Liverpoolning yozgi transferlari va muvozanat masalalari

Yozgi transfer oynasi yakunida raqamlar bir narsani aytadi, maydon esa boshqasini.

Liverpool yana qariyb 200 million funt sarfladi, net xarajat o‘tgan mavsumdagidan ham katta. Klub tarixidagi eng qimmat tarkib. Lekin Andoni Iraola qo‘lida hozircha shunchaki qimmat emas, ayni paytda bir dekadadagi eng nomutanosib jamoalardan biri ham bor.

Qimmat transferlar, g‘alati muvozanat

Bradley Barcolaning Paris Saint-Germaindan 123 million funtlik kelishi – yozning ramziy transferi. Ulkan summa, katta shov-shuv. Ammo bu bitim ham asosiy savolni yopmadi: bu tarkibda muvozanat bormi?

Jamie Carragherning Sky Sportsdagi fikri qisqa, lekin og‘ir bo‘ldi: bu jamoa balansli ko‘rinmayapti. Uningcha, Liverpool qanot himoyachilarida qisqa, markazda esa yana bir tipdagi yarim himoyachi yetishmaydi.

Eng achinarlisi, bularning bari Mohamed Salah ketgan yozda sodir bo‘layotgani. Premyer-liga tarixidagi eng yaxshi chap oyoqli o‘ng qanot hujumchi ketdi, lekin o‘rniga klub asosan chap qanotga intiladigan futbolchilarni yig‘ib oldi. Hujum chizig‘i go‘yoki ko‘zguga teskari qo‘yilgandek, bir tomoni haddan tashqari yuklangan, ikkinchi tomoni esa bo‘sh.

Carragher ochiq aytdi: hozir Liverpoolda haqiqiy, tabiiy o‘ng qanotchi yo‘q. Chap oyog‘i bilan o‘ngda o‘ynaydigan, Salah tipidagi futbolchi topilmadi. Barcola moslashuvchan, ha. Lekin bu pul evaziga uni eng yaxshi pozitsiyasidan uzoqlashtirish – xavfli tajriba. Uning tabiiy maydoni – chap.

Cody Gakpo shu paytgacha chapda ishlatildi. Florian Wirtz va Hugo Ekitike ham o‘sha hududni ko‘rgan. Akademiyadan chiqqan Rio Ngumoha o‘tgan mavsumni chapda yorqin boshladi, biroq tayyorgarlik o‘yinlarida uni boshqa qanotga ko‘chirib ko‘rishdi. Yangi kelgan Victor Munoz? U ham oliy ligada atigi bir mavsum o‘ynagan, yana chap qanotda.

Bu alohida qaralganda falokat emas, ko‘proq g‘alati tasodiflar to‘plami. Lekin muxlislar uchun bu tasodiflar birdaniga xavotinga aylanadi, chunki boshqa chiziqlarda bo‘shliqlar ochiq ko‘rinib turibdi. Jamoa ayrim zonalarda haddan tashqari to‘yingan, ayrimlarida esa xavfli darajada yupqa.

Iraola tizimi va xavfli bo‘shliq

O‘tgan yozda Jeremie Frimpong kelganida klub uni Trent Alexander-Arnoldning bevosita o‘rnini bosuvchi sifatida emas, ko‘p funksiyali futbolchi sifatida tanishtirgan edi. Ammo mavsumning dastlabki ikki uchrashuvida u aynan o‘sha pozitsiyada – o‘ng qanot himoyasida maydonga tushdi.

Conor Bradley jarohat olgan bir paytda Frimpong deyarli yagona tabiiy o‘ng qanot himoyachiga aylandi. Dominik Szoboszlaini u yerga surish g‘oyasi ham aytilmoqda, lekin bu aniq kompromiss bo‘ladi. Markaziy himoyachini qanotga chiqarish esa, ayniqsa Iraola tizimida, deyarli mantiqsiz: bu jamoada to‘liq hujumkor qanot himoyachilari asosiy qurol.

Statistika ham buni tasdiqlaydi. Frimpong va chap qanotdagi Milos Kerkez joriy mavsum Premyer-ligada sprintlar soni bo‘yicha eng yaxshi uchlikda. Ulardan ham yuqorida faqat bitta ism – Iraolaning sobiq klubi Bournemouthdagi Adrien Truffert. Bu tasodif emas, murabbiyning futbol falsafasi.

Arne Slot bilan chempionlik yili va hozirgi Liverpoolning o‘rtacha pozitsiyalarini solishtirsangiz, farq ko‘rinadi: qanot himoyachilar bir vaqtda yuqoriga uchib chiqadi. Bu esa markazdagi futbolchilarga qarshi hujumlarni to‘xtatish bo‘yicha ulkan mas’uliyat yuklaydi.

Mana shu yerda haqiqiy savollar boshlanadi. Ryan Gravenberch Slot davrida bu vazifani a’lo bajargan, lekin hozir Alexis Mac Allisterning so‘nggi 18 oyda jismoniy keskinligi pasaygani ko‘zga tashlanmoqda. Iraola uchun bu tarkib bilan qarshi hujumlarni bo‘g‘ish qanchalik real?

U umuman klassik tayanch yarim himoyachidan foydalanmoqchimi? Bournemouthda u markazni ham yuqoriga bosimga qo‘shgan, Alex Scott murabbiy o‘yinchidan to‘p yo‘q paytda “juda agressiv” bo‘lishni talab qilganini aytgan. Tyler Adams esa futbolchilar to‘pni raqib hududida yutib olishga chin dildan ishonishini ta’kidlagan.

Premyer-ligadagi ilk uchrashuvdayoq xavfli signal ko‘rindi. Dastlabki besh daqiqada Liverpoolning “rest-defence”i – hujum paytidagi himoya tayyorgarligi – butunlay ochilib qoldi. Qanot himoyachilar yuqorida, markaziy himoyachilar chuqur, ularning orasidagi zona esa bo‘sh. Newcastle aynan o‘sha bo‘shliqdan foydalanib gol urdi.

Virgil van Dijk tobora ko‘proq orqaga chekinishga moyil bo‘layotgani, qanot himoyachilar esa doimiy ravishda oldinga uchayotgani hisobga olinsa, bu muammo tezda yo‘qoladiganga o‘xshamaydi. Natijada Iraola qo‘lida rekord darajada qimmat, lekin so‘nggi o‘n yillikdagi eng ko‘zga tashlanarli nuqsonlarga ega bo‘lgan Liverpool paydo bo‘ldi.

Bozor tashqarisidagi yechimlar va majburiy kompromisslar

Endi savol bitta: yechimni transfer bozoridan tashqarida topish mumkinmi? Buning uchun murosa kerak bo‘ladi.

Carragher buni shunday ifodaladi: jamoa hujumdagi erkinlikni, oqimni, raqib jarima maydoniga son bilan yetib borish odatini yo‘qotmasligi kerak. Lekin o‘tgan o‘yindagi jazoni ham unutib bo‘lmaydi – ayniqsa birinchi gol vaziyatida. Liverpool raqibni “lockdown” qila olmadi, ya’ni hujum chog‘ida orqa chiziqni yetarlicha sug‘urtalamadi.

Murabbiylar shtabi uchun bu ipning ikki uchini ushlash vazifasiga o‘xshaydi: hamma orqaga tortilib, raqam bilan hujumdan voz kechib bo‘lmaydi, lekin hamma ham oldinga otilsa, har bir qarshi zarba potentsial falokat. Gravenberchga to‘pni olib yurma, jarima maydoniga kirma deyish – bu ham yechim emas.

Bu yerda murabbiylarning taktik doskasi emas, futbolchilarning o‘yinni “his qilish” darajasi hal qiluvchi bo‘ladi. Har bir vaziyatda “men hozir oldinga chiqishim mumkinmi yoki qolishim kerakmi?” degan qarorni bir soniyada qabul qilish – aynan shu ko‘nikma Iraola tizimida hal qiluvchi omilga aylanadi.

Hozircha bu Liverpoolni eng yaxshi ta’riflaydigan natijalar – ko‘p golli duranglar. Hujumdagi qudrat raqibni ezib tashlashga yetadimi yoki himoyadagi teshiklar hammasini barbod qiladimi – mavsum javob beradi.

Nomutanosib, nuqsonli, lekin tomosha uchun o‘ta jozibali jamoa. Savol shunda: bu xavfli muvozanat chempionlik poygasiga qancha chiday oladi?