Irlandiya futbolining yagona taqvimi bekor qilindi
Gianni Infantino boshlab bergan siyosiy tuman hali tarqalmagan bir paytda, o‘tgan juma kuni FAI o‘zini odatdagidek korporativ pardaga o‘rab sahnaga chiqdi. Rasmiy bayonot, balandparvoz iboralar, “Irlandiya futbolini yanada rivojlantirish uchun asosiy ustuvor yo‘nalishlar” haqida gaplar. Ammo haqiqiy xabar matnning o‘rtalariga ko‘milgan, eng muhim jumla esa deyarli yon daftarga yozilgandek berildi.
Irlandiya futbolining barcha darajalarini yagona taqvimga o‘tkazish rejasi bekor qilindi.
Abbotstownning hozirgi tilida aytganda, ular buni yanada bezab ifoda etishdi: “Strategik rejalashtirish jarayonidan so‘ng, Aligned Football Calendar qayta ustuvorlashtirildi va Football Pathways Plan hamda FAI’ning 2026–2029 yillarga mo‘ljallangan Strategik rejasida natija sifatida ko‘rib chiqilmaydi”.
Rahbariyat uchun bunday aylantirib gapirish – hasham. Murabbiy bunday qilolmaydi: futbolchini tarkibdan chiqarib, “seni qayta ustuvorlashtirdik”, deb aytolmaydi. Lekin Irlandiyaning ko‘plab “to‘g‘ri to‘p” murabbiylari FAI bu siyosiy to‘pni shunchalik keskin tepib yuborganiga havas qilsa ajab emas.
11 ming soatlik “yo‘l xaritasi” va silos mavsumi
Qisqacha eslatma. Football Pathways Plan – FAI sobiq futbol direktori Marc Canhamning bosh loyihasi edi. Aynan o‘sha, Stephen Kenny o‘rniga murabbiy izlash jarayonini deyarli epik safarga aylantirgan odam. FAI bu yakuniy rejani butun mamlakat bo‘ylab o‘tkazilgan uchrashuvlar orqali yig‘ilgan 11 ming soatlik maslahatlashuvlar natijasi deb taqdim etgandi.
Premier League va ingliz futbolidan chiroyli tarjimai hol bilan kelgan Canhamni esa barcha ham olqish bilan kutib olmadi. Ayniqsa, ildizi chuqurga ketgan havaskor futbol tarafdorlari. Corkdagi bir uchrashuvda undan hazil aralash, lekin mazmunli savol so‘rashgan: u silos mavsumi haqida umuman tasavvurga egami?
Canhamning asosiy g‘oyasi shunday edi: butun futbol taqvimini aynan o‘sha silos mavsumiga moslab ko‘chirish. Irlandiya – UEFA’dagi 55 a’zodan yagona mamlakat bo‘lib, o‘yinning turli darajalari turli taqvim bo‘yicha o‘ynaladi. Taklif shunday edi: hamma 2028 yilgacha League of Ireland bilan bir xil taqvimga o‘tsin.
Asosiy dalil oddiy: Irlandiya futboli o‘z salohiyatini to‘liq ishlatmayapti. Eng katta muammolardan biri – bolalar juda kam futbol o‘ynaydi. O‘rtacha mavsum atigi 30 hafta davom etadi. Bunga esa butun mamlakat bo‘ylab infratuzilmaning yaroqsizligi sabab: qishki yomg‘ir ko‘plab maydonlarni oylar davomida o‘ynab bo‘lmas holga keltiradi. Demak, quyoshda ko‘proq o‘ynagan ma’qul-ku, to‘g‘rimi?
Yo‘q, deb javob qaytardi qarshilik ko‘rsatganlar.
Qaynoq yoz, sovuq qarshilik
Yagona taqvim g‘oyasi bir qator havaskor ligalardan keskin zarba yedi. Ular “biz bilan yetarlicha maslahatlashilmadi”, deb norozilik bildirishdi. FAI kengashi Canham rejasini yakdillik bilan ma’qulladi, lekin baribir a’zolardan rasmiy mandat olishni lozim topdi va pathways rejasini, shu jumladan taqvimni uyg‘unlashtirishni, General Assembly yig‘ilishida ovozga qo‘ydi.
Reja juda kichik farq bilan o‘tdi. Bu g‘alaba asosan professional futbol, xususan League of Ireland tomoni intizomli tarzda bir yoqadan bosh chiqarib ovoz bergani bilan izohlandi. Baribir, ovoz – ovoz, FAI prezidenti Paul Cooke esa bu qarorni “Irlandiya futbolining yuzini o‘zgartiradigan” qadam sifatida maqtadi.
Ammo isyon to‘xtamadi. Ba’zi saylangan direktorlar kostyum ichida o‘zini noqulay his qila boshladi. Canham o‘tgan yil aprelida ketdi va qaytib hech qachon grassroots futbol bilan shug‘ullanishni xohlamasligini aytdi. FAI esa ligalarga yangi taqvimga o‘tishni ikki yilga kechiktirish uchun ariza berish imkonini berdi. Uning o‘rniga kelgan John Martin bu yilgi ilk matbuot uchrashuvida “majburiy hech narsa bo‘lmaydi” degan ishorani berdi. O‘tgan hafta esa reja rasman yerga ko‘mildi.
GAA soyasi va eski odatlar
Yagona taqvimga qarshi chiqishlarning bir qismi halol tashvishlardan tug‘ildi. Asosiy qo‘rquv – o‘yinchilarni Gaelic games tomon yo‘qotish. Lekin bu xavotirni mahalliy klublar o‘rtasidagi normal hamkorlik bilan yumshatish mumkin edi. Qolaversa, FAI’ga qarashli 69 ligadan 22 tasi allaqachon yozgi taqvimda o‘ynab kelayotgandi – osmon qulab tushmadi.
Ligalar yozgi ta’til davrida chempionatni to‘xtatib turish, o‘rniga boshqa format va turnirlar tashkil qilish huquqiga ega bo‘lishi kerak edi. Albatta, bu o‘sish og‘riqlari bo‘lardi. Lekin bolalar ko‘proq futbol o‘ynashi, ko‘proq imkoniyatga ega bo‘lishi uchun bunga arzimaydimi?
Yana bir e’tiroz – maktab yili bilan birga futbolning qaytishi, “azaliy ritm”ni buzish qo‘rquvi. Ammo hozir qishki taqvimda o‘ynalayotgan ayrim ligalar o‘tmishda yozda o‘tkazilgan, to GAA o‘zining mashhur “Ban” siyosatini tugatmaguncha.
Bir paytlar Irlandiya futboli o‘z muammolarini GAA’ning “madaniy imperializmi” bilan izohlashi mumkin edi. Endi esa o‘zining chigal ahvoliga o‘zi javob berishi kerak. Yagona taqvim g‘oyasi FAI ichidagi eskicha fraksiyachilik tufayli cho‘ktirildi. Bu safar “oiladagi” havaskor tomon baland ovozda e’tiroz bildirdi, chunki reja go‘yoki League of Ireland dagilar tomonidan itarilayotgandek ko‘rindi.
Masalan, Leinster FA FAI kengashiga xat yozib, “nuqsonli ovoz berish jarayoni”ni tanqid qildi. Ularning fikricha, qarorni o‘zgarishdan bevosita ta’sir ko‘rmaydigan LOI tomoni o‘tkazib yuborgan. Qiziq tomoni shundaki, ularning o‘z saylangan vakili FAI kengashida aynan shu rejani qo‘llab-quvvatlagan.
Ovoz bor, iroda yo‘q
Yagona taqvimning foydasi yoki zarari haqida kim qanday o‘ylashidan qat’i nazar, bu voqea FAI uchun juda achinarli sahna bo‘lib qoldi. Ular buyurtma bergan, keyin esa yakdil ma’qullagan rejaning asosiy tavsiyasidan o‘zlari voz kechdi. A’zolardan bu ishni amalga oshirish uchun mandat olgach, orqaga qaytishdi.
Bu hali ham o‘zi bilan kelisha olmaydigan boshqaruv organi ekanini ko‘rsatadi. Yana bir nozik nuqta: General Assembly ovoz berish mexanizmi ham shubha ostida qoldi. Yaqinda aynan shu mexanizm Irlandiya futboli FAI’ning Isroilga qarshi o‘yinlarni boykot qilmaslik qarorini qo‘llab-quvvatlaydi, degan dalil sifatida ko‘rsatilgandi. Endi esa xuddi o‘sha ovozning qadri qay darajada ekani savol ostida.
Yaqinlashib kelayotgan qishki dam olish kunlarini ko‘z oldingizga keltiring. Bolalar deraza yonida o‘tirib, yomg‘ir tomchilarini tomosha qiladi, maydon esa yana bir necha oyga qulflanadi. FAI esa shunday manzarani ularning “eng yaxshi manfaatlari” uchun deb tanladi.
Hech kim o‘ynamagani ma’qul emish, faqat ayrim bolalar boshqa sportni tanlab qolmasin. Irlandiya futboli o‘z kelajagini shunday narxda himoya qilmoqchimi?
