Lyuis Xemiltonning Barselonadagi g‘alabasi: kech qaytganlar klubi

Lyuis Xemiltonning Barselonadagi g‘alabasi: kech qaytganlar klubi

Formulada yetti karra chempion bo‘lib, deyarli barcha asosiy rekordlarni qo‘lga kiritgan Lyuis Xemilton uchun yangilik bo‘lishi mumkin bo‘lgan “birinchi”lar anchadan beri tugab bo‘lgandek edi. Lekin Barselonadagi poyga bu tasavvurni sindirdi: u nihoyat Ferrari bilan ilk g‘alabasini qo‘lga kiritdi. Shu bilan birga, u o‘zi o‘rnatgan rekordni – ilk va eng so‘nggi g‘alabalari orasidagi eng uzun davrni – 19 yilga cho‘zdi.

2024-yilgi Belgiya bosqichidagi muvaffaqiyatdan keyin Xemiltonning yo‘li ancha g‘adir-budir bo‘ldi: o‘tgan mavsumni u hatto podiumsiz yakunladi. Ammo Barselona shuni ko‘rsatdiki, tajriba va qat’iyat hali ham yoshlik chaqqonligini yengib o‘tishi mumkin. U bu yo‘ldagi yagona nom emas. Sport tarixida ko‘plab buyuklar bor – ular ham tanqidlar, jarohatlar, tana imkoniyatlari kamayishi fonida sahnaga yana qaytib, cho‘qqini ikkinchi bor zabt etgan.

Roger Federer: tizzadan keyingi ikkinchi bahor

2012-yilga kelib, ko‘pchilik uchun Roger Federerning oltin davri ortda qolgandek tuyuldi. 17 ta “Grand Slam” unvoni allaqachon qo‘lida, lekin yangi yirik sovrinlar kelmay qo‘ygandi. Kortlarda esa raqobat keskinlashgan: Rafa Nadal yetakchiligiga Novak Djokovic va Andy Murray ham qo‘shildi.

2012-yilgi “Wimbledon”dagi g‘alabadan so‘ng Federer besh yil davomida birorta katta turnir yutolmadi. Har mavsum o‘tgani sayin savol keskinlashdi: bu buyuk shveysariyalikni cho‘qqida oxirgi ko‘rganimiz emasmi?

Javob 2017-yilda keldi. Tizza operatsiyasi va olti oylik tanaffusdan so‘ng Federer kortga qaytdi va “Australian Open”ni set ham boy bermasdan yutdi. Yozda esa SW19da yana bir “Wimbledon” tojini boshiga qo‘ydi va ochiq era tarixida bu turnirni yutgan eng yoshi katta tennischiga aylandi.

Oradan ko‘p o‘tmay, u “Australian Open”ni yana himoya qildi va dunyo reytingida birinchi pog‘onani qaytarib oldi. Bu safar ham rekord: tarixdagi eng yoshi katta “1-raqamli” tennischi.

Shelly-Ann Fraser-Pryce: “Mummy Rocket”ning ikkinchi portlashi

2017-yilda homiladorligini e’lon qilgan paytda Shelly-Ann Fraser-Pryce allaqachon uch karra jahon chempioni, Olimpiadada esa uch medal, shundan ikkitasi oltin, sohibasi edi. Shunday pallada ko‘pchilik sportchining karyerani chiroyli yakunlashini tabiiy deb bilgan bo‘lardi.

U esa boshqa yo‘lni tanladi. Favqulodda kesarcha kesish bilan tug‘ruqdan atigi 11 hafta o‘tgach, mashg‘ulotlarga qaytdi. Og‘riq hamon bor, lekin maqsad aniq edi.

Natija uzoq kuttirmadi. 2019-yilda u 100 metrga yugurishda to‘rtinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritdi. 10,71 soniya – yilning eng yaxshi natijasi va uning so‘nggi yillardagi eng tez yugurishi. O‘zi bu g‘alabani “ona bo‘lish g‘alabasi” deb atadi.

Ushbu qaytish cho‘qqisi emasdi. 2021-yilda u 10,60 soniya ko‘rsatdi – tarixdagi uchinchi natija. 2022-yilda esa 35 yoshida beshinchi marta jahon chempioni bo‘ldi. Savol tug‘iladi: agar ikkinchi cho‘qqi birinchisidan balandroq bo‘lsa, buni faqat “kech karyera renessansi” deb atash kifoyami?

Alain Prost: bir yil mikrofon ortida, keyin taxtga qaytish

“The Professor” – bu laqab Formula 1 ixlosmandlariga ortiqcha izoh talab qilmaydi. Alain Prost – to‘rt karra jahon chempioni, sport tarixidagi eng nozik aql egalardan biri. Lekin uning ham karyerasining so‘nggi boblarida ishonmaganlar yetarli edi.

1983–1990-yillar oralig‘ida u Renault, McLaren va Ferrari tarkibida chempionlik uchun kurashdi: uchta titul, to‘rtta ikkinchi o‘rin. Ammo 1991-yil Ferrari bilan og‘ir kechdi. Jamoani ochiq tanqidi unga qimmatga tushdi – mavsum tugamasdan ishdan bo‘shatildi.

Keyingi yil u mikrofon ortida – telekommentator sifatida tanaffus oldi. Lekin ochko‘zlik va g‘alabaga chanqoqlik so‘nmagandi. Aynan shunda Williams safida bo‘sh o‘rin paydo bo‘ldi – va Prost bu imkoniyatni qo‘ldan boy bermadi.

1993-yilgi mavsum – uning xayrlashuv yili va shu bilan birga to‘rtinchi chempionlik yili bo‘ldi. 7 ta g‘alaba, 12 ta podium va 38 yoshida so‘nggi titul. U sportni aynan cho‘qqida tark etdi.

Tom Brady: 40 yoshdan keyingi afsona

Amerika futbolida Tom Bradydan ko‘ra ko‘proq Super Bowl yutgan odam yo‘q. Uning yettita halqa bilan bog‘liq eng hayratlanarli jihati – yillar davomida saqlab qolingan darajasi.

Draftda u atigi oltinchi raundda tanlangan, lekin ikkinchi mavsumidayoq New England Patriots safida asosiy quarterback bo‘lib, klubni 2001-yilda ilk NFL chempionligiga olib keldi. Keyingi yigirma yil Foxboroughda: yana besh Super Bowl, uchta Most Valuable Player, 15 ta Pro Bowl.

42 yoshga kelib u allaqachon afsona maqomida edi. Shunga qaramay, shu yoshda NFLda raqobatlasha olishiga shubha qilganlar topildi. Brady Tampa Bay Buccaneers bilan shartnoma imzoladi va tanqidchilarga qisqa javob berdi: birinchi mavsumidayoq Super Bowl va Super Bowl MVP.

Shu bilan ham to‘xtamadi. 43 yoshida liga bo‘yicha pas yardlari va touchdownlar sonida yetakchiga aylandi. 2023-yilda 45 yoshida butunlay karyerasini yakunlaganida, u NFL tarixidagi eng yoshi katta start olgan quarterback, eng ko‘p pas yardlari, touchdown paslari va o‘yin boshlagan futbolchi sifatida sahnadan tushdi. Bunday uzoq umr ko‘rgan karyera kamdan-kam uchraydi.

Tiger Woods: minginchi o‘rindan “green jacket”gacha

Tiger Woods golf cho‘qqisiga chaqmoqdek ko‘tarilgan. 1996-yilda 20 yoshida professional bo‘ldi, oradan bir yil o‘tib esa dunyo reytingida birinchi raqam va “Masters”dagi tarixiy, 12 zarbaga ustun g‘alaba.

1997–2008-yillar oralig‘ida 14 ta major, to‘liq “career grand slam”. Golfda bunday hukmronlikni ozchilik ko‘rgan.

Keyin esa jarohatlar va shaxsiy hayotdagi muammolar. Beldagi operatsiyalar ortidan Woods reytingda ilk 1000 talikdan ham tushib ketdi. Uch yil ichida atigi bir turnirda qatnashdi. Ko‘pchilik uning “Tiger era”si tugaganiga ishongan.

Ammo 2019-yil Augusta hamon mo‘jizalarga guvoh bo‘lishini ko‘rsatdi. Woods bosqichma-bosqich, shovqinsiz, lekin juda aniq o‘yin ko‘rsatdi. Raqiblar xatoga yo‘l qo‘ygan pallada u sovuqqonlikni saqladi va 43 yoshida beshinchi “green jacket”ni yutdi. Majorlardagi tanaffus – 11 yil. Bu nafaqat golf, balki butun sport tarixidagi eng yorqin qaytishlardan biri.

Kim Clijsters: “wildcard”dan trofeygacha

Kim Clijsters tennisni 23 yoshida tark etganda, u allaqachon ko‘pchilik orzu qiladigan cho‘qqilarni zabt etgan edi. 16 yoshida “Wimbledon” chorak finali, 2001-yilgi “French Open” finalida yoshligiga qaramay keskin kurash, ikki marta Tour Championships, dunyo reytingida birinchi o‘rin va 2005-yilda US Open g‘alabasi.

Ammo yillar davom etgan jarohatlar uni 2007-yilda raketkasini ilib qo‘yishga majbur qildi. Ikki yillik tanaffusda Clijsters turmush qurdi, qizli bo‘ldi va tennisdan uzoqlashdi. Keyin esa sportga bo‘lgan muhabbat qaytdi.

U o‘z qaytishini “ikkinchi karyera” deb atadi. Shubha qilganlar ko‘p edi. Lekin u US Open’ga “wildcard” bilan kelib, hammani hayratda qoldirdi va turnirni yutib ketdi. Turnir tarixida unseeded holatda g‘olib chiqqan ilk tennischi bo‘ldi.

Bu faqat boshlanish edi. Clijsters yana reytingda birinchi pog‘onaga qaytdi va yana ikki marta “Grand Slam” yutdi. Karyerani erta yakunlagan tennischi birdaniga kech qaytgan chempionga aylandi.

Jack Brabham: “qarigan” mexanikning uchinchi tojgi yurishi

Jack Brabham haqida “u juda qari” degan gaplarni u butun umr eshitdi. Sobiq aviamexanik 1948-yilda Avstraliyada poyga haydashni boshladi, 1955-yilda esa Yevropaga yo‘l oldi.

Mexanik sifatidagi bilimlari unga katta ustunlik berdi. U Cooper jamoasini rivojlantirishda faol qatnashdi va 1959 hamda 1960-yillarda ketma-ket ikki marta jahon chempioniga aylandi. O‘shanda u 34 yoshda edi.

1962-yilda u Cooper’dan ketib, o‘z jamoasini tuzdi – Brabham Racing. Bir necha yil sinov va xatolardan so‘ng 1966-yilda u yana g‘alabalarga qaytdi va uchinchi titulni qo‘lga kiritdi.

Bu chempionlik o‘ziga xos edi: u o‘z nomidagi mashinada chempion bo‘lgan yagona haydovchi bo‘lib qoldi. Yana bir fakt – u 40 yoshida chempion bo‘ldi, tarixdagi eng yoshi katta uch chempiondan biri. Tanqidchilarga javob berish uchun esa u Zandvoortda mashinaga qo‘lida hassayu soxta soqol bilan “qari chol” bo‘lib borib o‘tirganini eslash kifoya. Hazil ortida qat’iyat yotardi.

Allyson Felix: ro‘yxatga qo‘shilishga tayyormi?

Allyson Felix allaqachon yengil atletika tarixida eng ko‘p medal olgan ayol sprinter sifatida nom qozongan paytda, 2022-yilda karyerasini yakunlashini e’lon qildi. Besh Olimpiada, 11 medal – bunday yo‘l har kimga ham nasib etmaydi.

Shunga qaramay, u bu bobni to‘liq yopib qo‘ymadi. Joriy yilda Felix qaytish niyatini bildirdi: maqsad – 2028-yilda Los-Anjelesda, o‘z uyida bo‘lib o‘tadigan oltinchi Olimpiadada qatnashish. U intervyularida bu qarorini qiziqish va 40 yoshdan oshgan ayollar nimalarga qodir ekanini amalda ko‘rsatish istagi bilan izohlagan.

U kech qaytganlar ro‘yxatiga, Xemilton, Federer, Fraser-Pryce, Woods va boshqalarning yoniga qo‘shila oladimi? Javobni vaqt beradi. Sport esa yana bir bor bizga shuni eslatmoqda: soat strelkalari harakatda, lekin chempionning ichki hisoblagichi boshqacha ishlaydi.