Irlandiyada reklama nazoratchilari futbol va hazil bilan bog‘liq shikoyatlarni ko‘rib chiqdi

Irlandiyada reklama nazoratchilari atigi bitta shikoyat bilan butun kampaniyani to‘xtatib qo‘ydi. Sabab — futbol, hazil va millat sha’ni kesishgan nozik chiziq.

Angliya muxlislari nishonga olingan banner

Paddy Power Jahon chempionati atrofidagi kampaniyasi uchun avtobus tashqi tomoniga katta banner chiqardi. Undagi yozuv keskin edi:

"Let’s go Japan. Polite. Organised. Clean up after themselves. The exact opposite of England."

Matn ostida yerga tushib yotgan Angliya bayrog‘i tasvirlangan. Bitta tomoshabin aynan shu manzarani aeroportda ko‘rib, Irlandiya Reklama Standartlari Avtoriteti (ASAI)ga murojaat qildi. U reklama inglizlarga nisbatan "irqchilik va haqorat" ekanini aytdi.

Mustaqil Shikoyatlar Kengashi bu fikrga qo‘shildi. Ularning xulosasi aniq: reklama millatga asoslangan ranj yetkazishi ehtimoli yuqori, shu sababli aynan shu ko‘rinishda qayta ko‘rinmasligi kerak.

Paddy Power o‘zini oqlashga urindi. Ular banner Jahon chempionati mavzusidagi kengroq kampaniyaning bir bo‘lagi ekanini, uni umumiy fon bilan birga baholash lozimligini ta’kidladi. Kampaniyani juda ko‘p odam ko‘rganiga qaramay, atigi bitta shikoyat kelib tushgani ham alohida qayd etildi.

Kampaniyaning boshqa unsurlari orasida Irlandiya va brendning o‘zini ham nishonga olgan hazil bor edi: "Forget your passport? At least you didn’t book this giant billboard hoping Ireland would qualify for the World Cup." Ya’ni, o‘q uchida faqat Angliya emasdek ko‘rsatishga urinish.

Paddy Power yapon muxlislariga berilgan "polite, organised, clean up after themselves" ta’riflari Jahon chempionatlarida keng yoritilgan xulq-atvorga asoslanganini aytdi. Ularning fikricha, Angliyaga nisbatan taqqoslash futbol madaniyati doirasida tushunilishi kerak edi, inglizlar umuman millat sifatida emas.

Brend yana bir bor urg‘uladi: bu hazil, bu Jahon chempionati, va hazil hamda satira ularning imidjining bir qismi.

Lekin Kengashni bu dalillar ko‘ndira olmadi. Ular aynan Angliyaga oid banner kampaniyaning qolgan qismlaridan keskin ajralib turganini ta’kidladi. Boshqa millatlar bilan o‘ynoqi ohangda ishlangan reklamalardan farqli ravishda, bu yerda ingliz muxlislari boshqa millat bilan bevosita salbiy taqqoslangan.

Kengashga ko‘ra, matndagi ohang "yengil hazil" chegarasidan chiqib ketgan, va so‘zlar inglizlarni umuman millat sifatida kamsituvchi tarzda talqin qilinishi mumkin. Ularning yakuniy pozitsiyasi qat’iy bo‘ldi: bu safar hazil bir millat qadr-qimmatini past ko‘rsatishga tayanadi, bu esa barcha shaxslarning sha’ni va qadrini hurmat qilish tamoyiliga zid.

"Ireland’s Cheapest Chemist" — bitta savol, katta da’vo

ASAI stoliga tushgan navbatdagi ish savdo raqobati haqida bo‘ldi. Chemist Warehouse reklamasida "Ireland’s Cheapest Chemist" iborasi ishlatilgan, bu esa bir shikoyatchiga ko‘ra, hech qanday ma’lumot, manba yoki uslubiy asosga ega bo‘lmagan mutlaq da’vo edi.

Reklama promo-bukletda, shuningdek onlayn ko‘rinishda ham chiqqan. Sarlavha shakli esa shunday: "Is this? Ireland’s Cheapest Chemist." Birinchi qism — "Is this?" — kursivda va kichikroq shrift bilan yozilgan.

Shikoyatchi bu yozuv savol shaklida qo‘yilganini, demak, xaridorni boshqa do‘konlar bilan taqqoslashga chorlayotgan oddiy uslub sifatida talqin qilish mumkinligini aytdi. U reklamada shrift o‘lchami va uslubini o‘zgartirish odatiy amaliyot ekanini, joy yetishmasligi ko‘p narsani belgilashini ham eslatdi.

Kengash esa masalaga boshqacha qaradi. Ularning fikricha, ko‘plab iste’molchilar ko‘zi bevosita "Ireland’s Cheapest Chemist" jumlasiga tushadi va aynan shu qismini asosiy xabar sifatida qabul qiladi. Natija: bu ibora xaridorni chalg‘itishi mumkin bo‘lgan da’vo, reklama aynan shu shaklda endi namoyish etilmasligi kerak.

Cadbury ustidan shikoyatlar — rad etilgan

Oy davomida ko‘rib chiqilgan, ammo qanoatlantirilmagan shikoyatlar ham bo‘ldi. Ulardan biri Cadbury televideniye reklamasi haqida edi.

Rolikda chet elda yashayotgan opasiga ovozli xabar qoldirayotgan ayol ko‘rsatiladi. U posilkani ochadi — ichidan bolakay stikeri bilan qayta yopilgan Cadbury Dairy Milk shokoladi chiqadi. Yakunda ekranda: "There’s a glass & a half in everyone." yozuvi paydo bo‘ladi, tasvirda esa bir yarim stakan sut shokolad bo‘lagiga quyilayotgani ko‘rsatiladi.

Uch kishi aynan shu shior va tasvirga e’tiroz bildirdi. Ularning fikricha, bu shokolad tarkibidagi sut miqdorini noto‘g‘ri tasvirlaydi, real nisbat boshqacha. Ikki shikoyatchi mahsulotdagi sutning katta qismi palm yog‘i bilan almashtirilganiga ishonishini ham aytdi.

Cadbury bunday da’volarni keskin rad etdi. Kompaniya bu shikoyatlar internetda tarqalgan noto‘g‘ri ma’lumotlar ta’sirida paydo bo‘lganini bildirdi. Ular raqamni aniq qilib berdi: "glass and a half" degani — 227 gramm sutli shokoladga 426 millilitr yangi suyuq sut.

Kengash bu tushuntirishni yetarli deb topdi va shikoyatlarni qanoatlantirmadi.

Irlandiya reklama nazoratchilari uchun bu oy yana bir bor eski savolni kun tartibiga qaytardi: hazil qayerda tugaydi, chalg‘ituvchi da’vo qayerda boshlanadi? Brendlar chegarani sinab ko‘rishda davom etadi. Kengash esa har safar chiziqni qayta chizishga majbur bo‘ladi.