Janubiy Koreya futbolidagi jinsiy mojarolar: KFA uzr so‘radi
Janubiy Koreya futbol assotsiatsiyasi (KFA) o‘z tarixidagi eng noxush sahifalardan biriga yuzlanishga majbur bo‘ldi. Tashkilot ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qilgan bayonotida “turli mojarolar” uchun, jumladan, chet ellik hakamlarga ko‘rsatilgan “jinsiy xizmatlar” bilan bog‘liq shov-shuvli ish sababli jamoatchilikdan rasmiy ravishda uzr so‘radi.
Bu uzr oddiy rasmiyatchilik emas. Uzoq yillik jimlikni yorib chiqqan, futbol tizimining tubiga tushgan ishonch inqiroziga javob.
Eski hujjat, yangi portlash
Mojoroning markazida 2016 yilda mamlakat madaniyat, sport va turizm vazirligi tayyorlagan hisobot turibdi. O‘sha paytda yopiq qolgan bu hujjat yaqinda ommaga chiqib ketdi – mahalliy media platforma JTBC uni qo‘lga kiritib, e’lon qilgach, futbol uyushmasi atrofidagi eski ayblovlar yana alangalanib ketdi.
Vazirlik tekshiruviga ko‘ra, 2010-yillarning boshlarida KFA xizmat kartalari orqali jami 5,6 million von miqdorida mablag‘ “jinsiy ko‘ngilochar xizmatlar” uchun sarflangan. Gap oddiy massaj haqida emas – hisobotda bu xarajatlar chet ellik hakamlar uchun mo‘ljallangan, massaj salonlarida ko‘rsatilgan “jinsiy ko‘ngilochar” xizmatlar sifatida qayd etiladi.
Bu hakamlar orasida 2014 yilgi World Cup saralash o‘yinlarida va 2012 yil London Olympic Games saralash bahslarida Janubiy Koreya ishtirok etgan uchrashuvlarni boshqarganlar ham bor edi. Milliy terma jamoa ikkala turnir yo‘llanmasini ham qo‘lga kiritgan.
Hisobotda KFA xodimlari bu xarajatlarni tizimda yashirish uchun ularni “ovqat va ichimlik” yoki “massaj” sifatida rasmiylashtirgani yozilgan. JTBC manbasiga ko‘ra, assotsiatsiyadagi bir rasmiy o‘sha yillarni eslab, buni “o‘sha paytlarda odatiy amaliyot bo‘lgan” deb ta’riflagan.
Bu so‘zlar bugungi futbol muhitida yanada og‘ir eshitiladi.
KFA: “Fundamental maqsadimizdan adashdik”
KFA o‘z bayonotida jamiyat oldida bosh egdi: “Turli mojarolar sababli yuzaga kelgan umidsizlik va xavotir uchun eng chuqur uzrlarimizni bildiramiz”, deyiladi matnda.
Ular kechirim so‘rashga bir nechta sabablarni keltirdi: 2026 yilgi World Cup saralash bosqichidagi zaif natijalar, ichki tanqidlar, va eng og‘iri – “hatto o‘zimizning ko‘plab xodimlarimiz ham bilmagan, o‘n yildan ortiq vaqt avval sodir bo‘lgan voqealar haqida mediada chiqqan xabarlar”.
Assotsiatsiya ayni paytda bunday amaliyot yo‘qligini keskin ta’kidladi: “Bunday noo‘rin xatti-harakatlar yoki korporativ kartalardan noto‘g‘ri foydalanish hozirgi paytda bizning assotsiatsiyamizda mutlaqo sodir bo‘lmayapti”, deyiladi bayonotda.
Keyingi satrlar esa tashkilot ichidagi ruhiy holatni ochib tashlaydi: “Gollar sari shiddatli intilish va bu jarayonda namoyon bo‘ladigan halol sport ruhiyati orqali futbol muxlislariga quvonch va hayajon ulashishi kerak bo‘lgan bizning assotsiatsiyamiz so‘nggi paytlarda o‘zining fundamental maqsadidan adashdi va haqiqatan ham og‘ir ahvolga tushib qoldi”.
Bu tan olish – faqat o‘tmish xatolari haqida emas, balki bugungi inqiroz miqyosini ochiq e’tirof etish.
Natijalar maydonda ham, kabinetda ham
Mojaro faqat eski hisobot bilan cheklanib qolmadi. So‘nggi oylar Janubiy Koreya futboli uchun maydonda ham, tashkiliy darajada ham og‘ir o‘tdi.
World Cup saralash bosqichidagi muvaffaqiyatsizliklar, Meksika, Czech Republic va South Africa bilan bir guruhdan chiqa olmagan terma jamoa – bularning bari mamlakatda keskin norozilik to‘lqinini ko‘tardi. Futbol odatda milliy g‘urur manbai bo‘lgan davlatda bunday natija tezda siyosiy va ijtimoiy bosimga aylanadi.
Natija uzoq kuttirmadi. Yoz boshida bosh murabbiy Hong Myung-bo ham, KFA prezidenti Chung Mong-gyu ham o‘z lavozimlaridan iste’foga chiqdi. Ularning ketishi – jamoatchilik g‘azabini yumshatishga qaratilgan, ammo tizimdagi chuqurroq muammolarni yashira olmaydigan qadam sifatida ko‘rilmoqda.
Endi esa ustiga-ustak, chet ellik hakamlar uchun “jinsiy ko‘ngilochar” xizmatlar bilan bog‘liq eski ish qayta ochildi. Bu bir paytlar yopilgan deb o‘ylangan bo‘limning qayta varaqlanishi, futbol assotsiatsiyasi obro‘siga navbatdagi zarba bo‘ldi.
Oldinda turgan savol
KFA bugun o‘zini tozalangan, ichki tartib-qoidalari kuchaygan, korporativ kartalardan suiiste’mol qilishga yo‘l qo‘ymaydigan tashkilot sifatida ko‘rsatishga urinmoqda. Rasmiy bayonotda aynan shunga urg‘u berildi.
Ammo savol ochiq qolmoqda: o‘n yil avval “odat” bo‘lgan amaliyotlar uchun kim aniq javob beradi? Va bundan ham muhimrog‘i – muxlislar yana qachon bu tizimga ishona boshlaydi?
Janubiy Koreya futboli hozir faqat natijalar bilan emas, o‘z vijdoni bilan ham o‘yin o‘ynamoqda. Shu safar hakam esa – jamoatchilikning o‘zi.
