Martin O’Neill va Celtic: Yana bir esda qolarli lahza
Telefon rasmining burchagida vaqt turibdi: 16-may, soat 16:47. Joy – Celtic Park. Kadr markazida esa, taxminan 80 yard narida, ko‘zoynak taqqan Martin O’Neill.
74 yoshli, “vaqtincha” bosh murabbiy deb atalgan O’Neill eski uslubdagi trening kostyumida, darvozaga turibdi. Qarshisida – nevaralari. Ular yumshoq zarbalar bilan bobosiga gol urishga urinadi, O’Neill esa kulib, sakrab, zarbalarni qaytarishga harakat qiladi. Maydon chetida telefonlar ko‘tarilgan, lekin bu manzara – iliq, sokin, deyarli oilaviy – atigi ikki soat avval shu yerda nima bo‘lganini bilgan odam uchun hayratli ko‘rinadi.
Soat 14:30 dagi boshqa suratda xuddi shu darvoza oldi tasvirlangan. O‘sha paytda Callum Osmand Celtic uchun Hearts darvozasiga uchinchi golni kiritib, Scottish Premiership chempionligini muhrlaydi. Darvoza atrofida – bedlam. Osmand ko‘rinmaydi, u atrofini o‘rab olgan o‘yinchilar, shtab a’zolari va maydonga otilib kirgan muxlislar to‘dasi ichida “yutib yuborilgan”. Ba’zilari futbolka ham kiymagan – quvonch chegarani bilmaydi.
Boshqa tomonda esa mutlaqo boshqa manzara: tizzalab qolgan, boshini qo‘llariga ko‘mgan, ko‘zida iztirob aks etgan Hearts futbolchilari. 66 yillik chempionliksizlik ortidan ular atigi uch daqiqa oldin tarix yozish arafasida edi. Uch daqiqa – 2026 yil futbol lug‘atida “Mayo lahzasi” deb ataladigan fojia bilan tenglashadigan masofa. Shunda sahnaga Daizen Maeda chiqdi. Va hammasi ag‘dar-to‘ntar bo‘ldi.
O’Neillning qaytishi va bo‘lingan klub
Celtic uchun 15 mavsumda 14-chempionlik – qog‘ozda odatiy natijaday tuyulishi mumkin. Lekin bu safar boshqacha edi. Heartsning kutilmagan chempionlik poygasi, Celticning Brendan Rodgers – Martin O’Neill – Nancy – yana O’Neill o‘rtasidagi murabbiylik almashinuvi, Rangersning yo‘ldan adashgan kampaniyasi – bularning hammasi mavsumni tomosha qiladigan spektaklga aylantirdi.
Shu g‘ala-g‘ovur markazida O’Neill turardi. Undan “ertaklar” haqida so‘rashardi, bir haftadan keyin Dunfermline va Neil Lennon ga qarshi Scottish Cup finalida “dubl” qilish imkoniyati haqida gap ketardi. O‘sha final kuni uning Celticdagi so‘nggi kuni bo‘lishi deyarli tayin deb qaralgan.
Parkheaddagi maydonga muxlislar bostirib kirganida yakunlovchi hushtak chalinmagani, Hearts futbolchilari g‘alabaning yuziga qarab quvonchini ko‘z-ko‘z qilayotgan raqib orasida qolib ketgani, kiyim almashtirmasdan stadionni tark etgani – bularning bari, albatta, O’Neill zimmasidagi gunoh emas edi. Klub ertasi kuni rasmiy uzr so‘radi, ko‘pchilik bu faktni allaqachon unutgan. O’Neill esa o‘sha damda faqat yutuqning zavqini his qilardi: bu unga “yashash uchun sabab” berganini aytdi. Haykal qo‘yish haqida ham gaplar chiqa boshladi.
Ammo ma’lum bo‘ldiki, Celticdagi O’Neill davri uchun ham hushtak hali chalingan emas ekan. 26 kundan so‘ng u bir yillik shartnoma va yana bir yilga uzaytirish opsiyasi bilan doimiy bosh murabbiy sifatida e’lon qilindi. Reaksiya aralash bo‘ldi: hayrat, xursandchilik, va shu bilan birga klubning uzoq muddatli rejalashtirishdan yiroqligidan xavotir. Celtic – bo‘lingan klub, bo‘lingan muxlislar bazasi ekani yangilik emas. O’Neillning Heartsga qarshi o‘sha kuni “birlik kuchi”ni alohida ta’kidlagani ham bejiz emasdi.
Bo‘shab qolgan tribunalar va sovuqlashgan kayfiyat
Yana 37 kun o‘tdi. Celtic Park bu safar pre-sezon o‘rtoqlik uchrashuvi uchun ochildi: raqib – Middlesbrough. Dastur sahifalarida O’Neill o‘sha “dramatik va hayajonli” so‘nggi uchrashuvni esladi.
Ammo kayfiyat endi boshqa edi. Quyosh baribir porlab turardi, O’Neill yana o‘sha trening kostyumida maydon chetida, lekin tribuna deyarli bo‘sh: atigi 6 ming atrofida muxlis. Sabablar ko‘p aytildi, ammo ulardan biri aniq: klub yo‘nalishidan norozi bo‘lgan, ishonchi sovigan muxlislar. Shunga qaramay, uch hafta avval klub mavsumiy abonementlarining 99,5 foizi yangilangani haqida xabar berilgan edi – bu ham Celtic paradoksining bir qismi.
Yana kimlar yo‘q edi? Motherwell ga qarshi uch kun oldin, Heartsga qarshi o‘sha dramatik yakundan avvalgi hal qiluvchi 90+9-daqiqadagi penalti muallifi Kelechi Iheanacho. U Celtic bilan qolish o‘rniga Turkiya ikkinchi ligasidagi Bursaspor ga yo‘l oldi. Maeda esa Ipswich Town bilan shartnoma arafasida edi.
Brendan Rodgers qulog‘ida bu ketishlar fonida Kyogo Furuhashi, Nicolas Kühn, Adam Idah ismlari yana jaranglagandek bo‘ldi. Ko‘plab muxlislar ham aynan shuni his qildi. Boshqalar esa klubning Iheanacho maosh talablaridan cho‘chigani mantiqiy ekanini tan oldi. Glasgowda esa oradan ko‘p o‘tmay, klubning transfer siyosati O’Neillni ham ketishga majbur qilishi mumkinligi haqida mish-mishlar tarqaldi.
Ammo o‘tgan shanba kuni u yana shu yerda edi. Celtic Park tribunasida 20 mingdan ortiq muxlis bilan birga, AC Milan ga qarshi so‘nggi pre-sezon uchrashuvini kuzatdi.
Yangi hujumchilar, eski orzular
Maydonda yana bir yangi yuz bor edi – Camilo Duran. Qarabag dan kelgan kolumbiyalik hujumchi, o‘tgan mavsumda Champions League da Benfica darvozasiga gol urgan futbolchi. Middlesbrough ga qarshi ham chiroyli gol kiritdi. Uchta pre-sezon o‘yinida uch gol – sodda statistika, lekin O’Neill uchun muhim dalda.
Oradan bir necha kun o‘tib, yana bir hujumchi kelgani e’lon qilindi: Kasper Høgh. Taxminan 13 million yevroga tushgan bu transfer deyarli Maeda uchun olingan to‘lovga teng. Høgh o‘tgan mavsumda Bodo/Glimt tarkibida Manchester City ga qarshi 3:1 hisobida qozonilgan g‘alabada ikki bor gol urgan. Agar u va Duran shu darajada samarali bo‘la olsa, qog‘ozda qaraganda, ularning Dundee ga dushanba oqshomidagi o‘yinda ham, keyingi raqiblar – Kilmarnock, Falkirk, Aberdeen va St Mirren darvozalariga ham yo‘l topishi kerak.
Bu beshta jamoaning birortasi o‘tgan mavsumda Shotlandiya chempionatining kuchli beshligiga kira olmadi. Demak, Celtic uchun mavsum starti nisbatan yumshoq. Bu esa o‘rtada turadigan ikki o‘yinli Champions League saralashiga tayyorlanish imkonini beradi.
Celtic bu bosqichda avval ham yiqilgan – o‘tgan yili Kairat Almaty ga qarshi mag‘lubiyat Rodgersni g‘azabga mindirgan edi. Klub modeli an’anaviy ravishda “sotish”ga tayangan, bozor mantig‘i shunday. Agar Arne Engels kabi kutilayotgan ketishlar yangi transferlar bilan muvozanatlashtirilsa, mavsumni erta sur’at bilan boshlash imkoniyati bor.
Bu ehtiyotkor umid o‘tgan yil oktyabridagi “zaharli muhit”dan ancha uzoqda. Dermot Desmond o‘shanda shunday ta’rif bergan edi. Shunga qaramay, muxlislar orasidagi shubha hamon yo‘qolmagan: ular klub faqat Yevropada qatnashish bilan kifoyalanmay, u yerda haqiqatan ham raqobat qila olishini ko‘rmaguncha, ishonch to‘liq qaytmaydi.
Transfer oynasi 31-avgustgacha ochiq ekani ham yodda tutilishi kerak. Hozircha Glasgowning boshqa tomonida – Rangers ancha faolroq. O‘tgan mavsumdagi tartibsizlikni takrorlashga ular yo‘l qo‘ya olmaydi, degan hissiyot kuchli.
Rangersdagi maroon inqilobi
May oyida Parkheadda Hearts bosh murabbiyi sifatida turgan odam – Derek McInnes – endi Ibrox da. O‘sha kuni Hearts sardori va gol muallifi bo‘lgan Lawrence Shankland ham shunday. Yana bir muhim bo‘g‘in – yarim himoyachi, klubning o‘tgan mavsumdagi eng yaxshi o‘yinchisi Cammy Devlin ham Rangers safida.
Heartsning bu “maroon uchligi” Rangersga anchadan beri yetishmayotgan qat’iyat va po‘lat xarakter olib kelishi kutilmoqda.
McInnes – so‘nggi besh yilda klubdagi oltinchi doimiy bosh murabbiy, oxirgi 12 oy ichida esa uchinchi. Russell Martin ham, Danny Röhl ham Ibroxda ishonch qozona olmadi. McInnes esa sobiq o‘yinchi. U klub ruhiyatiga mos tushadi, degan fikrlar bor. Lekin fakt o‘zgarmaydi: so‘nggi to‘rt mavsumning uchtasi Rangers uchun sovrinsiz yakunlangan. Demak, kutishlar keskin. U Tannadice dagi juma kungi o‘yindan boshlab darhol natija ko‘rsatishi kerak bo‘ladi.
McInnesning Heartsni tark etishi Tynecastle ga yangi nomni olib keldi – Wouter Vrancken. Belgiyalik murabbiy hozircha ikki uchrashuv o‘tkazdi, ikkalasi ham Sturm Graz ga qarshi Champions League saralashida mag‘lubiyat bilan yakunlandi. U uchun ham, klub uchun ham o‘tgan mavsumda Shotlandiya futboliga ko‘plab betaraf muxlislarni jalb qilgan o‘sha energiyani qayta yaratish oson bo‘lmaydi.
Hearts o‘tgan mavsum chizig‘igacha kurashdi. Ular Celticni chindan ham bosim ostida ushlab turdi. Endi esa taqvim yana o‘sha sanani ko‘rsatadi: 2027 yil 16-may – mavsum yakunlanishi rejalashtirilgan kun.
Martin O’Neillning nevaralari kundaliklarini ochib, bu sanani aylana ichiga olib qo‘yishi bejiz bo‘lmaydi. Shu maydonda, shu darvoza oldida yana bir kunda butun mamlakatni larzaga keltiradigan kadrlar tushiriladimi?
