Manchester derbisidagi VAR muammolari: hakamlar va qarorlar
Old Trafforddagi navbatdagi Manchester derbisi odatdagi shov-shuvini yana oldi, lekin bu safar gap gollar yoki taktika haqida emas edi. Maydon markazida emas, monitor ortida xato qilgan hakamlar turardi.
Haaland goli: bayroq ko‘tarildi, bayroq tushdi
60-daqiqa. Josko Gvardiol chap qanotdan aniq uzatma chiqaradi, Erling Haaland jarima maydonida to‘pni darvozaga yo‘naltiradi. Old Trafford jim bo‘lib qoladi – yon chiziq hakami bayroqni ko‘tarib bo‘lgan, ofsayd.
Keyin sahnaga VAR chiqadi.
Uzoq ko‘rinadigan, lekin aslida bir necha soniya davom etgan tekshiruvdan so‘ng qaror teskari o‘zgartiriladi: gol o‘tkazib yuborildi, ofsayd yo‘q, markaziy doiraga ishora. Manchester United futbolchilari hayratda, muxlislar g‘azabda, Manchester City esa sovuqqonlik bilan nishonlaydi.
Premier League Match Centre dastlab ijtimoiy tarmoqlarda qarorni himoya qiladi: VAR Haalandni o‘yin holatida bo‘lgan deb topgani va ofsayd chizig‘ida turgan Enzo Fernandez to‘pga o‘ynamagan, demak, epizodga ta’sir ko‘rsatmaganini ta’kidlaydi.
Ammo shubha yo‘qolmaydi. Aksincha, kuchayadi.
PGMOL tan oldi: “xato hukm”
Oradan ko‘p o‘tmay, Professional Game Match Officials Limited (PGMOL) Manchester United bilan bog‘lanadi va rasmiy ravishda “baholashdagi xato”ni tan oladi. Rasmiy izohda VAR Fernandezning pozitsiyasi o‘yinga qanchalik ta’sir qilganini “to‘liq anglamagani” va hakamni monitor yoniga chaqirish, ya’ni maydonda qayta ko‘rish tavsiya qilinishi kerak bo‘lgani qayd etiladi.
Bu – ochiqchasiga orqaga chekinish. Va aynan o‘sha daqiqadan boshlab bahs endi faqat bitta savol atrofida aylana boshlaydi: VAR aslida futbolni to‘g‘rilayaptimi yoki buzayaptimi?
Schmeichelning chidab bo‘lmas hafsalasi pir bo‘lishi
Old Trafford tarixida o‘z o‘rniga ega bo‘lgan afsonaviy darvozabon Peter Schmeichel uchun javob aniq. U Viaplay efirida gapni aylantirmaydi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytadi.
U VAR’ni butunlay bekor qilishni istashini ochiq e’lon qiladi. Uning fikricha, bugungi tizim futbolning ruhini so‘ndirib qo‘ygan.
“Endi shunday tizimga kelib qoldikki, VAR va hakamlar futbolning eng muhim odamlari bo‘lib qoldi. Bu o‘yindan butun energiyani so‘rib oladi. To‘p darvozaga kirishi bilan sen nishonlay olmaysan”, – deya izoh beradi u.
Schmeichel misol keltiradi: muxlislar va futbolchilar besh daqiqadan keyin golni nishonlashlari mumkin, lekin baribir o‘sha lahzaning o‘zi qaytmaydi. To‘p to‘rni topadi, lekin bayroq ko‘tariladi. Hammasi “kutamiz” degan sovuq holatga tushib qoladi.
U VAR’ni “bezovta qiluvchi, futbolga aralashayotgan va uni yaxshilamagan” tizim sifatida tasvirlaydi. Bu – faqat texnika haqida emas, tomoshabin his-tuyg‘ulari haqida gap.
Neville ham hayron: “Ofsayd qoidasi menga tushuntirilsin”
Derbini Sky Sports efirida sharhlab borgan Gary Neville ham o‘zini tutib o‘tirmadi. Sobiq himoyachi, hozirgi tahlilchi, efir paytida ochiqchasiga chalkashib qolganini tan oldi.
U Haalandning goli bo‘yicha qarorni tushuntirishga urinarkan, ofsayd qoidasi bugungi talqini bilan endi mantiqdan uzoqlashganini ta’kidladi. Nevillega ko‘ra, ofsayd pozitsiyasidagi futbolchining o‘yinga ochiq-oydin ta’siri bor, lekin VAR buni inkor qilgandek bo‘ldi.
“Ofsayd qoidasini menga qayta tushuntirishsin, chunki men bu yerda yo‘qolib qoldim”, – deydi u jonli efirda.
Neville yana bir bashorat qiladi: PGMOL bu qarorni qayta ko‘rib chiqishga majbur bo‘ladi. Oradan 24 soat ham o‘tmay, aynan shunday bo‘ladi. Tizim o‘z xatosini tan oladi, lekin shu paytga kelib bahs allaqachon butun liga bo‘ylab alangalanib bo‘lgan edi.
VAR: aniqlikmi yoki his-tuyg‘ulardan ayrilishmi?
Derbidan keyingi shov-shuv bir kunlik emas. Bu qaror offsayd qoidasining bugungi talqini, VARning roli va texnologiyaning chegaralari haqida yana bir bor keng ko‘lamli munozarani boshlab berdi.
Kadrma-kadr tahlil qilinadigan davrda ofsayd qoidasi asl maqsadiga qanchalik sodiq qolmoqda? Tomoshabinlar uchun o‘yin yanada adolatlimi bo‘ldi yoki shunchaki “steril”, his-tuyg‘ulardan ajralgan jarayonga aylandimi?
Premier League rahbariyatiga bo‘lgan bosim ortib bormoqda. Tizimni qayta ko‘rib chiqish, talqinlarni o‘zgartirish yoki eng keskin variant – VAR’dan butunlay voz kechish talablari kuchaymoqda.
Schmeichel va uning yonida turgan minglab muxlislar uchun javob allaqachon tayyor: ular gol urilgan ondagi o‘sha bir lahzalik portlashni, shubhasiz nishonlashni qaytarib olishni xohlaydi. Savol esa ochiq qoladi – texnologiya hukmron bo‘lgan davrda futbol bunga yana qayta oladimi?
