Jeff Bezos va Eduardo Saverin: Liverpoolning yangi investorlar guruhidagi ishtiroki

Liverpool egalik tuzilmasida yana bir katta siljish. Klubni 2010 yildan beri boshqarib kelayotgan Fenway Sports Group (FSG) o‘z bayonotida 1892 Holdings nomli yangi investorlar guruhiga kichik ulush sotish bo‘yicha “yakuniy kelishuv” imzolanganini ma’lum qildi. Raqamlar mayda emas: bitim klubni taxminan 6 milliard dollar atrofida baholaydi.

Bu konsorsiumni Amit Bhatia boshqarmoqda. U Hindiston po‘lat sanoati gigantlaridan biri Lakshmi Mittalning kuyovi, uzoq yillar davomida Queens Park Rangers hammuallifi bo‘lib ishlagan va endi e’tiborini Anfield tomon burdi. Bhatia boshchiligidagi guruh Liverpoolda 30 foizdan ortiq ulushni qo‘lga kiritmoqda.

Eng katta sarlavhalar esa, albatta, ikki ismga tegishli: Amazon asoschisi Jeff Bezos va Facebook hammuassisi Eduardo Saverin. Ikkisi ham – global texnologiya davrining ramzlari, endi esa – Merseyside gigantining yangi sheriklari.

FSGning uzoq o‘yini

Bostonlik FSG 2010 yilda Liverpoolni 400 million dollarga sotib olganida, klub sport jihatidan ham, moliyaviy tomondan ham izlanish davrida edi. O‘sha kundan beri Anfielddagi manzara keskin o‘zgardi. John Henry va FSG rahbariyati ostida Liverpool 30 yillik tanaffusdan so‘ng 2020 yilda Angliya chempioniga aylandi, o‘tgan mavsumda esa yana bir Premier League chempionligi bilan Manchester United bilan 20 ta oliy liga unvoni bo‘yicha tenglashdi.

2019 yilda esa klub oltinchi bor Yevropa chempioni bo‘ldi – bu ingliz jamoalari orasida rekord. Endi esa bu hikoyaga texno-milliarderlar sahnaga chiqishi qo‘shilmoqda.

FSG prezidenti Mike Gordon bayonotida Bhatia va uning hamkorlari bilan tezda umumiy til topilganini ta’kidladi. Ularning tasavvuri klubning uzoq muddatli strategiyasi va “Liverpoolni o‘ziga xos qiladigan” qadriyatlari bilan mos tushgani qayd etildi. Gap shunchaki pulda emas, klub falsafasini tushunishda ham.

Bhatia ham tanlovini aniq izohladi: bu sarmoya – klub rahbariyatiga va Liverpoolning o‘ziga bo‘lgan ishonch ifodasi. Uning maqsadi – jamoaning yillarga cho‘ziladigan muvaffaqiyatini qo‘llab-quvvatlash.

Bezosning birinchi futbol qadami

Jeff Bezos uchun bu – professional futbolga ilk kirib kelish. Forbes ma’lumotiga ko‘ra, uning boyligi 280 milliard dollarga yaqin, dunyodagi eng badavlat insonlar ro‘yxatida to‘rtinchi o‘rinda turibdi. U 1994 yilda Amazonni asos solgan, 2021 yildan beri esa kompaniyaning ijrochi raisi sifatida faoliyat yuritadi.

Eduardo Saverin ham kichik figura emas. Braziliyalik tadbirkorning boyligi Forbes hisob-kitobiga ko‘ra 36 milliard dollar atrofida. Endi bu ikki ism – global raqamli iqtisodiyot ramzlari – Anfieldda yangi daromad manbalarini ochishi kutilmoqda.

Bhatia esa bu dunyoni yaxshi biladigan odam. Britan-hind tadbirkori sifatida u 18 yil davomida Queens Park Rangers hammuallifi bo‘lib ishladi, yaqinda klubdagi lavozimini topshirdi. Endi esa tajribasi va tarmog‘ini ancha katta sahnaga olib chiqmoqda.

Pul bor, lekin qoida ham bor

Liverpool endi dunyodagi eng boy uch kishidan uchtasini kichik aksiyador sifatida safga qo‘shib oldi. Ammo bu – transfer bozorida cheksiz xarajatlar boshlanadi, degani emas.

Premier League moliyaviy qoidalari buni aniq cheklab turibdi. Liganing o‘zi ta’kidlaganidek, klubning maydondagi sarf-xarajatlari, asosan, “futbol bilan bog‘liq daromadlari va futbolchilar savdosidan tushgan sof foyda/zararning 85 foizi” bilan bog‘langan. Ya’ni, boy homiylar kelishi bilan qoidalar yo‘qolib qolmaydi.

Shu sababli bu bitimning haqiqiy og‘irligi boshqa joyda seziladi. Gap transfer rekordlarini yangilashda emas, balki Liverpool brendini global bozorda yanada keng ochishda ketmoqda.

Amazon asoschisi va raqamli reklama hamda investitsiya dunyosini puxta biladigan Saverin fonida klubning tijoriy salohiyati yanada kengayishi kutiladi. Raqamli platformalar, yangi hamkorliklar, Osiyo va Amerika bozorlarida chuqurroq kirib borish – aynan shu yo‘nalishlarda Liverpool raqiblaridan oldinga o‘tishi mumkin.

Premier League sahnasidagi yangi kuchlar balansi

Bugun Premier League – sport olamidagi eng katta sahnalardan biri. Ko‘plab klublar neftga boy Fors qo‘ltig‘i davlatlari yoki yirik xususiy kapital fondlari qo‘lida. Liverpool esa endi texno-milliarderlar, an’anaviy amerikalik sport egalari va global investorlar qo‘shilgan murakkab aralash tuzilma bilan yashaydi.

Bu murakkablik klub uchun xavf emas, imkoniyat bo‘lishi mumkin. Agar FSG o‘zini oqlagan modelini saqlab qolsa, yangi pul oqimlari stadionni modernizatsiya qilish, infratuzilmani kengaytirish, akademiyani kuchaytirish va global marketingni qayta formatlashga yo‘naltiriladi.

Eng muhim savol esa boshqa: Anfield ruhi, “You’ll Never Walk Alone”ni dunyo bo‘ylab millionlab muxlislar qalbiga yetkazib kelgan o‘sha o‘ziga xos madaniyat, texnologiya va kapitalning bu yangi to‘lqinida qanday saqlanib qoladi?

Liverpool uchun endi sinov – nafaqat maydonda, balki moliyaviy va brend boshqaruvida ham chempionlik darajasini ushlab turishdir.