Messi: so‘nggi mundialdagi g‘alabalar va xayrlashuv
Lionel Messi bu ro‘yxatda birinchi bo‘lishi aniq edi. Ehtimol, uning so‘nggi Jahon chempionati bo‘lgan bu turnirda argentinalik yulduz yana bir bor sahnani o‘zi uchun bo‘shatib oldi: sakkizta gol, to‘rtta golli uzatma, Futi ma’lumotlariga ko‘ra, turnirdagi eng ko‘p progressiv paslar. Himoyaviy vazifa deyarli yo‘q, elkalarida og‘irlik sezilmaydi – Messi xohlagancha harakat qildi.
39 yoshli sehrgar maydonda xotirjam kezdi, lekin har bir zarbasi, har bir uzatmasi Argentinani qayta-qayta jarlik chetidan tortib chiqardi. Cape Verde ustidan 3:2 hisobidagi g‘alabada yetakchi – Messi. Misrga qarshi o‘yinda ham avval golli pas, keyin tenglashtiruvchi gol – yana Messi. Angliyaga qarshi dramatik bahsda esa Argentina o‘yin oxirida urgan ikkala golining manbai ham aynan u bo‘ldi.
Ammo finalda chiroq birdan xira tortdi. 139 daqiqa – qo‘shimcha daqiqalar bilan birga – davomida Messi atigi 39 pasning 28 tasini aniq yetkazdi, bitta zarba yo‘lladi, xolos. O‘yinga ta’siri deyarli sezilmadi. U bu safar na shaxsiy, na jamoaviy sovrin bilan qaytdi – uning uchun g‘ayrioddiy holat. Lekin Jahon chempionatlaridagi merosi yana bir bo‘lakka boyidi. Bunday iz qoldirgan futbolchilarni sanash uchun barmoq ham ortib qoladi.
De Paul: soyadagi motor
Rodrigo De Paul Argentina safida finalgacha bo‘lgan yo‘lda deyarli hamma o‘yinda maydonga tushdi, faqat ikkitasini o‘tkazib yubordi, Ispaniyaga qarshi bahsda esa 70 daqiqa o‘ynadi. Inter Miami yarim himoyachisi to‘pni saqlashda ishonchli, raqibga qarshi agressiv edi. U hech qachon sahnaning bosh yulduzi bo‘lishi kutilmagandi, lekin o‘z rolini silliq bajardi va mamlakatini ketma-ket ikkinchi Jahon chempionati finaliga olib borishda muhim bo‘g‘in bo‘lib qoldi.
Eustáquio: Kanadaning tarixiy zarbasi
Stephen Eustáquio uchun bu turnir shunchaki yaxshi o‘yinlar emas, butun avlod eslab yuradigan lahza bo‘ldi. Kanada uchun u asosiy ijodkorlardan biri, o‘rtadagi miya edi: o‘yinma-o‘yin jarima maydoniga uzatmalar, 90 daqiqaga 2,76 golli vaziyat, 0,36 kutilayotgan golli uzatma (xA). Umumiy 46 ta progressiv pas – butun mundial bo‘yicha oltinchi ko‘rsatkich.
Eng muhim lahza esa Janubiy Afrikaga qarshi so‘nggi daqiqalarda keldi. 29 yoshli yarim himoyachi raqibning tozalashga uringan to‘pini kesib oldi, ko‘kragiga oldi va yarim zarbani past burchakka yo‘lladi. Bu gol Kanada tarixidagi ilk pley-off g‘alabasini muhrladi. Turnir arafasida to‘rt oy Los Angeles FC safida ijarada o‘ynagan Eustáquio endi yana Porto klubi futbolchisi, lekin endi u boshqa maqomdagi futbolchi.
Mbokazi: 20 yoshli yetakchining sakrashi
Mbekezeli Mbokazi Jahon chempionatiga Janubiy Afrikaning eng yosh chaqirilgan futbolchisi sifatida keldi – atigi 20 yosh. Ammo maydonda u Bafana Bafana tarkibidagi eng tajribali o‘yinchilardan biri kabi ko‘rindi. Chicago Fire himoyachisi, sobiq Orlando Pirates sardori turnir davomida shu darajada ishonchli o‘ynadiki, xalqaro skautlar e’tibori darhol unga qaratildi.
Natija ko‘p kuttirmadi: Transfermarkt bahosiga ko‘ra, uning transfer qiymati turnir oldidan 4 million dollardan turnirdan keyin 9 million dollardan oshdi. Bunday sakrashni faqat raqamlar emas, o‘zi ko‘rsatgan sovuqqonlik va yetakchilik ham tasdiqlaydi.
Galarza va Cubas: kam to‘p bilan ham kurashgan Paragvay
Matías Galarza Paragvay safida birinchi o‘yindan tashqari barcha uchrashuvlarda maydonga tushdi. Turkiyaga qarshi yagona golni aynan u urdi, Germaniyaga qarshi pley-off bahsida esa Julio Enciso goliga golli pas berdi. Paragvay butun turnir davomida to‘pga egalik bo‘yicha eng past ko‘rsatkichga ega bo‘ldi – atigi 29 foiz. Bunday sharoit hujumdagi ijodkorlikni cheklaydi, lekin Galarza aynan shu tizim ichida ham foydali bo‘lishini ko‘rsatdi. Atlanta United bilan ijaradan so‘ng u yana River Plate safida.
Andrés Cubas esa bu jamoaning “buzg‘unchisi”ga aylandi. U besh o‘yinning bir daqiqasini ham o‘tkazib yubormadi. Vancouver Whitecaps yarim himoyachisi Paragvay mudofaasi barqarorligining markazida turdi: Germaniyani penaltilargacha olib borishdi, Fransiyani esa atigi bitta golga “mahkum” qilishdi. Chorak finaldagi o‘yinda Cubas 12 ta yakka kurashning yettitasida g‘olib chiqdi, yettita to‘p tortib oldi, uchta to‘pni to‘sib qoldi va Kylian Mbappé bilan keskin to‘qnashuvga ham kirib bordi. Paragvay uchun bu zarur bo‘lgan xarakter edi.
Surman va Boxall: Yangi Zelandiyaning ikki qiyofasi
Finn Surman Yangi Zelandiya uchun turnirning dastlabki ikki o‘yinida yorqin porladi. 22 yoshli Portland Timbers markaziy himoyachisi oxirgi lahzadagi to‘sqinliklar, muhim tozalashlar bilan All Whitesni qayta-qayta qutqardi. U faqat himoyada emas, hujumda ham o‘zini ko‘rsatdi – Misrga qarshi 3:1 hisobidagi mag‘lubiyatda Yangi Zelandiyaning yagona golini aynan u urdi.
Michael Boxall uchun esa bu mundial og‘ir kechdi. Minnesota tajribali himoyachisi turnirning eng yoshi katta futbolchilaridan biri bo‘lib keldi, lekin deyarli har bir o‘tkazib yuborilgan gol epizodida yarim qadam ortda qolayotgandek taassurot qoldirdi. Biri sahnaga chiqayotgan, ikkinchisi esa sekin-asta undan tushayotgan Yangi Zelandiya markaziy himoyasi – bitta turnir ichida ikki xil yo‘l.
Berhalter, Freese va Ream: AQShning notekis mundiali
Sebastian Berhalter Mauricio Pochettino qo‘l ostida AQSh terma jamoasining eng ishonchli zaxira variantlaridan biriga aylandi. Har bir o‘yinda maydonga tushdi. Yagona asosiy tarkibdagi o‘yinda esa u 6-raqam pozitsiyasida sinab ko‘rildi – bu qaror AQSh mudofaasini sezilarli darajada zaiflashtirdi. Bu ko‘proq Pochettino ro‘yxatidagi tabiiy tayanch yarim himoyachilar tanqisligining oqibati edi, Berhalterning shaxsiy kamchiligi emas. Shunga qaramay, Vancouver Whitecaps futbolchisi (u haqida Middlesbrough bilan bog‘liq xabarlar bor) bir gol urishga va yana biriga golli pas berishga ulgurdi.
Darvozabon Matt Freese uchun ham turnir deyarli bitta lahza bilan esda qoldi. 27 yoshli NYC FC posboni to‘rt o‘yinda to‘qqizta seyv qayd etdi, to‘pni o‘yinga kiritishdagi aniqligi ham yuqori bo‘ldi. Lekin bitta xato – va butun turnirga qo‘yilgan tamg‘a o‘zgarib ketadi. U ham aynan shunday holatni boshdan kechirdi.
Tim Ream esa Qatar mundialidagi shaklini bir zumga qaytargandek tuyuldi. Ammo bu taassurot Belgiyaga qarshi 4:1 hisobidagi mag‘lubiyatda chilparchin bo‘ldi. 38 yoshli Charlotte markaziy himoyachisi o‘sha o‘yinning eng katta “qurboni”ga aylandi. Belgiyaning ilk golida Charles De Ketelaere uni chalg‘itib, bo‘sh hududdan poacher uslubidagi gol urdi – Ream kadrda ham yo‘q. AQSh hisobni tenglashtirgach, oradan atigi ikki daqiqa o‘tib, De Ketelaere yana sahnaga chiqdi: orqa ustunga yo‘llangan uzatmaga Reamdan balandroq sakrab, hisobni yana oldinga olib chiqdi. Veteran uchun bu og‘ir zarba bo‘ldi.
Osiyo yulduzlari so‘nishi: Son va Qasem
Janubiy Koreya yetakchisi Son Heung-min uchun bu Jahon chempionati alamli kechdi. 34 yoshli LAFC hujumchisi ikki asosiy o‘yinda ham gol ura olmadi, hal qiluvchi, yutish shart bo‘lgan so‘nggi guruh o‘yinida esa zaxirada qoldi. Bunday turnir Son kabi futbolchi uchun nafaqat statistik, balki hissiy zarba ham.
Iroq hujumchisi Ahmed Qasem esa har bir o‘yinda maydonga tushdi, Fransiyaga qarshi uchrashuvda to‘liq 90 daqiqa o‘ynadi. Yakuniy guruh o‘yinida yana asosiy tarkibda boshlab, ammo Rebin Sulaka 13-daqiqada maydondan chetlatilgach, taktik o‘zgarishlar qurboni bo‘ldi va erta almashtirildi. Ba’zan futbolchi emas, vaziyat o‘yinni belgilaydi.
Kolumbiya va Jeymsning jim xayrlashuvi
James Rodríguez uchun bu mundial ramziy yakun bo‘ldi. Braziliyadagi portlashi ortidan 12 yil o‘tib, u AQShda, yil boshida Minnesota United safiga ijaraga kelgan holda maydonga chiqdi. Atigi ikki yil avval Copa América turnirida bir gol va oltita golli pas bilan Kolumbiyani Argentinadan keyin ikkinchi o‘ringa olib chiqqan edi.
Bu safar esa o‘sha sehr ko‘rinmadi. Albatta, sifatli epizodlar bo‘ldi, ammo yakuniy mahsulot yo‘q. Shveysariyaga qarshi erta pley-offdagi mag‘lubiyat, bo‘sh qolgan hislar, cho‘zilgan, ammo bo‘sh yakun. Jamesning Jahon chempionatlari tarixidagi yo‘li ham, klubdagi karerasi kabi, sekin-asta so‘nib bordi.
Kichik rollar, katta fon: Avstraliya, Panama, Haiti va boshqalar
Aiden O’Neill Avstraliya uchun New York City FC safidagidek – sokin, ishonchli, to‘pni ushlab turishga yo‘naltirilgan markaziy yarim himoyachi sifatida harakat qildi. Paragvayga qarshi uchrashuvda “Superior Player of the Match” mukofotini oldi, Misrga qarshi o‘yinda ham darajani tushirmadi. 18 yoshli Lucas Herrington esa Colorado Rapids markaziy himoyachisi sifatida so‘nggi ikki o‘yinda asosiy tarkibga kirib, kelajak uchun ishora berdi. Kai Trewin esa jarohat olgan Jordan Bos o‘rniga Misrga qarshi pley-offda tanaffusdan so‘ng maydonga tushib, jamoani penaltilargacha olib chiqishda yordam berdi.
Panama safida Carlos Harvey uchta guruh o‘yinining barchasida maydonga tushdi. 6 fut 1 dyuym bo‘yli Minnesota yarim himoyachisi burchak va autdan uzatilgan to‘plarda bir necha bor xavf tug‘dirdi, lekin turnir umuman olganda uning uchun sokin o‘tdi. Aníbal Godoy esa atigi bir daqiqa va qo‘shimcha daqiqalarda Gana bilan o‘yinda maydonga tushdi, barcha sakkiz pasini aniq yetkazdi, ammo baribir oxirgi soniyalardagi golni to‘xtata olmadi.
Haiti tarkibida Danley Jean Jacques Philadelphia safida Jean-Ricner Bellegarde bilan birga ikki tayanch yarim himoyachidan iborat juftlikda o‘ynadi. Turnirning eng past reytingli jamoasi sifatida ular har bir o‘yinda tepalikka qarshi yugurgandek bo‘lishdi. Louicius Deedson (FC Dallas) esa uchta guruh o‘yinida jami 112 daqiqa maydonda bo‘ldi, atigi 13 ta pasni aniq yetkazdi. Derrick Etienne Jr esa Braziliyaga qarshi uchrashuvda to‘qqiz daqiqa o‘ynab, to‘rtta pas berdi – xolos.
Kanada: yarim ta’sir, yarim sukut
Richie Laryea Kanada chap qanotida to‘pni oldinga olib chiqishda foydali bo‘ldi – 90 daqiqaga 0,26 xA ko‘rsatkichini qayd etdi. Lekin himoyada ko‘p bora qiynaldi. Bosniya va Gersegovinaga qarshi o‘yinda uning nazoratidagi futbolchi burchak zarbasidan hisobni ochdi. Shveysariyaga qarshi bahsda esa Laryea tez-tez pozitsiyasidan chiqib ketdi yoki orqaga qaytishda sustkashlik qildi. Toronto FC himoyachisi terma jamoa uchun yillar davomida asosiy figuralardan biri bo‘lib keldi, ammo bu mundialda unda o‘sha eski uchqun ko‘rinmadi.
Jacob Shaffelburg (LAFC) besh o‘yinning barchasida zaxiradan maydonga tushdi, lekin o‘yinga ritmini o‘zgartira olmadi. Jayden Nelson (Austin FC) esa Marokashga qarshi 3:0 hisobidagi pley-off mag‘lubiyatida 87-daqiqada o‘yinga qo‘shildi – o‘yin taqdiriga ta’sir qilish uchun juda kech payt. Mathieu Choinière (LAFC) Shveysariyaga qarshi 2:1 hisobidagi mag‘lubiyatda yagona startini oldi, Jonathan Osorio esa ikkita uchrashuvda 87-daqiqadan keyin zaxiradan tushdi va bu chiqishlar ham sezilarli iz qoldirmadi.
Darvozabon Maxime Crépeau (Orlando City) besh o‘yinda oltita gol o‘tkazib yubordi va atigi oltita seyv bilan cheklangan mundialni yakunladi. Kanadaning tarixiy yutug‘i fonida bu raqamlar yoqimsiz ko‘rinadi, lekin turnir hikoyasining bir bo‘lagi bo‘lib qoladi.
Kichik epizodlar, yirik oqibatlar
Petar Musa (FC Dallas) Xorvatiya safida ikki start va 110 daqiqa ichida atigi bitta zarba yo‘lladi – lekin u golga aylandi. Marco Pasalic (Orlando City) esa uchinchi guruh o‘yinda samarali start oldi, ammo bitta oltin imkoniyatini boy berdi. Braian Ojeda (Orlando City) Germaniyaga qarshi 21 daqiqa maydonda bo‘lib, atigi to‘qqiz marta to‘pga tegdi.
Miguel Almirón uchun bu mundial boshqa sabablarga ko‘ra esda qoldi. Atlanta United hujumchisi to‘rt o‘yinda atigi to‘rtta zarba va 0,11 xG qayd etdi, lekin hamma uni Turkiyaga qarshi o‘yinda olingan qizil kartochka bilan eslaydi. U ikki jamoa o‘yinchilari o‘rtasidagi “tortishuv” paytida og‘zini qo‘li bilan berkitgani uchun maydondan chetlatildi – bu IFABning yangi og‘izni berkitishni taqiqlovchi qoidasi ilk bor amalda qo‘llangan holat bo‘ldi.
Panama, Haiti, Iroq, Marokash, Shveysariya – bu jamoalar tarkibidagi ko‘plab futbolchilar uchun mundial atigi bir necha daqiqalik sahna bo‘ldi. Louicius Deedsonning 112 daqiqasi, Derrick Etienne Jrning to‘qqiz daqiqasi, Jayden Nelsonning 87-daqiqadan keyingi kirishi, Aníbal Godoyning bir daqiqasi, Max Arfstenning Belgiyaga qarshi 90-daqiqada maydonga tushib, to‘pga ham tegmasdan yakunlagan o‘yini – bularning bari rasmiy statistika uchun mayda raqamdek ko‘rinadi. Lekin har biri o‘sha futbolchining karerasida bir alohida sahifa.
Keyingi mundialga kim qanday kayfiyatda boradi?
Bu Jahon chempionati kimlargadir narxini ikki baravar oshirib berdi, kimnidir esa sahnadan sokin kuzatdi. Mbekezeli Mbokazi kabi 20 yoshli himoyachilar endi transfer bozorida katta raqamlarga tayyorlansa, James Rodríguez singari yulduzlar so‘nggi marta katta sahnaga chiqqanini his qildi. Lionel Messi esa sovrinsiz bo‘lsa-da, afsonasiga yana bir bob qo‘shib qo‘ydi.
Savol endi bitta: keyingi mundialda shu nomlarning nech tasi hanuz bosh sahnada bo‘ladi, nech tasi esa faqat esdalik lavhalarida qoladi?
