Jeremy Doku: Ota bo‘lish va futbol o‘rtasidagi tanlov
Jeremy Doku qarorini allaqachon aytdi: bu safar futbol emas, oila birinchi o‘rinda turadi.
Manchester City qanot hujumchisi kelasi oy ilk bor ota bo‘ladi. U ochiq aytmoqda – agar Belgiya hali ham Jahon chempionatida davom etayotgan bo‘lsa ham, farzandining tug‘ilishi paytida rafiqasi yonida bo‘lish uchun terma jamoa lagerini tark etishni istaydi.
Bu gaplar futbolda ko‘p eshitiladigan “har doim jamoa birinchi” shioriga ziddek tuyulishi mumkin. Ammo bu safar maydon tashqarisidagi hayot futbol maydonini bosib o‘tyapti.
Bahsni portlatgan efir
Fransiyadagi L'Equipe telekanali studiyasida bo‘lib o‘tgan bir fikr esa vaziyatni butunlay boshqa darajaga olib chiqdi. Boshlovchi France Pierron efir davomida otaning tug‘ruq paytidagi rolini “butunlay behuda” deb atadi, tug‘ilish jarayonini esa “jirkanch lahza” deya ta’rifladi.
Studiyadagi bir og‘iz gap yetarli bo‘ldi – ijtimoiy tarmoqlar portladi.
L'Equipe tezda bayonot berdi, Pierronning so‘zlari kanal qadriyatlaridan “juda uzoq” ekani ta’kidlandi va rasman uzr so‘raldi. Boshlovchining o‘zi ham kechirim so‘radi, Fransiyadagi xabarlarga ko‘ra, u dushanba kungi ko‘rsatuvni olib bormaydi.
Futbol olamida esa pozitsiya deyarli yakdil: ota bo‘layotgan futbolchi tanlov qilayotgani uchun masxara qilinmasligi kerak.
Doku: “Hech kim birinchi farzandining tug‘ilishini o‘tkazib yubormoqchi emas”
Doku Jahon chempionati startida Belgiya uchun muhim figura bo‘ldi. U Misrga qarshi G guruhidagi 1:1 hisobidagi ilk o‘yinda 86 daqiqa maydonda bo‘ldi. Keyingi turda esa kasalligi sababli Eron bilan 0:0 hisobidagi bahsni o‘tkazib yubordi.
Endi esa maydondan ham muhimroq sana yaqinlashmoqda. Uning rafiqasi Shireen iyulning ikkinchi haftasida farzand ko‘rishi kutilmoqda. Bu esa Belgiyaning chorak finaliga to‘g‘ri kelishi mumkin bo‘lgan davr.
“Kimdan so‘ramang, hech kim birinchi farzandining tug‘ilishini o‘tkazib yubormoqchi emas”, – deydi 24 yoshli Doku Reuters’ga bergan intervyusida. “Lekin bilaman, futbol boshqa ko‘plab omillarni ham o‘z ichiga oladi. Federatsiya futbolchilarini qo‘llab-quvvatlashini, ularning shaxsiy holatini tushunishini bilaman. Qanaqa yechim topishimizni ko‘ramiz”.
So‘zlarida ikkilanayotgan futbolchi emas, mas’uliyatni o‘lchab ko‘rayotgan yosh ota seziladi. U maydon va tug‘ruqxona o‘rtasidagi chiziqni aniq ko‘ryapti – va u chiziqni kesib o‘tishga tayyor.
Ollie Watkins: “Bu bir marta bo‘ladi”
Doku yolg‘iz emas. Ikki farzandli hujumchi, England termasi forvardi Ollie Watkins ham uni ochiq qo‘llab-quvvatladi.
“Kimdir bu holatni ‘jirkanch’ deb atagan, avvalambor, tug‘ilishni shunday so‘z bilan ta’riflab bo‘lmaydi”, – deydi u. “Xotinim nimalarni boshidan o‘tkazganini ko‘rdim, bizda hammasi nisbatan yengil o‘tdi, lekin yaqinlarim orasida unday bo‘lmagan holatlar ham bor”.
Watkinsning asosiy fikri esa juda sodda, lekin kuchli: “Bu bir marta bo‘ladi – dunyoga birinchi farzandingizni qarshi olish. Bu ne’mat. Mavsum davomida oiladan, do‘stlardan uzoqda bo‘lamiz, bu juda og‘ir. Shunday paytni o‘tkazib yuborish qiyin bo‘ladi, uni juda yaxshi tushunaman”.
Bu gaplar futbolchining og‘zidan chiqqan bo‘lsa-da, u ko‘plab muxlislarning ham ichki ovoziga aylandi.
PFA va otalik institutining pozitsiyasi
Professional Futbolchilar Assotsiatsiyasi ham masalada aniq chiziq chizdi: futbolchilardan talab qilinayotgan fidoyilik “asosiy oilaviy lahzalar” hisobiga bo‘lmasligi kerak.
“Har bir holat o‘ziga xos, lekin bizningcha, futbolchilar kasbiy majburiyatlari bilan hayotidagi muhim voqealarni uyg‘unlashtirishda qo‘llab-quvvatlanishi lozim”, – deya bildiradi PFA vakili. “Futbolchini faqat sportchi emas, inson sifatida qo‘llab-quvvatlash sog‘lom ish muhitini yaratishning ajralmas qismi”.
Otalikni faol qo‘llab-quvvatlovchi Fatherhood Institute ham Doku yonida turdi. Tashkilot rahbar o‘rinbosari Jeremy Davies BBC Sport’ga bergan fikrida sportchilarga bo‘lgan munosabatni keskin tasvirladi:
“Bu menga Kolizeydagi gladiatorlarni eslatadi. Biz bu erkaklardan bizni tomosha uchun yashaydigan qahramonlar bo‘lishini xohlaymiz. Ha, ular ko‘p pul topishadi, lekin hayotda undan ham qimmat narsalar bor”.
Qonunlarda onalik bor, otalik yo‘q
FIFA qoidalarida ayol futbolchilar uchun homiladorlik va tug‘ruq davrida kamida 14 haftalik to‘liq maoshli ta’til belgilangan. Shundan kamida sakkiz haftasi – tug‘ruqdan keyin.
Otalik bo‘yicha esa aniq band yo‘q. Natijada erkak futbolchilar o‘z mas’uliyatlarini o‘zlari muvozanatlashtirishga majbur.
Bu bo‘shliq maydonda ko‘rinmaydi, lekin hayotda juda aniq seziladi. Kimdir uchun bu – stadion tashqarisida kutib turgan avtomobil. Kimdir uchun esa – murabbiylik shtabiga ulangan quloqchin.
Yevropaning top-klublaridan birining sobiq bosh murabbiyi (hozirda Championshipda ishlaydi) boshidan kechirganini eslab beradi: u rafiqasi ikkinchi farzandini dunyoga keltirish arafasida bo‘lgani uchun safarga chiqmagan, o‘yinni televizor orqali tomosha qilib, ko‘makchilari bilan bog‘lanib turgan.
“Quloqchin orqali zaxira o‘rindig‘i bilan aloqada edim, o‘yinni boshlangandan o‘n daqiqa o‘tib, rafiqamda tug‘ruq og‘riqlari boshlandi”, – deydi u. “Tanaffusga 2:1 hisobida oldinda kirdik, lekin u yanada kuchli og‘riq sezayotgandi. Kasalxonaga qo‘ng‘iroq qildim, borishimizni aytdim, lekin penalti qo‘lga kiritdik, qo‘ng‘iroqni to‘xtatishga to‘g‘ri keldi. Penalti kiritdik, o‘yinni yutganimizni bildim va darhol kasalxonaga yo‘l oldik. Qizimiz ikki soat o‘tib tug‘ildi”.
U bir jumlada murabbiy hayotining sovuq haqiqatini aytib qo‘yadi: “Murabbiylar orasida bu kamroq uchraydi, chunki ular odatda yoshi kattaroq bo‘ladi, lekin o‘yin to‘xtamaydi… navbatdagi o‘yinni yutishing kerak”.
Doku – birinchi emas, lekin ramziy figura
Doku qarori tarixda ilk emas. 2018 yilda Fabian Delph England lagerini tark etib, Rossiyadagi Jahon chempionati o‘rtasida Buyuk Britaniyaga qaytgan va qizining tug‘ilishida ishtirok etgan.
O‘sha yili David Silva ham o‘g‘lining muddatidan oldin tug‘ilishi sababli Manchester City safida ikki o‘yinni o‘tkazib yuborgan.
2021 yilda esa David de Gea Covid davrida rafiqasi Edurne qizini dunyoga keltirganda uzoqroq ta’til olgan.
Boshqa tomonda esa maydonni tanlaganlar bor. Joriy hafta oxirida Norvegiya himoyachisi Leo Ostigard Jahon chempionati chog‘ida o‘g‘lining tug‘ilishini FaceTime orqali tomosha qildi. 2021 yil yanvarida Ruben Neves uchinchi farzandining tug‘ilishini telefon ekranida kuzatgan – Wolves avtobusida, Crystal Palace’ga qarshi 0:1 hisobidagi mag‘lubiyatdan so‘ng.
Nevesning rafiqasi shifokori Portugaliyada bo‘lgani uchun u yerga qaytgan, ammo pandemiya cheklovlari sababli Nevesning parvozi amalga oshmagan.
Boshqa sportlarda ham kurash bir xil
Bu faqat futbol muammosi emas. O‘tgan hafta kriketchi Jamie Smith qizi tug‘ilgani uchun England safida Yangi Zelandiyaga qarshi ikkinchi Test uchrashuvini o‘tkazib yubordi.
Sir James Anderson 2010 yilda Ashes seriyasi paytida Avstraliya va Angliya o‘rtasidagi testlar oralig‘ida uyiga uchib kelib, ikkinchi farzandining tug‘ilishida bo‘lgan.
2024 yilda basketbolchi Anthony Edwards o‘yinda, tanaffusda maydonni tark etib, qizi tug‘ilishiga yetib bordi.
Tennisda esa Sir Andy Murray 2016 yilda ochiq aytgandi: agar rafiqasi Kim tug‘ruq og‘riqlarini sezsa, u Australian Open’ni tark etadi. “Turnirni yutib, farzandim tug‘ilishida bo‘lmasligim meni ancha ko‘proq ranjitardi”, – degan edi u o‘sha paytda.
Ammo hamma ham shunday yo‘l tutmagan. Darts ustasi Rob Cross 2017 yilda World Matchplay turniriga yo‘l olish uchun uchinchi farzandining tug‘ilishini o‘tkazib yuborgan.
Savol ochiq: futbolchi kim – gladiatormi yoki ota?
Doku atrofidagi bahs aslida bitta katta savolni yana yuzaga chiqardi: professional sportchi bizning ko‘zimizda kim? Faqat natija uchun yashaydigan gladiatormi yoki avvalo ota, o‘g‘il, turmush o‘rtog‘imi?
Qog‘ozda bu savolga javob oddiydek. Amalda esa – murakkab. Kontraktlar, turnirlar, bosim, ijtimoiy tarmoqlar, millionlab tomoshabinlar… va bir palatada yotgan, qo‘rquv va hayajon aralash hislar bilan kutayotgan rafiqa.
Jeremy Doku hozir ana shu kesishgan nuqtada turibdi. U qaysi tomonni tanlamasin, bu qaror uning karerasida ham, hayotida ham iz qoldiradi. Savol esa shundayligicha qoladi: futbol olami bu kabi tanlovlarga tayyormi yoki gladiatorlardan hanuz faqat arenani kutyaptimi?
