K League yozgi jaziramaga qarshi: futbolchilar endi jim emas
Janubiy Koreya futboli yozning jazirama issig‘iga qarshi ochiqcha kurash boshladi. Mamlakat professional futbolchilari uyushmasi – Korea Pro Footballers Association (KPFA) – K League rahbariyatidan mavsum taqvimini tubdan o‘zgartirishni talab qilmoqda: yozgi formatdan voz kechib, kuz-bahor tizimiga o‘tish.
KPFA bayonotida so‘zlar keskin, ohang esa aniq edi: liga futbolchilarni tobora og‘irlashayotgan iqlim inqirozi va ayovsiz yozgi haroratdan himoya qilishi, shu bilan birga Osiyodagi yetakchilik mavqeini va global raqobatbardoshligini saqlab qolishi kerakligi ta’kidlandi.
42,5 daraja, bo‘shab qolgan tribunalar va to‘xtagan beysbol
Avgust boshida mamlakat janubi-sharqidagi Yangsan shahri rasmiy kuzatuvlar tarixidagi eng ekstremal ko‘rsatkichlardan biriga yetdi: 42,5 daraja issiq. Rasmiylar aholini uyda qolishga chaqirdi, Korean baseball league esa bir haftaga to‘xtatildi.
Futbol bundan chetda qolmadi. Manchester City va K League All-Star jamoasi o‘rtasidagi ko‘rgazmali o‘yin issiq tufayli kutilgan darajada tomoshabin torta olmadi. Bir necha kun o‘tib Atletico Madrid bilan bo‘lgan pre-season uchrashuvi stadionni to‘ldira oldi, ammo bu ham yozgi jadvalning xavfsizligini oqlamaydi.
Seul esa 17 kecha davom etgan “tropik tunlar” seriyasini endigina ortda qoldirdi – tun bo‘yi harorat 25 darajadan pastga tushmagan sharoitda futbolchilar nafaqat o‘yin, balki tiklanish jarayonini ham ekstremal sharoitda o‘tkazishga majbur bo‘ldi.
Uzoq mavsum, qisqa nafas
2026 yilgi K League mavsumi 28 fevralda start oldi va 6 dekabrda yakunlanishi rejalashtirilgan. Rasmiy taqvim qog‘ozda chiroyli ko‘rinishi mumkin, ammo real iqlim sharoitida bu jadval futbolchilar gavdasiga zarba bo‘lib urilmoqda.
Talab bitta: an’anaviy bahor-kuz formatidan voz kechib, kuzdan bahorgacha davom etadigan mavsumga o‘tish. Bu qadam nafaqat sog‘liqni himoya qilish, balki mintaqaviy uyg‘unlik masalasi ham.
Yaponiya allaqachon burildi. J League ilk bor yozdan bahorgacha bo‘lgan yangi formatni sinovdan o‘tkazmoqda. Osiyo Futbol Konfederatsiyasi homiyligidagi Champions League Elite esa 2023 yildan beri Yevropa kalendariga yaqinlashgan holda o‘ynalmoqda. Yevropaning aksariyat ligalari allaqachon shu tizimda.
Eng qadimiy Osiyo professional ligasi bo‘lgan K League esa hozircha eski yo‘ldan yurmoqda.
Qish – dushmanmi yoki imkoniyat?
Janubiy Koreyaning qattiq qishlari asosiy to‘siq sifatida ko‘rsatiladi. Dekabrdan fevralgacha mamlakatning katta qismida havo muzlaydi, qor muntazam yog‘adi. Ammo futbolchilar uyushmasi bu bahonani ham yechimsiz muammo deb bilmaydi.
KPFA prezidenti, sobiq milliy jamoa a’zosi Lee Keun-ho taklifni aniq shakllantirdi: mavsumni kuz-bahor formatiga ko‘chirish, eng sovuq oylar esa qisqa tanaffus bilan yopib turish. Qishda beriladigan pauza, uning fikricha, nafaqat sog‘liqni asraydi, balki futbolchilarga jarohatlardan qochish va shaklni barqaror ushlab turish imkonini beradi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qishki o‘yinlar uchun infratuzilmani moslashtirish ham zarur: stadionlarda qo‘shimcha isitish moslamalari, maydonlarda esa gibrid gazon joriy etilishi kerak. Bu qisqa muddatli xarajat, ammo uzoq muddatli investitsiya sifatida qaralayotgani ta’kidlanadi.
Issiqning narxi: bosh aylanishi, hush yo‘qotish, ko‘ngil aynishi
Janubiy Koreya ommaviy axborot vositalari futbolchilar o‘rtasida o‘tkazilgan favqulodda so‘rovnoma natijalarini e’lon qildi. Raqamlar quruq statistika emas, issiqning haqiqiy zarbasini ko‘rsatib turibdi.
So‘rovnomada professional erkaklar va ayollar ligalaridan 536 nafar futbolchi ishtirok etdi. Ulardan 86,2 foizi jazirama o‘yin vaqtida jismoniy bosimni keskin oshirayotganini tan oldi. 45,2 foiz – ya’ni 242 futbolchi – “juda kuchli” deb javob bergan, yana 41 foiz (220 nafar) “ha” deb qayd etgan.
O‘yin paytidagi alomatlar bo‘yicha ko‘p javobli savol yanada xavotirli manzarani ochib berdi. 64,7 foiz (347 futbolchi) bosh aylanishini tilga olgan. 56,6 foiz (303 kishi) suvsizlanishdan shikoyat qilgan. 32,2 foiz (173 nafar) bosh og‘rig‘ini qayd etgan. 13 foiz – bu 70 futbolchi – vaqtinchalik hush yo‘qotganini bildirgan. 12,2 foiz (65 kishi) esa ko‘ngil aynishini sezgan.
Bu raqamlar faqat noqulaylik emas, xavf darajasini ko‘rsatadi.
Qizig‘i shundaki, futbolchilarning qariyb yarmi – 48,4 foizi – hozirgi sovutish tanaffuslarini yetarli deb hisoblaydi. Biroq atigi 15,3 foiz respondentlar amaldagi siyosat futbolchilarni yetarli himoya qilmoqda, degan fikrda. Qolganlari issiqka qarshi mexanizmlar qayta ko‘rib chiqilishini istamoqda.
Mintaqa bo‘ylab ogohlantiruvchi signal
Iqlimning keskinlashuvi faqat Janubiy Koreya muammosi emas. O‘tgan hafta Yaponiyada sodir bo‘lgan fojia bu mavzuni yanada keskinlashtirdi.
Fiji terma jamoasi regbi o‘yinchisi Saimoni Vunilagi, 26 yosh, Fukuoka shahrida ikkinchi divizion klubi Kyushu KV bilan mashg‘ulotdan so‘ng kasalxonaga yotqizildi. Unga “og‘ir issiq urishi bilan mos keluvchi” alomatlar tashxisi qo‘yildi. Bir necha kunlik kurashdan so‘ng, juma kuni u vafot etdi.
Bu voqea sport olamiga bitta savolni yana qayta eslatdi: jazirama sharoitida o‘yin-kulgi qanchaga qadar davom etishi mumkin?
K League qaror sari yaqinlashyaptimi?
K League hozircha rasmiy pozitsiyasini keskin o‘zgartirganicha yo‘q. Ammo issiq rekordlarni yangilayotgan mamlakatda, futbolchilar sog‘lig‘i bo‘yicha konkret raqamlar stol ustiga qo‘yilgan bir paytda, KPFA bosimi ortib bormoqda.
Yaponiya va Osiyo qit’asidagi boshqa musobaqalar allaqachon yangi taqvimga burilayotgan bir vaqtda, savol tobora aniqroq eshitila boshladi: Janubiy Koreya futboli o‘z yulduzlarini jazirama ostida sinovdan o‘tkazishda davom etadimi yoki nihoyat taqvimni iqlim haqiqatiga moslashtiradimi?
