Monza Gran-prisi: Issiqlik xavfi va poyga sharoitlari
Italiya Gran-prisi hafta oxiri oldidan allaqachon qizib ketdi — bu safar metafora emas, mutlaqo haqiqiy harorat haqida gap ketmoqda. Monza atrofida davom etayotgan yozgi jazirama sabab poyga rasmiy ravishda “issiqlik xavfi” toifasiga kiritildi.
Bu belgi shunchaki ogohlantirish emas. Rasmiy talqinga ko‘ra, yakshanba kuni poyga davomida ma’lum bir vaqtda havo harorati kamida 31 darajadan oshishi aniq bo‘lsa, musobaqa “heat hazard” maqomini oladi. Monza uchun prognoz bundan ham keskinroq.
Monzada o‘rtacha emas, chindan ham jazirama
Milan shimoli-sharqidagi klassik tezlik ibodatxonasi — Monza atrofidagi havo harorati butun hafta davomida o‘rtalar 30 darajadan pastga tushmasligi kutilmoqda. Haftaning o‘rtasidayoq raqamlar ogohlantira boshladi: chorshanba kuni tushdan keyin Milan yaqinidagi Linate aeroporti hududida termometr 36 darajani ko‘rsatdi.
Shunday sharoitda 300 km/soatga yaqin tezlik, yuqori yonilg‘i yuklamasi, tormozlarga tushadigan ulkan yuk va kabinada allaqachon yuqori bo‘lgan harorat bilan kurashish — bu faqat texnika emas, inson chidamliligi sinovi ham bo‘ladi.
Sovutish tizimi yoki 5 kilo yuk
Rasmiy qaror e’lon qilingach, haydovchilarga qo‘shimcha imkoniyat ochildi. Endi ular kombinezon ostidan kiyiladigan, olovga chidamli maxsus futbolka ichidan o‘tadigan quvurlar orqali sovutilgan suyuqlik — masalan, glikol — aylantiradigan sovutish tizimidan foydalanishi mumkin.
Bu majburiy emas. Kimdir o‘zining jismoniy tayyorgarligiga, odatiga yoki mashinaning balansiga ishongan holda, bu tizimni ishlatmaslikni tanlashi mumkin. Lekin tanlov narxsiz emas: sovutish tizimisiz poygaga tushadigan har bir haydovchi mashinasiga 5 kilogramm ballast orttirishi shart.
Bu esa Monza singari yuqori tezlikdagi trekda jiddiy omil. Har bir gramning ahamiyati bor bo‘lgan sharoitda 5 kilogramm — bu to‘g‘ri chiziqlardagi tezlanish, tormoz masofasi, shinalar yeyilishi va, albatta, strategiyaga ta’sir qiladigan yuk.
Shunday qilib, yakshanba kuni Monzada kurash nafaqat sekundlar, balki darajalar ustidan ham kechadi. Savol bitta: kim tezlik va jazirama orasida to‘g‘ri muvozanat topa oladi?
