib, keyin chempionlikka chiqishi “tabiiyroq” bo‘larmidi?

Itauma bu shubhalarga bosh qotirmaydi.

“Bu men uchun yo‘qotadigan holat, – deydi u. – Agar yutsam, odamlar ‘shundoq ham shuni kutganmiz’ deyishadi, agar yutqazsam, ‘o‘ylagandek kuchli emas ekan’ bo‘ladi.

“Men boshqa odamlarning kutganlarini rozi qilishdan baxt topmayman”.

Savol: sakkizinchi raundda ham qarshisida turgan raqib bo‘lsa-chi?

Uning kuchli zarbalari hozircha ko‘p savollarni yopib qo‘ydi. Ammo ring haqiqatni kechiktirmaydi. Bir kun kelib, zarbalar jangni erta tugatmaydi. Raqib sakkizinchi raundda ham oyoqda bo‘ladi, xavfli bo‘lib qoladi, qayta hujum qiladi.

Shunda nima bo‘ladi?

Joshua, Daniel Dubois va Fabio Wardley bilan sparring qilgan TKV yopiq eshiklar ortida ko‘rganlari asosida Itauma bunga tayyor, deb hisoblaydi.

“Moses hech qachon yengil qarab ishlamaydi, janglarida ham, mashg‘ulotlarda ham hali jiddiy sinov ko‘rmagan bo‘lsa-da, – deydi u. – Men uni bo‘shashganini ko‘rmaganman. U tez, o‘tkir, yaxshi o‘rganadi va deyarli zarba yemaydi.

“Menimcha, u uzoq raundlarni ham bemalol bosib o‘tadi. Divizionni yillar davomida boshqarish salohiyatiga ega”.

Itauma lagerida uning bu darajaga loyiq ekani borasida shubha yo‘q. Tashqaridagi “erta emasmi?”, “haqiqatdan munosibmi?”, “tayyormi?” degan savollar esa birinchi gong yangragan zahoti ma’nosini yo‘qotadi.

Shanba kuni u 12 raundga ega bo‘ladi. Kerak bo‘lsa. Og‘ir vazn tarixida o‘z bobini yozish uchun. Shu bob qanday yozilishi esa endi faqat uning qo‘llari va yuragiga bog‘liq.