Matthew Brennan xavfsizlik bo‘yicha velosportni tanqid qildi

Fin Tarlingning dafn marosimi hali tugamagan, lekin pelotonda allaqachon achchiq bir tuyg‘u hukmron: og‘ir yo‘qotishdan keyin ham sport o‘zgarmadi. Hech narsa.

21 yoshli britaniyalik Matthew Brennan buni ochiq aytmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, 19 yoshida hayotdan ko‘z yumgan vatandoshi Fin Tarlingning fojiali o‘limidan keyin ham velopoygalarda xavfsizlik bo‘yicha amalda biror burilish ko‘rinmayapti.

Tarling 14-avgust kuni Volta a Portugal bosqichida, yopiq yo‘lga kirib qolgan furgon bilan yuqori tezlikda to‘qnashib, halok bo‘lgandi. O‘tgan payshanba kuni Aberystwyth shahrida o‘tkazilgan dafn marosimi velosport jamoasini yana bir bor larzaga soldi.

Brennan esa ekran ortida bu marosimni kuzatib, ichida yonib o‘tirgan savolni tilga chiqardi.

“Fin bilan sodir bo‘lgan voqea juda qayg‘uli. Kecha uning dafn marosimini tomosha qildik va men do‘stimga: ‘Juda maxsus insonni yo‘qotdik, eng achinarlisi – baribir hech narsa o‘zgarmadi’, dedim. Menimcha, bu sharmandalik”, – deydi Visma-Lease a Bike jamoasi a’zosi.

Uning gaplari yumshoq emas. Atayin shunday.

“Kimdir, qaysidir tashkilotda: ‘Bu qayta hech qachon takrorlanmasligi kerak’, deb turishi kerak edi. Aksincha, dunyo go‘yo odatdagidek davom etyapti, hech narsa o‘zgarmadi, ayrim poygalarda mashinalar hanuz trassaga chiqib qolmoqda”, – deydi u.

Uch yil – olti o‘lim, yana bir og‘ir holat

So‘nggi uch yil ichida shosseda o‘tkazilgan poygalarda olti nafar sportchi halok bo‘ldi. Yana bir velosportchi, amerikalik Ezra Caudell hozir shifoxonada. Philadelphia Cycling Classic musobaqasidagi halokatdan so‘ng unga “ko‘p tizimli jarohat” tashxisi qo‘yilgan.

Bu raqamlar quruq statistika emas. Har birining ortida yosh hayot, oilalar, jamoalar, sindirilgan orzular turibdi. Brennan aynan shuning uchun ovozini baland ko‘taryapti.

U yaqinda uch haftalik Vuelta a Espana musobaqasida besh bosqichda g‘alaba qozongan, bu mavsumda Kuurne-Brussels-Kuurne klassikasida ham zafar quchgan. Ya’ni, u pelotondagi navbatdagi nom emas, so‘zi tinglanadigan sportchi.

Shunga qaramay, uning nazarida, eng muhim masala – xavfsizlik – hanuz ikkinchi planda.

“Do‘stingizni yo‘qotasiz va baribir hech narsa o‘zgarmasa, bu chindan ham dahshatli”, – deydi u.

“UCI va tashkilotchilar ustidan mustaqil nazorat kerak”

Brennanning fikri aniq: xavfsizlikni o‘yinchoqqa aylantirmaydigan, mustaqil va tishli tuzilma zarur.

“Menimcha, yirik tashkilotlar va UCI jiddiy o‘ylab ko‘rishi kerak: xavfsizlikni oshirish uchun nima qilish lozim? Shaxsan mening fikrimcha, mustaqil tashkilot bo‘lishi kerak. U tashkilotchilarni, UCI va qolgan hammani juda qat’iy qoidalarga rioya qilishga majbur qilishi, sportchilarning xavfsizligini birinchi o‘ringa qo‘yishni ta’minlashi zarur”, – deydi Brennan.

UCI bu borada izoh berishi uchun BBC Sport tomonidan murojaat qilingan, biroq hozircha javob yo‘q.

Oy boshida UCI barcha poygalarda GPS trekerlar joriy qilish taklifini ilgari surdi. Maqsad – sportchilarning joylashuvini doimiy kuzatib borish. Ammo Brennan tilga olayotgan muammo bundan kengroq: yo‘l yopilishi, transport oqimi, issiq, tashkiliy bosimlar, televideniye talablari…

Katta poygalar xavfsiz, kichiklar-chi?

Tour de France kabi uch haftalik yirik grand tur musobaqalarida xavfsizlik darajasi, odatda, yuqori. Katta byudjet, to‘liq yo‘l yopilishi, kun bo‘yi ishlaydigan xavfsizlik tizimi – bular natija bermay qolmaydi.

Lekin velosport faqat eng yirik sahnalar bilan cheklanmaydi.

Volta a Portugal yoki Tour of Britain singari musobaqalarda ko‘pincha “rolling roadblock” tizimi qo‘llanadi: politsiya va rasmiy mashinalar peloton oldi va orqasidan yurib, yo‘lni vaqtincha tozalab boradi. To‘liq yopilish emas, harakatlanib turadigan to‘siq.

Uchinchi toifali Volta a Portugal kabi poygalar teletranslyatsiya huquqlarini yirik musobaqalarga qaraganda ancha arzon narxda sotadi. Shunga yarasha, yo‘lni to‘liq yopish o‘rniga, nisbatan arzonroq, “tejamkor” usullar bilan ishlashga majbur bo‘ladi.

Ammo aynan mana shu farq ba’zan hayot va o‘lim o‘rtasidagi chiziqqa aylanadi.

Issiq, televideniye va chegaradan o‘tgan talablar

Brennan uchun bu faqat yo‘l yopilishi haqidagi bahs emas. U Vuelta davomida 44 daraja issiqda poyga o‘tkazilishiga qarshi ochiq norozilik bildirgan edi.

“Bizda katta tashqi omillar bor, masalan, televideniye… Menimcha, bu eng kattalaridan biri. Ispaniyadagi poygalarni olaylik: startni soat 09:00 ga surish o‘rniga, 15:00 da, kunning eng jazirama paytida poyga boshlaymiz”, – deydi u.

Bu yerda gap faqat noqulaylikda emas. Bunday issiqda uzoq masofali poyga – sog‘liq uchun real xavf. Suvsizlanish, issiq urishi, hushdan ketish – bularning barchasi peloton uchun tanish so‘zlar.

Brennanning taklifi esa aniq: “Haqiqatan ham mustaqil bo‘lgan, jamoalarga ochiq-oydin: ‘Bu xavfsiz’ yoki ‘Bu sharoitni o‘zgartirish kerak’ deb ayta oladigan tashkilot kerak. Shunda sport yutadi, va, umid qilamanki, Jahon chempionatida Muriel Furrer bilan sodir bo‘lgan fojia, Fin bilan bo‘lgan voqea va boshqa ko‘plab qayg‘uli hodisalar takrorlanmaydi”, – deydi u.

Tarlingning dafn marosimida osmon jim edi, peloton esa uzoqdan qarab turdi. Savol esa hanuz ochiq: velosport qachon xavfsizlikni haqiqatan ham birinchi o‘ringa qo‘yadi – navbatdagi qora xabar kelguncha kutadimi yoki bu safar chindan ham chiziq tortadimi?