Madani chiptalarga talab kuchaymoqda – iDEA’26 va TVET yangiliklari
Temerloh – 2026-yilgi Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix musobaqasi hali Sepang International Circuit trassasiga kelmasidan turib, malayziyalik muxlislar uning ilk “sinovini” allaqachon o‘tkazib bo‘ldi. Eng arzon toifadagi Madani chiptalar – atigi RM200 dan boshlangan paketlar – sotuvga chiqqan zahoti qo‘lma-qo‘l bo‘lib, to‘liq tugadi.
Yoshlar va sport vaziri Dr Mohammed Taufiq Johari ma’lum qilishicha, Sepang International Circuit rahbariyati chiptalar ommaviy savdoga chiqarilgach, mamlakat ichkarisidan juda kuchli talab qayd etilganini bildirgan.
U Temerlodagi Dewan Tun Razak majlislar zalida bo‘lib o‘tgan “Innovation Development Through Educational Activities (iDEA’26)” yopilish marosimi hamda 2026 East Zone Technical and Vocational Education and Training (TVET) yo‘lko‘rsatuv dasturi chog‘ida jurnalistlar savollariga javob berdi.
Madani chiptalariga talab shunchalik kuchli bo‘ldiki, endi vazirlik ularning sonini ko‘paytirish imkoniyatini ham ko‘rib chiqmoqda.
“Bugungi holatga ko‘ra, Madani chiptalari to‘liq sotilgan. Lekin biz qo‘shimcha Madani chiptalarini ajratish imkoniyati va zarurati bormi-yo‘qligini ham o‘rganamiz. Bu borada bosqichma-bosqich e’lonlar qilinadi,” – dedi Dr Mohammed Taufiq.
iDEA’26 – tanlovdan kattaroq maydon
Vazirning ta’kidlashicha, iDEA’26 oddiygina innovatsion tanlov emas. Bu – TVET talabalari uchun o‘z g‘oyasi, ijodi va amaliy ko‘nikmalarini bozorga chiqarish darajasigacha yetkazish maydoni.
Uning fikricha, bu yerda yaratilayotgan mahsulotlar faqat g‘oliblik diplomiga emas, real bozor imkoniyatlariga intilishi kerak.
“Ularning mahsulotlari faqat tanlovda g‘alaba qozonish bilan cheklanib qolmasligi kerak. Biz bu ishlanmalarni baholaymiz, qaysi jihatlarini takomillashtirish mumkinligini ko‘ramiz, shundan keyin butun mamlakat bo‘ylab sotuvga chiqarish yo‘llarini izlaymiz,” – dedi u.
Shu tariqa, iDEA’26 g‘oliblari sahnadan tushishi bilan ish yakunlanmaydi. Aksincha, haqiqiy sinov – bozor, mijoz va sanoat talablari bilan to‘qnashuv – endi boshlanadi.
TVET uchun yangi eshiklar
Dr Mohammed Taufiq boshqarayotgan vazirlik milliy TVET kun tartibini ham ancha keskin faollashtirmoqda. U ma’lum qilishicha, yoshlar uchun ish o‘rinlari ko‘lamini kengaytirish maqsadida vazirlikka qarashli malaka o‘quv muassasalari va sanoatdagi strategik hamkorlar o‘rtasida 12 ta o‘zaro anglashuv memorandumi imzolangan.
Bu hujjatlar – qog‘ozdagi niyat emas, amaliy ko‘prik bo‘lishi kerak: o‘quv dasturlarini ishlab chiqarish ehtiyojiga yaqinlashtirish, bitiruvchini esa bevosita ish joyiga olib chiqish.
“iDEA’26 maqsadi faqat g‘oliblarni aniqlash emas. Biz innovatsiyani rivojlantirishni, bozor qiymatiga ega mahsulotlar yaratishni va mamlakat uchun yangi iste’dodlar yetishtirishni ko‘zlaymiz,” – dedi vazir.
Madani chiptalariga bo‘lgan shiddatli talab ham, iDEA’26 doirasidagi intiluvchan loyihalar ham bitta savolni o‘rtaga tashlaydi: bu to‘lqin – sport va texnik ta’lim uyg‘unligi – kelgusi yillarda Malayziya yoshlarini qanchalik tez va qanchalik baland cho‘qqiga olib chiqadi?
