Mikel Arteta: Murabbiylik falsafasi va yangi chempion mentaliteti
Mikel Arteta bir paytlar o‘z futbolchilarini hushyor tutish uchun cho‘ntak o‘g‘rilarini yollagan murabbiy sifatida tilga tushgan. U uchrashuv xonalarini diqqatni oshiradigan ranglarda bo‘yaydi, bazan esa mashg‘ulot bazasida raqib stadionlarining madhiyalarini baland ovozda qo‘ydiradi.
Bu tasodifiy g‘oya emas, bu — falsafa. Hech narsani omad ixtiyoriga tashlamaslik falsafasi. O‘tgan mavsumda 22 yillik tanaffusdan so‘ng kutilgan Premier League chempionligini aynan shu yondashuv olib keldi.
Shu fon’da Napoli safaridagi kichik falokat — kechikkan aviaqatnov — Arteta uchun bosh og‘rig‘i emas, navbatdagi mashq bo‘ldi xolos. Chorshanba kungi Champions League g‘alabasiga olib borgan parvozdagi uzilish ham, shanba kuni Sunderland safarida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan istalgan to‘sqinlik ham uni xavotirga solmaydi.
U buning sababini sodda qilib tushuntiradi.
“Men bunday chaqiriqlarni yaxshi ko‘raman,” dedi Arteta juma kuni. “Men ularni aynan o‘zim pre-season davrida yarataman, turli vaqtlarda kelib-ketishga majbur qilaman, shunda haqiqiy o‘yinda shunga o‘xshash narsa sodir bo‘lsa, bunga allaqachon tayyor bo‘lamiz.”
Arteta uchun kechikish — falokat emas, vosita.
“Samolyotni boy berishing mumkin, poyezd kechikishi mumkin, lekin o‘shanda futbolchi ham, shtab ham vahimaga tushishini istamayman. Moslashsin. Lekin shikoyat qilmasin, bahona qidirmasin. Bu umuman yordam bermaydi.”
Bu epizod yana bir narsani ko‘rsatdi: Arsenal endi o‘tgan mavsum oxirida ochko boy bergan Sunderland kabi raqiblardan cho‘chiydigan jamoa emas. Ruhiy jihatdan titrab ketadigan, so‘nggi daqiqalarda yechimini yo‘qotadigan Arsenal o‘tmishda qoldi.
Arteta laboratoriyasi
Arteta klub ichida yangi madaniyat qurdi. U noodatiy psixologik mashqlardan uyaladiganlardan emas. Masalan, futbolchilar bir-birlariga to‘p uzatar ekan, barmog‘ida ruchka muvozanatini ushlab turishi kerak bo‘lgan mashq. Maydonga bevosita aloqasi yo‘qdek ko‘rinadi, lekin bu mashqlar diqqatni, koordinatsiyani, asabni boshqarishni charxlaydi.
Ammo Sunderlandga qarshi o‘yinga yanada bevosita aloqador bo‘lgan jihat bor: Arteta ataylab beqarorlik yaratadi.
“Ba’zan ovqatlanishni kechiktiramiz, transportni kechiktiramiz, boshqa yo‘ldan yuramiz, kiyinish xonasini issiq qilib qo‘yamiz, yotoqlar sonini kamaytiramiz,” deydi u. “Chunki biz baribir shunga o‘xshash vaziyatlarga moslashishimizga to‘g‘ri keladi. O‘yin kuni hech narsa kutilmagan bo‘lib tuyulmasligi kerak.”
Bu shunchaki qiziqchilik emas, tizim. Arsenal bugun raqib stadioniga chiqqanda, sovuq dush, shovqin, kechikkan avtobus yoki tartibsiz kiyinish xonasi ularni izdan chiqarmaydi. Chunki ular bularni allaqachon London shimolidagi o‘z bazalarida “boshdan kechirgan”.
Arteta ramzlardan ham ustalik bilan foydalanadi. U mashg‘ulot bazasiga 150 yillik zaytun daraxti ekdirgan. Bu daraxt — klub ildizlari, an’analari, sabr va parvarish ramzi. Murabbiy ba’zan uning kichik nusxasini yig‘ilishlarga olib kiradi, go‘yoki butun tarixni, klub ruhini kiyinish xonasining o‘rtasiga qo‘yadi.
Sunderland xotirasi va yangi sinov
Endi esa navbat Premier League ga. Arsenal yakshanba kuni to‘rtinchi o‘yinda to‘rtinchi g‘alabani nishonlashni ko‘zlamoqda. Startdagi bunday marra klub tarixida atigi oltinchi bor takrorlanishi mumkin. Eng qiziq tomoni — ilk uch holatning barchasida mavsum yakunida chempionlik kelgan.
Bu statistikani bilgan har bir Arsenal muxlisi Sunderland safariga faqat navbatdagi uch ochko sifatida qaramaydi. Bu — ohangni belgilovchi o‘yin. Mavsumning ilk bo‘limidagi kayfiyat, ishonch, bosimga munosabat mana shunday safarlarda shakllanadi.
O‘tgan mavsum bu stadion Arsenal uchun og‘riqli esdalik qoldirgan. Yakuniy daqiqalarda boy berilgan g‘alaba, 2:2 hisobidagi so‘nggi zarba — chempionlik poygasida qimmatga tushgan lahzalardan biri sifatida esda qolgan.
“O‘tgan yili u yerda so‘nggi daqiqada ochko boy berdik va o‘sha o‘yindan juda ko‘p narsa o‘rgandik,” deydi Arteta.
O‘sha darslar endi sinovdan o‘tadi.
Sunderland bu safar ham oxirigacha kurashadigan jamoa bo‘lib maydonga tushadi. Lekin endi qarshilarida faqat texnik jihatdan emas, ruhiy tomondan ham boshqacha Arsenal turibdi. Kechikkan reyslar, kechiktirilgan ovqatlar, issiq kiyinish xonalari, ruchka bilan bajarilgan mashqlar — bularning bari yakshanba kuni o‘sha so‘nggi daqiqalarda namoyon bo‘ladi.
Savol endi bitta: yangi chempion mentaliteti o‘tgan mavsumdagi yarani butlay oladimi yoki Sunderland yana bir bor London klubining asab tolalarini sinovdan o‘tkazadimi?
