Monakodagi bahs va podium qayta bo‘lishi
Monakodagi bahs tugadi, sud esa natijani ag‘darib tashladi. Apellyatsiya sudida g‘alaba qozongan McLaren va Red Bull pit-leyndagi tezlik oshirish jazolari atrofidagi tortishuvga nuqta qo‘ydi va podium tarkibini qayta chizdi.
Podium qayta bo‘lingan kun
Alpine uchun bu qaror og‘riqli bo‘ldi. Jamoa apellyatsiyasi tufayli Pierre Gaslyga qo‘yilgan ikki marotaba besh soniyalik jarima bekor qilingach, u rasmiy protokolda uchinchi o‘ringa ko‘tarilgandi. Endi esa hammasi ortga qaytdi.
Gasly yo‘lda uchinchi bo‘lib marraga kelgan, lekin dastlabki rasmiy natijalarda yettinchi bo‘lib qayd etilgandi. Alpine apellyatsiyasi vaqtincha unga podiumni qaytarib bergan bo‘lsa, McLaren va Red Bullning qarshi shikoyatlari hamda sud qarori barini yana o‘sha dastlabki holatiga qaytardi: Gasly yana yettinchi.
Podiumga esa yana Red Bull poygachisi Isack Hadjar qaytdi. U uchinchi pog‘onani egallaydi. McLaren haydovchisi Oscar Piastri to‘rtinchi o‘ringa ko‘tarildi. Racing Bulls dueti — Liam Lawson va Arvid Lindblad — beshinchi va oltinchi o‘rinlarga siljidi. Bir qarashda oddiy qayta hisobdek tuyuladi, aslida esa bu qaror butun hafta oxiri bo‘ylab cho‘zilgan texnik va huquqiy jangning yakuni bo‘ldi.
77 santimetr atrofidagi bahs
Mojaroni tug‘dirgan tafsilot juda nozik: pit-leynda rasmiy o‘lchangan masofa bilan haydovchi qonuniy ravishda bosib o‘tishi mumkin bo‘lgan eng qisqa yo‘l orasida 77 santimetr farq borligi aniqlandi. Ana shu farq butun poygani larzaga soldi.
Alpine apellyatsiyasi vaqtida shuni isbotladi: yangi, qisqaroq chiziq bo‘yicha hisoblaganda Gasly pit-leyndagi tezlik chegarasini buzmagan. Shu sababli uning jazosi bekor qilingan, natijada podiumga qaytgandi.
Ammo McLaren bunga rozi bo‘lmadi. Ular uchun bu faqat prinsip masalasi emas edi. Piastri shu chalkashlik sabab ikki ochkoni yo‘qotgan, chunki u besh soniyalik pit-leyndagi tezlik jarimasini to‘liq o‘tab bo‘lgan haydovchilardan biri edi. Jamoa “sport adolati”ni talab qilib, ishni sudga olib chiqdi.
Sudning qat’iy chizig‘i
Apellyatsiya sudi qarorining markazida bitta fikr turibdi: bir hafta oxiri uchun belgilangan texnik parametrlar poyga o‘rtasida yoki undan keyin o‘zgartirilmaydi. Haydovchilar va jamoalar o‘sha parametrga qarab mashina sozlaydi, strategiya tuzadi, riskni hisoblaydi. Sud aynan shuni himoya qildi.
Rasmiy F1 o‘lchovi bilan keyinroq aniqlangan qisqaroq masofa orasidagi tafovut, sudga ko‘ra, rasmiy o‘lchovni “noto‘g‘ri” qilmaydi. Qarorda ta’kidlanishicha, poygadan keyin qisqaroq chiziq nazariy jihatdan mumkinligi aniqlangan bo‘lsa ham, “sport adolati mutlaqo rad etadigan narsa — bu butun musobaqa davomida umumiy kalibrlash parametri bo‘lib xizmat qilgan o‘lchovni, haydovchilar shu asosda kalibrlanib, poyga qilganidan keyin, boshqa geometrik yoki o‘lchov yondashuvi bilan almashtirib, yakuniy natijalarni qayta baholashdir”.
Ya’ni, qoidalar poyga tugagach emas, startdan oldin teng bo‘lishi kerak. Shundan ortig‘i — tartibsizlik.
Jazolar soyasida qolgan poyga
Bu ish faqat Gasly yoki Piastri bilan cheklanib qolmadi. Pit-leyndagi tezlik bo‘yicha bir nechta haydovchi jazoga tortildi, ularning orasida Mercedes poygachisi George Russell ham bor edi. U pit-leyndagi tezlik jarimasini to‘g‘ri o‘tab bo‘lmagani uchun qo‘shimcha jazo oldi va ochkolardan mahrum bo‘ldi.
Monakodagi yakuniy protokol shunday qilib bir necha bor o‘zgardi. Har bir qaror yangi zanjirli reaksiya tug‘dirib, ochkolar taqsimotini yangidan chizdi. Sudning so‘nggi hukmi esa shu zanjirni nihoyat to‘xtatdi, lekin savollarni emas.
Alpine hafsalasi pir, lekin kurash davom etadi
Alpine rasmiy bayonotida qarorga ochiqchasiga rozi emasligini bildirdi. Jamoa “car 10 (Gasly) poyga davomida biror lahzada ham pit-leyndagi tezlik chegarasini oshirmagan” degan fikrida qat’iy qolganini ta’kidladi. Shunga qaramay, Parijdagi tinglov hay’ati qarorini tan olishga majbur bo‘ldi.
Ularning so‘zlariga ko‘ra, natija “kutilganidek emas”, jamoa o‘zini “nohaq jazolangan” deb hisoblaydi. Biroq Alpine endi e’tiborni trekdagi ishga qaratmoqchi, tezlik va natijani yaxshilashga urinadi. Oldinda hanuz tig‘iz va juda raqobatbardosh chempionat ularni kutib turibdi.
Monakodagi bu 77 santimetrli bahs esa mavsum yakunida qayta esga tushishi aniq: chempionlik yoki konstruktorslar jadvalidagi har bir ochko hisobga tushadigan pallada, shu qarorning narxi qanchaga teng bo‘ladi?
