Lionel Messi: Angliya himoyachilari uchun murakkab sinov
Angliya himoyachilari uchun Lionel Messi bilan bo‘ladigan yarim final – nafaqat sinov, bu butun karera uchun imtihon. Gap faqat tarixdagi eng buyuk futbolchilardan biri bilan to‘qnash kelishda emas. Gap uning o‘yin uslubi – deyarli takrorlanmas, o‘qib bo‘lmaydigan, raqamlar ham to‘liq tushuntirib bera olmaydigan uslubida.
Yurmaydi, sudralmaydi – kuzatadi
39 yoshli Messi maydonda ko‘p vaqtni “sayr” bilan o‘tkazishi bilan tanilgan. U yugurmaydi, shoshmaydi, raqib pressingiga kirishmaydi. U atrofni o‘rganadi. Energiya tejaydi. To‘g‘ri lahza kelguncha.
Bu esa himoyachilarni charchatadi. Ular uni ko‘zdan qochirmaslikka harakat qiladi, lekin Messi ko‘pincha xavfsizdek tuyuladigan bo‘sh zonalarda kezadi. To‘p undan uzoqda bo‘lsa, u deyarli tahdidga o‘xshamaydi. Ammo bir soniya ichida hammasi o‘zgaradi: pas yo‘li ochiladi, pressing bir lahzaga sustlashadi – va u “jonlanadi”.
Natija? Bu jahon chempionatida kamida besh metr to‘p bilan olib yurib, zarba yoki “kalit pas” bilan yakunlangan harakatlar soni bo‘yicha hech kim Messiga tenglasha olmadi. U bunday 22 epizod yaratdi. Bu shunchaki ko‘p yugurish emas – bu aynan qachon tezlikni oshirishni mukammal his qilish.
Raqamlar ortidagi Messi
Shveytsariyaga qarshi chorak finalda u na gol urdi, na ochiq o‘yindan golli pas berdi. Lekin o‘sha bosqichdagi jismoniy ko‘rsatkichlar uning boshqa elit hujumchilardan qanchalik farq qilishini aniq ko‘rsatib berdi.
FIFA har bir o‘yinda futbolchilarning yugurish tezligini besh toifaga ajratib tahlil qiladi. Messi Shveytsariyaga qarshi uchrashuvda 0–7 km/soat oralig‘idagi eng past tezlikda 6 655 metr masofa bosib o‘tdi. Bu ikkala jamoa ichida ham eng yuqori ko‘rsatkich.
Bu uning umumiy masofasining 64,8 foizini tashkil etdi. Taqqoslash uchun: Harry Kane – 40,5 foiz, Lamine Yamal – 45,4 foiz, Kylian Mbappé – 52,6 foiz, Erling Haaland – 55,7 foizni shu eng past tezlikda o‘tkazgan. Messi esa ancha “sekin” yuradi. Yoki aniqrog‘i, ko‘proq kuzatadi.
Qolganlari 7 dan 20 km/soatgacha bo‘lgan tezlik oralig‘ida ko‘proq masofa bosib o‘tishgan. Ya’ni ular ancha ko‘p harakatda, ko‘p yugurishda. Messi esa ko‘p vaqtni “sokin rejim”da o‘tkazadi, lekin bu befoyda emas – u o‘yin ritmini o‘qiydi, bo‘shliqlarni yodlaydi.
Qiziq jihati shundaki, FIFA mezonlariga ko‘ra 20 km/soatdan yuqori tezlik – sprint hisoblanadi – ana shu toifada Messi va boshqa hujumchilar foiz ko‘rsatkichida deyarli teng. Yoshlar ko‘proq yugurayotgandek tuyuladi, lekin eng yuqori tezlikda bosib o‘tilgan masofa ulushida u ulardan orqada emas.
Sprintlar kamroq, lekin zarbasi og‘ir
Albatta, umumiy sprintlar sonida Messi yosh hujumchilardan ortda qoladi. Lekin farq hamisha katta emas. Shveytsariyaga qarshi chorak finalda u 90 daqiqaga nisbatan hisoblaganda 85 ta sprint amalga oshirdi. Bu Erling Haaland ko‘rsatkichidan (74) yuqori, Kylian Mbappé (97)dan esa uncha uzoq emas.
Eng muhimi – bu sprintlar qachon sodir bo‘layotgani. Messi har yugurishini o‘lchab qiladi. U bo‘sh yugurmaydi, bo‘sh pressing qilmaydi. Uning har bir tezlanishi – qaror, har bir keskin harakati – reja.
Sofascore ma’lumotlariga ko‘ra, jahon chempionatidagi uning eng yuqori tezligi 30,9 km/soatni tashkil etgan. Bu hali ham yuqori daraja. Argentina safidagi Lautaro Martínez (30,5) yoki Alexis Mac Allister (30,2) ko‘rsatkichlaridan tezroq. Yoshi o‘n yildan ortiq kichik bo‘lgan sheriklaridan.
Bu tezlik Harry Kane (31,4) yoki Jude Bellingham (31,1)ning eng yaxshi sprintlaridan ham uncha orqada emas. Demak, gap faqat yoshi ulg‘aygan futbolchining “sekinlashganida” emas. Messi hanuz yuqori tezlikka chiqa oladi, faqat buni kerak bo‘lgan paytda qiladi.
Angliya uchun jumboq
Angliya himoyasi uchun muammo aynan shunda. Qanday qilib raqibni nazorat qilasiz, agar u o‘yinning katta qismini sizni ham, to‘pni ham go‘yoki mensimay yurgandek o‘tkazsa? Qanday qilib pressing tashkil etasiz, agar u pressingga tushadigan zonalarda deyarli ko‘rinmasa, lekin bir lahzada o‘sha zonaga kirib kelib, o‘yinni o‘zgartirib yuborsa?
Statistika shuni ko‘rsatadiki, Messi endi maydonda “ko‘p yuguradigan yulduz” emas. U “to‘g‘ri paytda yuguradigan yulduz”. Bu esa ko‘pincha ko‘proq xavfli.
Angliya murabbiylari raqamlarni tahlil qilishi mumkin, yugurish masofalarini solishtirishi mumkin, sprintlar sonini sanashi mumkin. Lekin bitta savol baribir ochiq qoladi: Messi aynan qaysi daqiqada, aynan qaysi nuqtada tezligini oshiradi?
Yarim final taqdirini, ehtimol, mana shu bitta lahza hal qiladi.
